Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 Ngày soạn 22/10/2019 Tuần 12 Tiết: 45 đến tiết 48 Tiết: 45, 46 PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH I. Mục tiêu: 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ Kiến thức: - Kiến thức về văn bản thuyết minh (trong cụm các bài học về văn bản thuyết minh đã học và sẽ học). - Đặc điểm, tác dụng của các phương pháp thuyết minh. Kỹ năng: - Luyện tập nhận biết các phương pháp thuyết minh thông dụng. - Rèn các kỹ năng quan sát để nắm bắt bản chất của sự vật. - Tích lũy và nâng cao tri thức đời sống. - Lựa chọn PP thuyết minh phù hợp. Thái độ: Ý thức sử dụng các phương pháp thuyết minh trong bài viết. * Tích hợp kiến thức quốc phòng: Nêu tấm gương hi sinh anh dũng của người phụ nữ Việt Nam. 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh: - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản. - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo. II. Chuẩn bị: - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. - Học sinh: Chuẩn bị bài trước. III. Tổ chức các hoạt động dạy học: 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số. 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): Văn bản thuyết minh là gì? Nêu các văn bản thuyết minh mà em biết? 3. Bài mới: Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên động Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút) Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học. Nội dung: Lời dẫn bài mới Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: ( 40 phút) Mục đích: Kiến thức về văn bản thuyết minh (trong cụm các bài học về văn bản thuyết minh đã học và sẽ học). Đặc điểm, tác dụng của các phương pháp thuyết minh. * Kiến thức 1: Hướng I. Tìm hiểu các phương pháp GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 dẫn tìm hiểu các phương thuyết minh: pháp thuyết minh - Gọi h/s đọc câu 1a trang - Đọc. 1. Quan sát học tập, tích luỹ tri 126. thức để làm bài văn thuyết minh: - Các văn bản trên đã sử - HS trả lời-> đời Muốn có tri thức tốt để làm bài dụng kiến thức về lĩnh vực sống sinh hoạt, sinh văn thuyết minh, người viết phải nào? học, văn hoá - nghệ quan sát, tìm hiểu sự vật, hiện cần thuật, lịch sử, sinh thuyết minh, nhất là phải nắm bắt vật. được bản chất đặc trưng của chúng, - Làm thế nào để có được - Quan sát, học tập, để tránh sa vào trình bày các biểu các kiến thức ấy? tích luỹ kiến thức về hiện không tiêu biểu, không quan sự vật, hiện tượng đó. trọng. -Có thể dùng trí tưởng - Không, vì chưa thể tượng để làm văn thuyết hiện tính khách quan, 2. Phương pháp thuyết minh: minh không? Tại chính xác của kiến Để bài văn thuyết minh có sức thức cần trình bày. sao?(khá-giỏi) thuyết phục, dễ hiểu, sáng tỏ, người - Dựa vào ghi nhớ trả ta có thể sử dụng phối hợp nhiều lời. - Để làm bài văn thuyết phương pháp thuyết minh như: minh, người viết cần chuẩn bị gì? a. Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích: => chốt ý, ghi nhớ. - Đọc. - Gọi h/s đọc câu 2a trang Giúp người đọc nắm về đối tượng. 126. - Từ là. - Đây là dạng câu định b. Phương pháp liệt kê: nghĩa. Kể lần lượt các đặc điểm, tính Trong 2 câu trên, ta gặp 1 chất của sự vật theo trình tự. từ lặp lại là gì? - Trả lời. - Sau từ “là” cung cấp nội c. Phương pháp nêu ví dụ: - HS trả lời-> giúp dung gì? Thuyết phục người đọc, khiến cho người đọc hình dung - Hai câu này xuất hiện người đọc tin vào những điều cụ thể vấn đề. trong văn bản thuyết minh người viết cung cấp. - Đọc. ở vị trí nào? d. Phương pháp dùng số liệu: - Cho h/s đọc câu 2b trang - Làm rõ vai trò điều Nêu cụ thể con số làm sáng tỏ vấn 127. hoà dưỡng khí của cỏ đề được trình bày - Phương pháp liệt kê có ở các thành phố. tác dụng gì? e. Phương pháp so sánh: - Đọc. Làm nổi bật bản chất vấn đề. GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 - Thuyết phục người g. Phương pháp giải thích, phân - Gọi h/s đọc câu 2c trang đọc, khiến cho người loại: 127. đọc tin vào những Trình bày từng mặt, từng bộ phận điều người viết cung của đối tượng. - Việc nêu ví dụ trên có cấp. tác dụng gì? - Các loại khí... * Ghi nhớ: SGK - Trong mục 2d, các đoạn văn đã cung cấp những số - Nêu cụ thể con số liệu nào? làm sáng tỏ vấn đề - Những số liệu trên có được trình bày. nhiệm vụ gì trong văn bản - Phương pháp so thuyết minh? sánh: Làm nổi bật bản - Cho h/s đọc và tìm hiểu chất vấn đề. phương pháp so sánh? - Trả lời. - Qua bài “Huế’ ta biết Huế đẹp vì điều gì? đó là những mặt mà bài văn đã phân tích để làm rõ cho văn bản thuyết minh. TIẾT 2 Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm: 40 phút Mục đích: Luyện tập nhận biết các phương pháp thuyết minh thông dụng. Rèn các kỹ năng quan sát để nắm bắt bản chất của sự vật. Tích lũy và nâng cao tri thức đời sống. Lựa chọn PP thuyết minh phù hợp. - Gọi h/s đọc yêu cầu của II. Luyện tập 3 bài tập trang 128 - 129, Bài 1: Bài viết sự hiểu biết sâu sắc chia nhóm thảo luận, trình của người viết về vấn đề trình bày bày kết quả, gọi h/s khác Kiến thức y học: - HS: Nghe hướng nhóm nhận xét. dẫn và thực hiện. + Khói thuôc chưa nhiều chất -> đọc bài tập. độc. -> thảo luận nhóm. + Vòm họng, phế quản, nang -> cử đại diện trình bày phổi bị chất hắc ín trong khói thuốc kết quả. làm tê liệt. -> nhận xét bài làm của + Khói thuốc gây ho hen viêm nhóm bạn. phế quản. -> sửa chữa bài tập. + Trong khói thuốc lá có chất đi- GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 ->Gv uốn nắn, sửa chữa. * Các phạm vi tìm o-xin giảm sút sức khỏe con Bài 1: Hãy chỉ ra phạm vi hiểu vấn đề thể hiện người. tìm hiểu vấn đề thể hiện trong bài viết: + Khói thuốc ung thư vòm họng, - Kiến thức y học: trong bài Ôn dịch thuốc lá. ung thư phổi. tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ con + Chất ni-co-tin trong thuốc lá người. làm huyết áp tăng cao, tắc động - Kiến thức khoa mạch, nhồi máu cơ tim. học: tác hại của chất - Sự hiểu biết về tâm lí xã hội, sự độc trong khói thuốc quan tâm tới vấn đề xã hội đối với con người. + Bệnh viêm phế quản hại sức - Kiến thức xã hội: khỏe cộng đồng. việc hút thuốc ảnh + Hút thuốc lá nơi công cộng hưởng đến kinh tế, sinh con suy yếu văn hoá, an ninh. + Từ điếu thuốc sang cốc bia rồi đến ma túy từ điếu thuốc. -> Những hiểu biết trên được trình bày chứng tỏ tác giả là người có tầm am hiểu sâu sắc về khoa học, có trình độ chuyên môn và có ý thức trách nhiệm với xã hội. Bài 2: Tác giả sử dụng nhiều phương pháp thuyết minh trong bài * Bài viết sử dụng viết để tăng tính chân thực và Bài tập 2: Bài Ôn dịch các phương pháp: thuyết phục: thuốc lá sử dụng những - So sánh, đối chiếu. + Phương pháp so sánh đối chiếu: phương pháp thuyết minh - Phân tích từng tác so sánh tác hại khôn lường của việc nào để nêu bật tác hại của hại. hút thuốc với uống rượu (Hẳn rằng việc hút thuốc lá? - Nêu số liệu. người hút thuốc người uống rượu) + Phương pháp phân tích, giải thích: Phân tích các chất độc hại có trong thuốc lá ảnh hưởng tới sức khỏe con người ( trong khói thuốc có sút kém) + Phương pháp nêu ví dụ, số liệu: ngày nay đi các nước phát triển người vi phạm. GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 Bài 3: Văn bản thuyết minh Ngã ba Đồng Lộc - Kiến thức: + Vị trí địa lý của Ngã ba Đồng Bài tập 3: Đọc văn bản * Thuyết minh đòi thuyết minh Ngã ba Đồng Lộc hỏi những kiến thức + Về tập thể 10 cô gái thanh niên Lộc và trả lời câu hỏi: cụ thể, chính xác, xung phong làm nhiệm vụ san lấp Thuyết minh đòi hỏi không được hư cấu, những kiến thức như thế suy diễn và tri thức hố bom, đào hầm, đảm bảo an toàn nào? Văn bản này có sử có tính khách quan, giao thông dụng các phương pháp khoa học, đúng đắn. + Cô gái La Thị Tám đầy nhiệt thuyết minh nào? Phương pháp sử dụng tình cách mạng, dũng cảm và mưu THKTQP: Nêu các trong văn bản “Ngã trí. gương hy sinh anh dũng ba Đồng Lộc” là - Phương pháp thuyết minh của phu nữ. dùng số liệu, sự kiện + Liệt kê: kể tên việc làm của 10 Bài 4: GV HDHS làm cụ thể. cô gái thanh niên xung phong. bài: Sự phân loại của lớp + Phương pháp nêu ví dụ: "ba lần trưởng là hợp lý vì chỉ có bị bom nổ vui lấp giao thông 3 nguyên nhân dẫn tới thông suốt" việc học yếu trong lớp: + Phương pháp dùng số liệu: - Có điều kiện học tốt "Ngày 24/7/ 1968 hơi thở cuối nhưng ham chơi nên học cùng" yếu - Gia đình khó khăn, thường bỏ học, đến lớp chậm nên học yếu. - Kiến thức yếu, tiếp thu chậm nên học yếu. - Nêu ra ý tưởng giúp đỡ các bạn học yếu. 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút - Học bài, làm bài tập ở nhà . - Chuẩn bị bài: Bài toán dân số IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập của bản thân và của bạn: Hướng dẫn học sinh kết hợp các phương pháp thuyết minh trong một bài văn. - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: V. Rút kinh nghiệm: GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 Tiết 47,48 BÀI TOÁN DÂN SỐ - Thái An - I. Mục tiêu: 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ Kiến thức: - Sự hạn chế gia tăng dân số là con đường “tồn tại hay không tồn tại” của loài người. - Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục của cách lập luận bắt đầu bằng một câu truyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn. Kĩ năng: - Tích hợp phần tập làm văn, vận dụng kiến thức đã học ở bài phương pháp thuyết minh để đọc- hiểu, nắm bắt vấn đề có ý nghĩa thời sự trong văn bản. - Vận dụng vào việc viết bài văn thuyết minh. * GDKNS: Tự tin trình bày tích cực về vấn đề dân số; Suy nghĩ sang tạo; động viên mọi người cùng thực hiện hạn chế GTDS. Thái độ: Sống ý thức tuyên truyền để góp phần vào công tác kế hoạch hóa gia đình. * Tích hợp bảo vệ môi trường: Gia tăng dân số ảnh hưởng đến MT; Khai thác đề tài môi trường. 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh: - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản. - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo. II. Chuẩn bị: - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. - Học sinh: Chuẩn bị bài trước. III. Tổ chức các hoạt động dạy học: 1. Ổn định lớp: 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): - Nêu tác hại của khói thuốc lá đối với con người, môi trường ? - Theo em, có giải pháp nào là tối ưu để chống ôn dịch, thuốc lá ? 3. Bài mới: Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên động Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (5 phút) Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học. Nội dung: Lời dẫn vào bài mới. Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (35 phút) GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 Mục đích: Sự hạn chế gia tăng dân số là con đường “tồn tại hay không tồn tại” của loài người. Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục của cách lập luận bắt đầu bằng một câu truyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn. * Kiến thức 1: HDHS Đọc I. Đọc - tìm hiểu chung: – tìm hiểu chung 1. Đọc. - GV: Gọi hs đọc văn bản. - Đọc. 2. Tìm hiểu chung: (Yêu cầu : Đọc rõ ràng , - Nghe. - Thể loại: Bài toán dân số là chú ý các câu cảm, những văn bản nhật dụng có bố cục khá con số , những từ phiên âm - Trích “Báo GD & chặt chẽ. ) . TĐ Chủ nhật số 28 - - Chú thích: Đọc và tìm hiểu từ - Dựa vào kiến thức đã học, 1995” của Thái An. khó SGK. hãy xác định văn bản thuộc Nghị luận chứng - Phương thức biểu đạt: Nghị kiểu văn bản nào? minh- giải thích . Vấn luận kết hợp (với tự sự, thuyết đề xã hội . Dân số gia minh) tăng và những hậu - Bố cục: 3 phần quả của nó. + Phần 1 ( từ đầu sáng mắt - Chia đoạn, giới hạn ra): bài toán dân số được đặt ra và nêu nội dung từ thời cổ đại chính của từng phần. + Phần 2 ( tiếp sang ô thứ - Văn bản được chia làm - HS: Phương thức 34 của bàn cờ): tốc độ gia tăng mấy phần? nội dung chính biểu đạt: Nghị luận nhanh chóng dân số thế giới của từng phần là gì ?(K-G) kết hợp (với tự sự, + Phần 3 ( còn lại): tìm kiếm - Nêu phương thức biểu đạt thuyết minh) lời giải cho bài toán dân số. của văn bản? * Kiến thức 2: HDHS Đọc II. Đọc - hiểu văn bản: – hiểu văn bản 1. Vấn đề dân số và kế hoạch *Theo dõi phần mở bài cho - Dân số tăng nhanh. hóa gia đình biết - Dân số là số người sinh sống ? Tác giả đã sáng mắt ra về - Vấn đề dân số và kế trên phạm vi một quốc gia, một điều gì ? hoạch hoá gia đình đã châu lục hay toàn cầu. ? Bài toán dân số được đặt được đặt ra từ thời cổ - Kế hoạch hóa gia đình : Mỗi ra từ bao giờ? đại. cặp vợ chồng chỉ nên có từ 1 đến ? Vậy vì sao “tôi lại tin? - Trả lời. 2 con. “Sáng mắt ra” ở đây cần Dân số và kế hoạch hóa gia hiểu thế nào? - Tạo sự bất ngờ, hấp đình là vấn đề đã và đang được ? Cách nêu vấn đề có tác dẫn, lôi cuốn người quan tâm trên toan thế giới. dụng như thế nào với người đọc. - Vào thời cổ đại không tin, đọc? nhưng hiện tại thì " sáng mắt ? Nhà thông thái đã kén rễ - 1: Từ một bài toán ra ". bằng cách nào? cổ Cách đặt vấn đề lập luận tương 2 : Bài toán dân số phản, bất ngờ, lôi cuốn sự chú ý được tính toán từ một của người khác. GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 chuyện trong Kinh Thánh. 2. Làm rõ vấn đề dân số và kế 3: Nhìn nhận từ thực hoạch hóa gia đình tế sinh sản của con - Vấn đề dân số được nhìn nhận người ( trong thực tế từ một bài toán cổ " đó là câu ô thứ 31 của bàn chuyên kinh khủng biết cơ ). nhường nào" ? Nhà thông thái đặt ra bài - Trả lời. Bàn cờ 64 ô hạt thóc sẽ tăng toán cực khó này để làm gì theo cấp số nhân tổng thóc thu ? được có thể phủ khắp bề mặt trái ? Em hiểu thế nào là vấn đề đất. dân số và kế hoạch hoá gia Sự bùng nổ dân số nhanh đình. chóng. *Theo dõi phân thân bài cho biết : - Tự bộc lộ theo suy - Vấn đề dân số được tính toán ? Để làm rõ vấn đề dân số nghĩ. Làm sáng tỏ từ một câu chuyện trong kinh và kế hoạch hoá gia đình, vấn đề. thánh "Bây giờ không quá tác giả đã lập luận và 5% " thuyết minh trên các ý + Lúc đầu chỉ cố hai người chính nào, tương ứng với (Ađam và Êva) mỗi đoạn văn bản nào ? ( 3 - Học sinh dựa vào +Năm 2015 trái đất có 7 tỉ người ý chính )- (HS khá – giỏi) nội dung của đoạn = ô thứ 34 của bàn cờ. * theo dõi ý 1 cho biết 1b, kể tóm tắt câu Đưa ra thống kê, so sánh số ? Có thể tóm tắt bài toán truyện kén rể của nhà liệu cụ thể để làm nổi bật vấn đề cổ như thế nào? thông thái. trọng tâm và tính thuyết phục - Cấp số nhân với cao. công bội là 2. ? Tại sao có thể hình dung - Vấn đề dân số đã - Vấn đề dân số còn được nhìn vấn đề gia tăng dân số từ được đặt ra từ lâu. nhận từ thực tế sinh sản của con bài toán cổ này ? người “Trong thực tế ô thứ ? Bàn về dân số từ một bài - Chứng minh cho 31 ” toán cổ, điều đó có tác vấn đề - Tỉ lệ sinh con ở phụ nữ là rất dụng gì ? cao “ Theo thống kê phụ nữ ?Các số liệu thuyết minh - Kêu gọi. VN là 3.7” dân số ở đây có tác dụng gì Rơi vào những nước kém phát ? triển và chậm phát triển. * Theo dõi phần thứ 3 của phần thân bài cho biết : 3. Tìm kiếm lời giải cho bài ? Dùng phép thống kê để - Châu Á. toán dân số và lời kêu gọi khẩn thuyết minh dân số tăng từ thiết. khả năng sinh sản của - Muốn sống, con người cần phải người phụ nữ, tác giả đã - Dân số gia tăng. có đất đai. Đất đai không sinh ra, GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 đạt được mục đích gì ? con người ngày một nhiều hơn. ? Theo thông báo của hội Do đó con người muốn tồn tại nghị Cai-rô, các nước có tỉ phải biết điều chỉnh, hạn chế sự lệ sinh con cao thuộc các gia tăng dân số . châu lục nào ? - Suy nghĩ trả lời. => Đây là vấn đề nghiêm túc và ? Từ đó em có thể rút ra sống còn của nhân loại phải hành kết luận gì về mối quan hệ động hạn chế tự giác để giảm bớt giữa dân số và sự phát triển sự bùng nổ và gia tăng dân số. xã hội? Theo dõi đoạn cuối 4. Nghệ thuật ? Em hiểu như thế nào về - Sử dụng kết hợp phương lời nói sau đây của tác giả: pháp so sánh, dùng số liệu, phân Đừng để mỗi càng tốt ? tích. Muốn còn đất để tồn tại, - Lập luận chặt chẽ. phải sinh đẻ có kế hoạch để - Đây là vấn đề - Ngôn nhữ khoa học, giàu sức hạn chế gia tăng dân số nghiêm túc và sống thuyết phục. trên toàn cầu còn của nhân loại. Tại sao tác giả cho rằng : phải hành động hạn 5. Ý nghĩa Đó là con đường “ tồn tại chế tự giác để giảm Văn bản nêu lên vấn dề thời sự hay không tồn tại” của loài bớt sự bùng nổ và gia của đời sốnghiện đại : Dân số và người? tăng dân số. tương lai của dân tộc, nhân loại. ? Từ đó em hiểu Bài toán - Không để gia tăng dân số thực chất là gì? dân số. * GDKNS: Biết KHHGĐ - Văn bản nêu lên vấn ? Em hãy nêu ý nghĩa của đề thời sự của đời bài học này? sống hiện tại và HS đọc ghi nhớ Sgk/132. tương lai của dân tộc, *Tích hợp môi trường: nhân loại về dân số. ? Sự gia tăng dân số có - Tác động xấu đến những tác động như thế môi trường nào đến môi trường? Ảnh hưởng xấu: tài nguyên cạn kiệt; ô nhiễm môi trường...(khá –giỏi) * GDKNS: Tự tin trình bày tích cực về vấn đề dân số; Suy nghĩ sang tạo; động viên mọi người cùng thực hiện hạn chế GTDS. 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 5 phút - Học nội dung bài vừa học. - Chuẩn bị bài: GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập của bản thân và của bạn: Văn bản Bài toán dân số đã đem lại cho chúng ta những hiểu biết gì? - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: V. Rút kinh nghiệm: Tổ kí duyệt Tuần 12, Ngày 18/11/2020 ND: PP: TP: Đinh Thu Trang GV: Dương Ý Nhi
Tài liệu đính kèm: