Bài giảng Ngữ văn 8 - Bài 8: Truyện lịch sử và tiểu thuyết

 BÀI 8 
TRUYỆN LỊCH SỬ VÀ TIỂU THUYẾT 
 HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU Ai thông minh hơn học sinh lớp 8? Câu 1: Triều đại nào trong lịch sử Việt Nam tồn tại 
lâu nhất? 
 Đáp án: Nhà Hậu Lê (1428-1789, tính từ Lê Lợi, 
 sau khi tiêu diệt giặc Minh năm 1428 đến thời điểm 
 Lê Chiêu Thống bỏ chạy sang Trung Quốc) Câu 2: Vị vua nào trong lịch sử dân tộc đã 
cho người cầu viện nhà Thanh để quân 
Thanh có cớ vào chiếm nước ta? 
 Đáp án: Vua Lê Chiêu Thống Câu 3: Tôn Sĩ Nghị đưa hơn 20 vạn quân vào 
chiếm nước ta với danh nghĩa gì? 
 Đáp án: Phù Lê diệt Tây Sơn Câu 4: Người anh hùng lãnh đạo nhân dân ta 
tiêu diệt hơn 20 vạn quân Thanh là ai? 
 Đáp án: Người anh hùng Nguyễn Huệ - 
 Quang Trung. Câu 5: Chiến thắng nào đánh dấu cuộc 
kháng chiến chống quân Thanh (1789) của 
quân Tây Sơn thắng lợi hoàn toàn? 
 Đáp án: Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa Các câu hỏi trên gợi cho em liên tưởng đến 
 tác phẩm văn học nào, tác phẩm đó do ai 
 sáng tác? 
 Tiết 88,89,90 Đọc hiểu văn bản 
QUANG TRUNG ĐẠI PHÁ QUÂN THANH 
 (Trích Hoàng Lê nhất thống chí) 
 - Ngô gia văn phái - HÌNH THÀNH 
KIẾN THỨC MỚI I. KIẾN THỨC NGỮ VĂN 
 PHT số 01: Tìm hiểu đặc điểm của truyện lịch sử 
Truyện lịch sử viết về sự a. Khái niệm:.................................................. 
kiện gì? 
- Cốt truyện, bối cảnh, nhân b. Đặc điểm của truyện lịch sử: 
vật chính của truyện lịch sử - Cốt truyện:.................................................... 
có liên quan như thế nào - Bối cảnh:....................................................... 
đến lịch sử dân tộc? - Nhân vật chính:............................................. 
- Ngôn ngữ của truyện có - Ngôn ngữ:..................................................... 
đặc trưng gì? I. KIẾN THỨC NGỮ VĂN 
 2. Cốt truyện đơn tuyến và đa tuyến 
 PHT số 02: Tìm hiểu cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa tuyến 
 So sánh Cốt truyện đơn tuyến Cốt truyện đa tuyến 
1. Sự kiện ................................... .................................... 
2. Dung lượng cốt truyện .................................... .................................... 
3. Ví dụ .................................... .................................... 2. Cốt truyện đơn tuyến và đa tuyến 
So sánh Cốt truyện đơn tuyến Cốt truyện đa tuyến 
1.Sự kiện Tập trung thể hiện quá trình phát Trình bày lại một chuỗi sự kiện, phản ánh nhiều bình 
 triển tính cách của nhân vật diện của đời sống, tái hiện những diễn biến phức tạp 
 chính, có khi chỉ là một giai đoạn của nhiều nhân vật. 
 trong cuộc đời nhân vật chính. 
2. Dung Dung lượng nhỏ, vừa; thường là Dung lượng lớn, cốt truyện chia thành nhiều dòng, 
lượng cốt truyện ngắn, truyện vừa, tiểu nhiều tuyến. 
truyện thuyết. - Tác phẩm có nhiều chủ đề. 
Ví dụ Truyện Lão Hạc của Nam Cao, chỉ Hoàng Lê nhất thống chí có 2 tuyến nhân vật: 
 tập trung xoay quanh số phận nhân - Tuyến nhân vật và sự kiện phản ánh sự suy tàn của chế 
 vật lão Hạc, các sự kiện đều liên phong kiến tiêu biểu là nhân vật Lê Chiêu Thống. 
 quan đến nhân vật chính này. - Tuyến nhân vật và sự kiện phản ánh hào khí dân tộc 
 tiêu biểu là nhân vật Quang Trung và cuộc khởi nghĩa 
 Lam Sơn. II. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG 1. Tác giả 
 - Hồ sơ tác giả: Trình bày hiểu biết của em về tác giả Ngô 
 gia văn phái và tác phẩm “Hoàng Lê nhất thông chí”? 
PHT số 03: Tìm hiểu về nhóm tác PHT số 04: Tìm hiểu về tác phẩm 
giả: Ngô gia văn phái Hoàng Lê nhất thống chí 
 Hoàn cảnh sáng tác .... 
Thân thế ........... 
 Thể loại .......... 
Thời đại .......... Ý nghĩa nhan đề ........... 
 Nội dung ........... 
Tư tưởng ........... 
 Cốt truyện ........... 2. Tác phẩm “Hoàng Lê nhất thống chí” 
a. Hoàn cảnh sáng tác: Được viết từ cuối triều Lê đến đầu triều 
Nguyễn, vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh trả lại Bắc Hà cho vua Lê. 
b. Thể loại: 
- Là cuốn tiểu thuyết lịch sử gồm 17 hồi, viết bằng chữ Hán theo lối 
chương hồi; 
- Thể chí: ghi chép sự thật, việc thật. 
c. Ý nghĩa nhan đề: “Hoàng Lê nhất thống chí” có nghĩa là ghi chép 
về sự thống nhất của vương triều nhà Lê 
d. Nội dung: phản ánh hiện thực lịch sử đầy biến động của xã hội 
phong kiến Việt Nam vào khoảng 30 năm cuối thế kỉ XVIII và mấy 
năm đầu thế kỉ XIX 
e. Cốt truyện: Đa tuyến gồm nhiều sự kiện đan xen. 
 3. Đoạn trích 
a. Đọc, từ khó 
b. Tìm hiểu chung 
Hướng dẫn cách đọc: cần đọc to, rành mạch, chú ý giọng 
đọc phù hợp ở từng đoạn. Phân biệt lời kể và lời nhân vật. 
Lời vua Quang Trung cần đọc giọng mạnh mẽ, oai phong, 
quả quyết; giọng lũ giặc hống hách, kiêu ngạo, tự mãn; 
Giọng Lê Chiêu Thống run sợ, hãi hùng, ...Lời kể cần thể 
hiện rõ niềm tự hào, hả hê khi kể về chiến thắng... Nhóm 1,2: PHT số 05: Nhóm 3,4 PHT số 06: Tìm hiểu về đặc điểm 
 Vị trí- bối cảnh lịch sử của truyện lịch sử có cốt truyện đa tuyến của 
 Vị trí Bối cảnh xuất hiện đoạn trích “Quang Trung đại phá quân 
 đoạn trích Thanh” 
 Văn bản kể lại Các sự kiện ấy liên quan 
 ........................ ...................... 
 chuỗi sự kiện gì? đến tuyến nhân vật nào? 
 Chuỗi sự kiện Cốt truyện đa tuyến qua 
 chính: nhân vật: 
 ............................... ..................................... 
 Nhóm 5,6 - PHT : Tìm 
 số 07 hiểu về bố cục đoạn trích 
Đặt tên và nêu nội dung chính của mỗi phần trong văn bản? 
 Phần Đặt tên mỗi phần Nội dung chính 
 ................. .................... .................. 
 .................. ..................