Giáo án Ngữ văn 8 - Chủ đề 3: Hài kịch và truyện cười

 CHỦ ĐỀ 3: HÀI KỊCH VÀ TRUYỆN CƯỜI
I.Đọc hiểu: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
 Một hôm, chủ nhà bảo anh đầy tớ về quê có việc, người đầy tớ xin mấy đồng tiền để uống nước dọc đường. Chủ nhà ngẫm 
nghĩ một lúc rồi nói:
 - Thằng này ngốc thật, hai bên đường thiếu gì ao hồ. Khát nước thì xuống đó mà uống, tìm vào quán xá cho nó phiền phức.
 - Thưa ông, độ này trời đang cạn, ao hồ ruộng nương cạn khô hết cả.
 - Thế thì tao cho mày mượn cái này! 
Nói rồi đưa cho anh đầy tớ cái khố tải1. Người này chưa hiểu ra sao, thì chủ nhà đã giải thích luôn cho biết ý tứ:
 - Vận vào người, khi khát vặn ra mà uống.
 Người đầy tớ liền thưa:
 - Dạ, trời nóng thế này vận khố tải ngốt lắm! Hay là ông cho tôi mượn cái chày giã cua vậy. 
- Để mày làm gì chứ?
 - Dạ, vắt cổ chày2 ra nước ạ! 
(Vắt cổ chày ra nước, Tinh hoa văn học dân gian người Việt- Truyện cười, NXB Khoa học xã hội, 2009, tr.119-120)
Chú thích
(1) Khố tải: còn gọi là bao tải, bao dệt bằng sợi đay hay dứa gai, thường dùng để đựng lưong thực.
(2) Cổ chày, phần eo lại ở giữa cái chày, dùng để cầm nắm khi giã
 Yêu cầu cần Mức Số 
 Câu hỏi Hướng dẫn - Đáp án
 đạt độ lượng
- Xác định Nhận 4 Câu 1: Văn bản trên 
thể loại của biết thuộc thể loại nào? Truyện cười
VB.
- Nhận biết Câu 2: Nêu đặc điểm thể 
 Cốt truyện thường tập trung vào những yếu tố gây cười, tình 
đặc điểm thể loại của văn bản trên?
 huống trớ trêu, nghịch lí của cuộc sống...
loại của VB.
- Phân biệt Câu 3: Câu nào là lời 
 Thế thì tao cho mày mượn cái này!
lời của nhân nhân vật người chủ trong vật. các lời thoại sau: 
 - Thưa ông, độ này trời 
 đang cạn, ao hồ ruộng 
 nương cạn khô hết cả.
 - Thế thì tao cho mày 
 mượn cái này! 
- Xác định Câu 4: Tại sao ông chủ 
được chi tiết nhà lại “đưa cho anh đầy 
 ” Để anh ta khát nước thì vắt khố tải ra lấy nước mà uống cho đỡ 
trong VB. tớ cái khố tải khi anh ta 
 về quê? khát.
- Hiểu được Thông 4 Câu 1: Nội dung chính 
nội dung của hiểu của văn bản Vắt cổ chày Kể lại câu chuyện về một người ở muốn mang chày để vắt 
VB. ra nước là gì? nước uống.
- Hiểu hàm ý Câu 2: Câu: “Dạ, vắt cổ 
của câu nói. chày ra nước ạ” có nghĩa 
 hàm ẩn là gì? Anh người ở muốn mỉa mai chủ nhà “ông là đồ keo kiệt”.
- Hiểu nghĩa Câu 3: Thành ngữ “Vắt 
của thành cổ chày ra nước” đồng Rán sành ra mỡ
ngữ. nghĩa với thành ngữ nào?
- Nhận xét về Câu 4: Câu nói “Vắt cổ Vai trò của câu nói “Vắt cổ chày ra nước!” của nhân vật người 
vai trò của chày ra nước!” của nhân đầy tớ trong truyện:
chi tiết trong vật người đầy tớ trong - Giúp khắc họa chân dung lạ đời của nhân vật ông chủ nhà: truyện. truyện có vai trò như thế một kẻ quá keo kiệt, keo kiệt đến lạ đời, có một không hai.
 nào trong việc thể hiện - Tạo tiếng cười cho câu chuyện: tác giả đã tạo ra tiếng cười 
 chủ đề của tác phẩm? dưới góc nhìn hài hước. Làm sao mà có thể vắt được cổ chày 
 ra nước! Câu nói chứa ẩn ý của anh người ở thể hiện sự thông 
 minh, hài hước, nhằm phê phán hiện tượng keo kiệt trong cuộc 
 sống
- Rút ra bài Vận 2 Câu 1: Em rút ra những Bài học có thể rút ra sau khi học trong câu chuyện:
học. dụng bài học gì sau khi đọc - Tiết kiệm là tốt, nhưng keo kiệt là xấu, thể hiện thói ích kỉ, 
 xong câu chuyện trên? tham lam nên chúng ta không nên hà tiện quá mức dẫn tới keo 
 kiệt.
 - Cần nhận thức được danh giới giữa tiết kiệm và keo kiệt vì 
 nó rất mong manh 
Phân biệt sự Tiết kiệm là chi tiêu đúng, chi những gì đáng chi, hợp lý, đúng mực 
 Câu 2: Viết một đoạn văn 
khác nhau (khoảng 5-7 câu) trình bày với những gì mình có hay mình có khả năng tạo ra.
giữa tiết sự khác nhau giữa keo kiệt - Hà tiện là một hình thức tiết kiệm quá mức để dẫn tới hiện tượng 
kiệm- keo và tiết kiệm. keo bẩn, bủn xỉn và không dám chi cho những điều đáng ra phải chi. 
kiệt -Tiết kiệm là điều khuyến khích trong xã hội, còn hà tiện quá chỉ để 
 phá hủy chính bản thân và làm hại đến công việc của mình và thậm 
 chí những người xung quanh. Như vậy, tiết kiệm và keo kiệt là hai 
 thói quen sống rất khác nhau. 
II.Viết bài NB- 1 Viết bài văn nêu suy a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
văn nghị TH- nghĩ của em về tình yêu Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài 
luận. VD- thương trong cuộc sống. khái quát được vấn đề.
 VDC b. Xác định đúng yêu cầu của đề. Tình yêu thương trong cuộc sống.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các 
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo 
các yêu cầu sau:
Mở bài :
+ Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận.
+ Nêu vấn đề: Tình yêu thương trong cuộc sống.
Thân bài : 
+ Nêu quan niệm về tình yêu thương?
– Tình yêu thương là sự quan tâm, chăm sóc, che chở, lo lắng cho 
nhau giữa con người với con người.
+ Nêu biểu hiện của tình yêu thương trong đời sống ( HS nêu được 
từ 3-4 biểu hiện GV cho điểm tối đa)
- Trong gia đình ông bà cha mẹ anh chị em yêu thương đùm bọc 
nhau. 
- Cha mẹ hi sinh, chấp nhận những khó khăn gian khổ để đổi lấy 
cuộc sống ấm no hạnh phúc cho con. 
- Con cái biết hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và yêu thương anh chị 
em. 
- Ngoài xã hội: Tình yêu thương được biểu hiện ở hành động 
nhường chỗ trên xe bus cho cụ già, chia sẻ phần ăn sáng của mình 
cho em bé đang đói bụng, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó 
khăn, quan tâm chia sẻ với họ cả vật chất lẫn tinh thần 
+ Phân tích ý nghĩa của tình yêu thương: - Tình yêu thương thể hiện phẩm chất đạo đức cần có ở mỗi chúng 
ta.
- Tình yêu thương sẽ khiến cho con người trở nên tốt đẹp hơn.
- Là cơ sở tạo nên mối quan hệ tốt đẹp, lành mạnh giữa con người 
với con người.
- Thúc đẩy tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.
- Yêu thương còn tạo sức mạnh cảm hóa kì diệu đối với những 
người lầm đường lạc lối, mang lại niềm hạnh phúc, niềm tin để họ 
sống tốt đẹp hơn.
- Tình yêu thương con người còn là cơ sở để hình thành nên những 
phẩm chất tốt đẹp khác như lòng biết ơn, dũng cảm, vị tha Chúng 
ta cần có tình yêu thương còn bởi nó là truyền thống tốt đẹp của 
dân tộc VN...
+ Dẫn chứng về tình yêu thương
- Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, nhân dân ta đã 
biết yêu thương đùm bọc nhau để chống lại kẻ thù xâm lược, có biết 
bao nhiêu bà mẹ VN nuôi giấu bộ đội như con đẻ của mình, biết bao 
nhiêu chiến sĩ coi đồng đội của mình như anh em ruột thịt, sẵn sàng 
đồng cam cộng khổ, thậm chí hi sinh cả tính mạng của mình để cứu 
đồng đội. Và chính có tình yêu thương, đoàn kết đó mà nhân dân ta 
đã dành lại được độc lập, tự do.
- Ngày nay, nhân dân ta thể hiện tình yêu thương qua những hành 
động cụ thể như giúp đỡ nhau để xoá đói giảm nghèo, chia sẻ kinh 
nghiệm làm giàu, giúp nhau vượt qua những khó khăn trong cuộc 
sống. Hay mỗi khi một vùng nào trong cả nước gặp thiên tai hạn hán, lũ lụt thì nhân nhân cả nước cũng như kiều bào ở nước ngoài 
cùng chung tay giúp đỡ chia sẻ vật chất, động viên tinh thần để họ 
có thể ổn định cuộc sống. 
- Nhiều phong trào nhân đạo được nhân dân nhiệt tình hưởng ứng 
như “Trái tim cho em”, “Lục lạc vàng”, “Vì bạn xứng đáng”, “Cặp 
lá yêu thương”, “Hiến máu nhân đạo”... 
* Phản biện: 
Bên cạnh những người sống có tình yêu thương thì trong XH vẫn 
còn những người sống vô cảm, ích kỉ, chỉ nghĩ đến bản thân mình, 
nhận vào thật nhiều nhưng không muốn cho đi, không quan tâm, 
giúp đỡ người khác. Hay những người thể hiện tình yêu thương mà 
thiếu đi sự chân thành Những người đó cần phải lên án và phê 
phán.
* Liên hệ bản thân 
- Tiếp theo cần có ý thức rèn luyện tình yêu thương ở mọi lúc mọi 
nơi bằng những hành động thiết thực trong cuộc sống. 
- Quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ người khác lúc gặp khó khăn. 
- Học tập theo những tấm gương có tình yêu thương con người. 
- Sống có trách nhiệm với những người thân yêu trong gia đình và 
những người xung quanh. 
- Tham gia các phong trào ủng hộ, các hoạt động từ thiện: chăm sóc 
người già yếu, bệnh tật, an ủi người đau thương, giúp đỡ trẻ mồ côi, 
đồng bào bị thiên tai, dịch bệnh...
Kết bài :
+ Khẳng định vai trò của tình yêu thương. + Nêu suy nghĩ về hướng rèn luyện của em.
d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng 
Việt.
e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt, trình bày sáng tạo, mới mẻ trong sử 
dụng từ ngữ, hình ảnh. a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận 0,25
 Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài 
 khái quát được vấn đề.
II. Viết 
 b. Xác định đúng yêu cầu của đề.
 Tình yêu thương trong cuộc sống. 3,5
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các 
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm 
bảo các yêu cầu sau:
 0,5
Mở bài :
+ Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận.
+ Nêu vấn đề: Tình yêu thương trong cuộc sống.
Thân bài : 
 0,25
+ Nêu quan niệm về tình yêu thương?
– Tình yêu thương là sự quan tâm, chăm sóc, che chở, lo lắng cho 
nhau giữa con người với con người.
 0,25
+ Nêu biểu hiện của tình yêu thương trong đời sống ( HS nêu 
được từ 3-4 biểu hiện GV cho điểm tối đa)
- Trong gia đình ông bà cha mẹ anh chị em yêu thương đùm bọc 
nhau. 
- Cha mẹ hi sinh, chấp nhận những khó khăn gian khổ để đổi lấy 
cuộc sống ấm no hạnh phúc cho con. 
- Con cái biết hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và yêu thương anh chị 
em. 
- Ngoài xã hội: Tình yêu thương được biểu hiện ở hành động 
nhường chỗ trên xe bus cho cụ già, chia sẻ phần ăn sáng của mình 
cho em bé đang đói bụng, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó 
khăn, quan tâm chia sẻ với họ cả vật chất lẫn tinh thần 
 1,0
+ Phân tích ý nghĩa của tình yêu thương:
- Tình yêu thương thể hiện phẩm chất đạo đức cần có ở mỗi chúng 
ta.
- Tình yêu thương sẽ khiến cho con người trở nên tốt đẹp hơn.
- Là cơ sở tạo nên mối quan hệ tốt đẹp, lành mạnh giữa con người với con người.
- Thúc đẩy tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.
- Yêu thương còn tạo sức mạnh cảm hóa kì diệu đối với những 
người lầm đường lạc lối, mang lại niềm hạnh phúc, niềm tin để họ 
sống tốt đẹp hơn.
- Tình yêu thương con người còn là cơ sở để hình thành nên 
những phẩm chất tốt đẹp khác như lòng biết ơn, dũng cảm, vị 
tha Chúng ta cần có tình yêu thương còn bởi nó là truyền thống 
tốt đẹp của dân tộc VN...
+ Dẫn chứng về tình yêu thương 0,5
- Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, nhân dân ta 
đã biết yêu thương đùm bọc nhau để chống lại kẻ thù xâm lược, 
có biết bao nhiêu bà mẹ VN nuôi giấu bộ đội như con đẻ của 
mình, biết bao nhiêu chiến sĩ coi đồng đội của mình như anh em 
ruột thịt, sẵn sàng đồng cam cộng khổ, thậm chí hi sinh cả tính 
mạng của mình để cứu đồng đội. Và chính có tình yêu thương, 
đoàn kết đó mà nhân dân ta đã dành lại được độc lập, tự do.
- Ngày nay, nhân dân ta thể hiện tình yêu thương qua những hành 
động cụ thể như giúp đỡ nhau để xoá đói giảm nghèo, chia sẻ 
kinh nghiệm làm giàu, giúp nhau vượt qua những khó khăn trong 
cuộc sống. Hay mỗi khi một vùng nào trong cả nước gặp thiên tai 
hạn hán, lũ lụt thì nhân nhân cả nước cũng như kiều bào ở nước 
ngoài cùng chung tay giúp đỡ chia sẻ vật chất, động viên tinh thần 
để họ có thể ổn định cuộc sống. 
- Nhiều phong trào nhân đạo được nhân dân nhiệt tình hưởng ứng 
như “Trái tim cho em”, “Lục lạc vàng”, “Vì bạn xứng đáng”, 
“Cặp lá yêu thương”, “Hiến máu nhân đạo”... 
* Phản biện: 0,25 Bên cạnh những người sống có tình yêu thương thì trong 
XH vẫn còn những người sống vô cảm, ích kỉ, chỉ nghĩ đến bản 
thân mình, nhận vào thật nhiều nhưng không muốn cho đi, không 
quan tâm, giúp đỡ người khác. Hay những người thể hiện tình yêu 
thương mà thiếu đi sự chân thành Những người đó cần phải lên 
án và phê phán.
* Liên hệ bản thân 0,25
- Tiếp theo cần có ý thức rèn luyện tình yêu thương ở mọi lúc mọi 
nơi bằng những hành động thiết thực trong cuộc sống. 
- Quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ người khác lúc gặp khó khăn. 
- Học tập theo những tấm gương có tình yêu thương con người. 
- Sống có trách nhiệm với những người thân yêu trong gia đình và 
những người xung quanh. 
- Tham gia các phong trào ủng hộ, các hoạt động từ thiện: chăm 
sóc người già yếu, bệnh tật, an ủi người đau thương, giúp đỡ trẻ 
mồ côi, đồng bào bị thiên tai, dịch bệnh...
Kết bài : 0,5
+ Khẳng định vai trò của tình yêu thương.
 + Nêu suy nghĩ về hướng rèn luyện của em. d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng 
 Việt. 0,25
 e. Sáng tạo: Có cách diễn đạt, trình bày sáng tạo, mới mẻ trong sử 
 dụng từ ngữ, hình ảnh.
1. Mở bài:
+ Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận.
+ Nêu vấn đề: Tình yêu thương trong cuộc sống.
2. Thân bài: 
+ Nêu quan niệm về tình yêu thương?
- Tình yêu thương là sự quan tâm, chăm sóc, che chở, lo lắng cho nhau giữa con người với con người.
+ Nêu biểu hiện của tình yêu thương trong đời sống ( HS nêu được từ 3-4 biểu hiện GV cho điểm tối đa)
- Trong gia đình ông bà cha mẹ anh chị em yêu thương đùm bọc nhau. 
- Cha mẹ hi sinh, chấp nhận những khó khăn gian khổ để đổi lấy cuộc sống ấm no hạnh phúc cho con. 
- Con cái biết hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và yêu thương anh chị em. 
- Ngoài xã hội: Tình yêu thương được biểu hiện ở hành động nhường chỗ trên xe bus cho cụ già, chia sẻ phần ăn sáng của 
mình cho em bé đang đói bụng, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, quan tâm chia sẻ với họ cả vật chất lẫn tinh 
thần 
+ Phân tích ý nghĩa của tình yêu thương:
- Tình yêu thương thể hiện phẩm chất đạo đức cần có ở mỗi chúng ta.
- Tình yêu thương sẽ khiến cho con người trở nên tốt đẹp hơn.
- Là cơ sở tạo nên mối quan hệ tốt đẹp, lành mạnh giữa con người với con người.
- Thúc đẩy tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.
- Yêu thương còn tạo sức mạnh cảm hóa kì diệu đối với những người lầm đường lạc lối, mang lại niềm hạnh phúc, niềm tin 
để họ sống tốt đẹp hơn.
- Tình yêu thương con người còn là cơ sở để hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp khác như lòng biết ơn, dũng cảm, vị 
tha Chúng ta cần có tình yêu thương còn bởi nó là truyền thống tốt đẹp của dân tộc VN...
+ Dẫn chứng về tình yêu thương
- Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, nhân dân ta đã biết yêu thương đùm bọc nhau để chống lại kẻ thù xâm 
lược, có biết bao nhiêu bà mẹ VN nuôi giấu bộ đội như con đẻ của mình, biết bao nhiêu chiến sĩ coi đồng đội của mình như anh em ruột thịt, sẵn sàng đồng cam cộng khổ, thậm chí hi sinh cả tính mạng của mình để cứu đồng đội. Và chính có tình 
yêu thương, đoàn kết đó mà nhân dân ta đã dành lại được độc lập, tự do.
- Ngày nay, nhân dân ta thể hiện tình yêu thương qua những hành động cụ thể như giúp đỡ nhau để xoá đói giảm nghèo, 
chia sẻ kinh nghiệm làm giàu, giúp nhau vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Hay mỗi khi một vùng nào trong cả 
nước gặp thiên tai hạn hán, lũ lụt thì nhân nhân cả nước cũng như kiều bào ở nước ngoài cùng chung tay giúp đỡ chia sẻ vật 
chất, động viên tinh thần để họ có thể ổn định cuộc sống. 
- Nhiều phong trào nhân đạo được nhân dân nhiệt tình hưởng ứng như “Trái tim cho em”, “Lục lạc vàng”, “Vì bạn xứng 
đáng”, “Cặp lá yêu thương”, “Hiến máu nhân đạo”... 
* Phản biện: 
 Bên cạnh những người sống có tình yêu thương thì trong XH vẫn còn những người sống vô cảm, ích kỉ, chỉ nghĩ đến 
bản thân mình, nhận vào thật nhiều nhưng không muốn cho đi, không quan tâm, giúp đỡ người khác. Hay những người thể 
hiện tình yêu thương mà thiếu đi sự chân thành Những người đó cần phải lên án và phê phán.
* Liên hệ bản thân 
- Tiếp theo cần có ý thức rèn luyện tình yêu thương ở mọi lúc mọi nơi bằng những hành động thiết thực trong cuộc sống. 
- Quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ người khác lúc gặp khó khăn. 
- Học tập theo những tấm gương có tình yêu thương con người. 
- Sống có trách nhiệm với những người thân yêu trong gia đình và những người xung quanh. 
- Tham gia các phong trào ủng hộ, các hoạt động từ thiện: chăm sóc người già yếu, bệnh tật, an ủi người đau thương, giúp 
đỡ trẻ mồ côi, đồng bào bị thiên tai, dịch bệnh...
3. Kết bài:
+ Khẳng định vai trò của tình yêu thương.
+ Nêu suy nghĩ về hướng rèn luyện của em.