Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 42, Bài: Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm - Năm học 2021-2022 - Dương Thị Thuận

 Trường THCS Võ Thị Sáu. Ngày soạn:1/11/2021
GV:Dương Thị Thuận. Ngày dạy:16/11/2021
Tuần 11.Tiết:42
Tập làm văn:
 LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ
 KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Nhận diện được các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự.
- Vận dụng kiến thức về các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự, thực 
hành viết đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
2. năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân, ra quyết định: sử 
dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự.
- Năng lực giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm 
cá nhân về cách sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự.
3. phẩm chất: Giáo dục lòng yêu thích các văn bản tự sự.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
+ Nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn 
kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo.
+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học .
2. Chuẩn bị của học sinh:
+ Đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan. + Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU.
a) Mục tiêu: Tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh 
nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình 
huống/vấn đề học tập.
b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời.
c) Sản phẩm: HS hoàn thành nhiệm vụ.
d) Tổ chức thực hiện:
Ở lớp 6, 7, văn miêu tả, biểu cảm, tự sự được giới thiệu tách rời như những phương 
thức biểu đạt độc lập nhằm giúp các em nắm chắc từng phương thức. Tuy nhiên, 
trong thực tế, một văn bản thường là sự kết hợp nhiều phương thức khác nhau để 
làm cho văn bản thêm sinh động. Vì vậy, trong văn tự sự, ngoài yếu tố kể là chính 
còn cần phải kết hợp với yếu tố miêu tả và biểu cảm thì câu chuyện mới hay và đi 
vào lòng người.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu từ sự việc và nhân vật đến đoạn văn tự sự có yếu tố 
miêu tả và biểu cảm.
a) Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ 
vấn đề nêu ra ở hoạt động khởi động.
b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT
NV 1:HS quan sát 3 đề bài. I. Từ sự việc và nhân vật đến 
 đoạn văn tự sự có yếu tố - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: miêu tả và biểu cảm.
? Những yếu tố cần thiết để xây dựng đoạn văn 1. Phân tích ngữ liệu: sgk-83
tự sự là gì?
 *Những yếu tố cần thiết để 
? Vai trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn xây dựng đoạn văn tự sự:
tự sự?
 Sự việc: lớn - nhỏ, rành mạch 
? Qui trình xây dựng đoạn văn tự sự gồm mấy rõ ràng, có đầu, có cuối...
bước? Nhiệm vụ của mỗi bước là gì? 
 Nhân vật chính: Chủ thể của 
? Tìm hiểu qui trình xây dựng đoạn văn (đề 1). hành động, chứng kiến mọi sự 
 việc diễn ra..
*Lựa chọn sự việc chính b: Giúp một bà cụ qua 
đường vào lúc đông người và nhiều xe cộ đi lại. *Yếu tố miêu tả, biểu cảm bổ 
 trợ cho sự việc, nhân vật thêm 
? Em sẽ lựa chọn ngôi kể như thế nào?
 nổi bật.
? Chọn ngôi thứ nhất có tác dụng gì khi kể?
 *Quy trình viết đoạn văn tự 
? HSTB: Theo em, câu chuyện bắt đầu kể từ sự: 5 bước:
đâu?
 - B1: Lựa chọn sự việc chính.
? HSTB: Sau đó, câu chuyện diễn ra như thế 
 Có đối tượng là con người (b)
nào? 
 Có đối tượng là đồ vật (a)
? Kết thúc câu chuyện như thế nào?
 Sự việc mà con người là chủ 
? HSK,G: Khi làm bài, em dự định đan xen yếu 
 thể tiếp nhận: Nhận món 
tố miêu tả như thế nào?
 quà (c)
? Khi thấy cụ già như thế, tình cảm thái độ của 
 - B2: Lựa chọn ngôi kể.
em như thế nào?
 - B3: Xây dựng thứ tự kể.
? Sau khi đủ các bước trên, em sẽ làm gì?
 - Khởi đầu
? Em hãy chốt lại các bước viết ĐV tự sự kết 
hợp miêu tả và biểu cảm? - Diễn biến
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Kết thúc
 - B4: Xây dựng liều lượng các + Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời. yếu tố miêu tả, biểu cảm sẽ 
 viết trong đoạn văn.
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
 - B5: Viết thành đoạn văn.
+ HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh 
giá.
*- Sự việc: sự vật lớn - nhỏ. Cần kể rành mạch 
rõ ràng, có đầu, có cuối...
- Nhân vật chính: Chủ thể của hành động, 
chứng kiến mọi sự việc diễn ra..; ngoài ra còn 
có những nhân vật phụ...
*- Hình dung sự việc, làm cho sự việc trở nên 
dễ hiểu hấp dẫn, nhân vật chính gần gũi, sinh 
động hơn -> bổ trợ cho sự việc, nhân vật thêm 
nổi bật.
* 5 bước:
=> HS trình bày một đoạn văn -> GV nhận xét 
bổ sung.
*- B1: Lựa chọn sự việc chính: đối tượng là đồ 
vật (lọ hoa).
- B2: Lựa chọn ngôi kể: thứ nhất, số ít (Em).
- B3: Xác định thứ tự kể:
 + Khởi đầu: cảm tưởng, nhận xột, hành động.
 + Diễn biến: kể sự việc một cách chi tiết 
(xen kẽ miêu tả, biểu cảm).
 + Kết thúc: suy nghĩ, cảm xúc của bản thân.
- B4: Xác định các yếu tố miêu tả, biểu cảm 
(Dự định miêu tả phần nào? Bộc lộ cảm xúc chi tiết nào?...)
 + Lọ hoa đẹp như thế nào ? (miêu tả)
 + Khi làm vỡ thái độ, tình cảm của em ra 
sao? (biểu cảm, suy nghĩ)
- B5: Viết thành đoạn văn.
- Cấu trúc đoạn văn: Diễn dịch hay qui nạp ? 
cần tiến hành như thế nào?
 *- Tôi - ngôi thứ nhất.
*- Sự việc chân thực, dễ bộc lộ cảm xúc, suy 
nghĩ.
*- Một bà cụ đứng sát mép đường, đang muốn 
qua đường nhưng xe cộ đi lại nhiều nên lo lắng, 
sợ hãi chưa sang được.
*- Em chạy lại dắt bà cụ qua đường:
+ Chào hỏi cụ.
+ Đưa cụ qua đường cẩn thận như thế nào.
*- Bà cụ sang đường được, cảm ơn, tâm trạng 
vui sướng, cảm động.
- Tâm trạng của em.
*- Gợi ý yếu tố tả: (Đó là bà cụ như thế nào?) 
Tả bà cụ:
+ Tóc, lưng, dáng vóc, đi lại...
+ Cụ lúng túng, sợ sệt, vẻ mặt.
+ Tả đường phố đông xe cộ đi lại.
*- Thấy bà cụ: ái ngại. - Giúp bà cụ: sung sướng.
- Bà cụ sau khi được giúp: sung sướng, khen.
*- Viết thành đoạn văn kết hợp yếu tố kể, tả, 
biểu cảm.
*- 5 bước.
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
+ GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của 
HS, chuẩn đáp án.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Củng cố kiến thức, rèn kĩ năng kỹ năng.
b) Nội dung: HS sử dụng khả năng của mình để thực hiện nhiệm vụ GV đưa ra.
c) Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi của GV.
d) Tổ chức thực hiện:
? Đọc và xác định yêu cầu BT1 ?
- HS thảo luận -> trình bày.
- HS viết ra phiếu học tập.
-> 2 HS đọc, HS khác nhận xét.
? Xác định yếu tố tự sự trong đoạn em vừa đọc.
? Yếu tố miêu tả, biểu cảm?
Bảng phụ (đoạn văn mẫu):
 Tôi là một ông giáo nên được lão Hạc rất tin tưởng và tôn trọng. Có bất cứ 
chuyện gì, lão cũng sang tâm sự với tôi. Ngay cả việc bán con chó lão cũng bàn 
bạc với tôi mấy lần. Một hôm, lão sang nhà tôi và cho tôi biết lão đã bán con Vàng 
rồi. Lão cố làm ra vui vẻ nhưng tôi trông lão khổ sở lắm. Tôi ái ngại hỏi “Thế nó cũng cho bắt à?”. Vậy mà lão đã khóc và kể lại cho tôi nghe việc con chó bị bắt 
như thế nào. Dường như lão ân hận lắm!
Hướng dẫn làm BT2:
? Đoạn văn trên đã kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm ở chỗ nào? Các yếu tố miêu 
tả và biểu cảm giúp Nam Cao thể hiện được điều gì?
Học sinh thảo luận nhóm bàn trong 2p.
* Xác định:
- Yếu tố miêu tả: miêu tả tâm trạng, hình dáng của lão Hạc khi kể về việc bán chó.
 (cố làm ra vui vẻ, cười như mếu, đôi mắt ầng ậc nước, co rúm lại, những vết 
nhăn xô lại với nhau...)
- Yếu tố biểu cảm: Tình cảm, thái độ của “tôi” khi nghe lão Hạc kể - tình cảm của 
lão Hạc đối với con Vàng (không xót xa 5 quyển sách, ái ngại cho lão, hỏi cho có 
chuyện).
*Tác dụng:
- Giúp tác giả khắc sâu vào lòng người đọc một lão Hạc khốn khổ về hình dáng, 
đau đớn, quằn quại về tinh thần của nhân vật lão Hạc trong giây phút ân hận xót xa 
vì bằng này tuổi đầu rồi mà còn đánh lừa con chó → khắc sâu tâm trí người đọc về 
hình ảnh lão Hạc.
- Thể hiện sự cảm thông, thương xót của tác giả với nhân vật.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ 
năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS làm các bài tập.
c) Sản phẩm: Đáp án của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
Nhắc lại hệ thống: Các bước viết văn tự sự, đan xen yếu tố miêu tả, biểu cảm... Đoạn văn, bài văn tự sự của em đã kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm chưa?
Hướng dẫn về nhà
* Đối với bài cũ:
+ Rút ra được bài học trong việc viết đoạn văn tự sự có kết hợp các yếu tó kể, tả, 
biểu cảm: Đoạn văn được sắp xếp nhằm mục đíc tự sự, các yếu tố miêu tả và biểu 
cảm được đưa vào bài chỉ khi cần thiết và không làm tới việc kể chuyện.
+ Viết đoạn văn tự sự kể lại một sự việc trong một câu chuyện đã học, trong đoạn 
văn có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm.
* Chuẩn bị bài mới:
- Chuẩn bị bài: Lập dàn ý cho bài văn tự sự.