Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8 (Phần Tập làm văn) - Tiết 1: Củng cố, hệ thống hóa, khắc sâu kiến thức về các kiểu văn bản và phương thức biểu đạt - Năm học 2020-2021

 TỰ CHỌN 8
Ngày soạn: 6/9/2020
Tiết: 1
Tuần: 3
 Phần Tập làm văn
 CỦNG CỐ, HỆ THỐNG HÓA, KHẮC SÂU KIẾN THỨC VỀ CÁC KIỂU VĂN 
 BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT
I. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
1. Kiến thức:
 - Sơ giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng phương tiện 
ngôn từ: giao tiếp, văn bản, phương thức biểu đạt.
 - Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để 
tạo lập văn bản.
 - Các kiểu văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, lập luận, thuyết minh và hành chính 
công vụ.
2. Kĩ năng:
 - Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thức biểu đạt phù hợp với mục đích 
giao tiếp.
 - Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt.
 - Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở một đoạn văn bản cụ 
thể.
3. Thái độ: GDHS ý thức giao tiếp và sử dụng giao tiếp đúng cách.
II/. Chuẩn bị:
 - Thầy: Giáo án, SGK, SGV, sách tham khảo.
 - Trò : SGK, đọc bài: giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt.
III/. Các bước lên lớp:
 1. Ổn định lớp: (1’)
 2. Kiểm tra bài cũ: (4’)
 Kiểm tra vở ghi và dụng cụ học tập của học sinh
 3. Nội dung bài mới: (35p)
 Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của học sinh Kết luận của GV
 động
 Hoạt động 1:(10’) HDHS Hoạt động 1: 1. Kiểu văn bản và phương 
 tìm hiểu kiểu văn bản và thức biểu đạt:
 phương thức biểu đạt. - Tự sự: Trình bày diễn biến 
 - Có mấy kiểu văn bản ? - Có sáu kiểu văn bản. sự việc 
 - Đó là những kiểu nào? - Kể tên sáu kiểu văn bản - Miêu tả: Tái hiện lại trạng 
 ->Tùy theo từng mục đích thường gặp: thái sự vật, con người
 giao tiếp mà ta sử dụng . Hành chính công vụ. - Biểu cảm: Bày tỏ tình cảm, 
 các kiểu văn bản với các . Tự sự . cảm xúc
 phương thức biểu đạt phù . Miêu tả . - Nghị luận: Nêu ý kiến 
 hợp. . Thuyết minh. đánh giá, bình luận 
 . Biểu cảm. - Thuyết minh: Giới thiệu 
 . Nghị luận. đăc điểm, tính chất - Hành chính công vụ: Trình 
 bày ý muốn, quyết định, thể 
 hiện quyền hạn.
 Hoạt động 2: Hoạt động 2:
 Luyện tập: Học sinh xác Luyện tập: 2. Luyện tập:
 định phương thức biểu đạt 
 của các đoạn văn sau:
 ĐÍNH KÈM ĐÍNH KÈM ĐÍNH KÈM
CHIẾU TRÊN MÁY CHO HỌC SINH QUAN SÁT, NHẬN DIỆN PTBĐ CỦA ĐOẠN VĂN
1. Đọc đoạn trích sau:
 Tôi trở về ngôi nhà chênh vênh giữa đồi vải thiều này để lắng nghe hoa vải nở [...]. Giấc ngủ nơi 
miền đồi đến nhẹ nhàng và dịu ngọt hương hoa. Tôi tỉnh dậy trước bình minh khi tiếng gà gáy vang, vỗ 
cánh phành phạch nhảy từ những cành vải xuống. Bước ra sân nhà, phía trước tôi là sắc hoa ngàn 
ngạt như một dòng sữa chảy dài dưới ánh nắng. Hoa vải đã nở. Từng chùm hoa li ti, hân hoan kết lại 
với nhau thành dải đăng ten phủ lên khắp đồi cây. Hơi đất đồi sỏi cũng được ướp vào hương hoa vải, 
hòa quyện vào nhau tạo nên không gian bạt ngàn, trong lành trước những giọt sương còn vương trên 
nhánh cỏ may.... Đừng dại dột chạy nhảy vô tư vào đồi vải bạt ngàn ấy. Với miền hoa của giấc mơ 
ngào ngạt này, chủ vườn đã gọi đàn ong yêu hoa về thụ phấn cho vải và hút mật. Bao cánh ong vo ve 
thành bản hợp xướng cổ súy cho những cánh hoa nở rộn rã với đất trời.
 (Trích Về quê vải, Thu Hà, Góc xanh khoảng trời trang 147, NXB Văn học, 2013)
 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
Trả lời: Tự Sự
2. Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
 MẸ CON CÁ CHUỐI
 “Bơi càng gần lên mặt ao, thấy nước càng nóng, cá Chuối mẹ bơi mãi, cố tìm hướng vào bờ. Mặt ao 
sủi bọt, nổi lên từng đám rêu. Rất khó nhận ra phương hướng. Chuối mẹ phải vừa bơi vừa nghếch lên 
mặt nước để tìm hướng khóm tre. Trời bức bối, ngột ngạt. Lắm lúc Chuối mẹ chỉ muốn lặn ngay xuống 
đáy ao cho mát, nhưng nghĩ đến đàn con đang đói, chờ ở vùng nước đằng kia, Chuối mẹ lại cố bơi. 
Khóm tre bên bờ đã gần đây rồi. Khi tới thật gần, Chuối mẹ chỉ còn trông thấy gốc tre, không thấy 
ngọn tre đâu. Chuối mẹ bơi sát mép nước, rồi rạch lên chân khóm tre, tìm một chỗ đoán chắc là có tổ 
kiến gần đó. Chuối mẹ giả vờ chết, nằm im không động đậy. Trời nóng hầm hập. Hơi nước, hơi lá ải 
cùng với mùi tanh trên mình Chuối mẹ bốc ra làm cho bọn kiến lửa gần đó thèm thuồng. Bọn chúng rủ 
nhau đi kiếm mồi. Kiến nối đuôi nhau, vừa bò loằng ngoằng vừa dò dẫm về phía có mùi cá.
 Đầu tiên, cá Chuối mẹ cảm thấy buồn buồn ở khắp mình, sau rồi đau nhói trên da thịt. Biết kiến kéo 
đến đã đông, Chuối mẹ liền lấy đà quẫy mạnh, rồi nhảy tùm xuống nước. Bọn kiến không kịp chạy, nổi 
lềnh bềnh trên mặt ao. Đàn Chuối con ùa lại tranh nhau đớp tới tấp. Thế là đàn Chuối con được một 
mẻ no nê. Chuối mẹ bơi quanh nhìn đàn con đớp mồi, vui quá nên quên cả những chỗ đau vì bị kiến 
đốt.”
 Theo Xuân Quỳnh (Tuyển tập truyện viết cho thiếu nhi từ sau Cách mạng tháng Tám, NXB Giáo dục, 
 2002)
Hãy xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích trên.
Trả lời: Miêu tả.
3. Đọc khổ thơ sau và trả lời các câu hỏi:
 Cháu chiến đấu hôm nay
 Vì lòng yêu Tổ quốc
 Vì xóm làng thân thuộc Bà ơi cũng vì bà
 Vì tiếng gà cục tác
 Ổ trứng hồng tuổi thơ.
 (Tiếng gà trưa, Xuân Quỳnh, Ngữ văn 7, tập 1)
 Hãy xác định phương thức biểu đạt chính.
 Trả lời: Biểu cảm.
4. Củng cố: 3p
Tìm VD cho phương thức biểu đạt nghị luận.
5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập, soạn bài mới ở nhà: (2p)
Dùng một phương thức biểu đạt đã học để tâm sự với mẹ...
IV. Rút kinh nghiệm:
- Thầy: ..
- Trò: .
 Kí duyệt của tổ tuần 3
 Ngày: 16/9/2020
 - ND: .
 - PP: .
 Đinh Thu Trang