Giáo án Nâng cao Ngữ văn 8 - Tuần 8, Tiết 22: Văn tự sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm - Năm học 2020-2021

 Tuần:8
 Ngày soạn: 22-10-2020
 Tiết : 22 Văn tự sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm 
I. MỤC TIÊU :
1/ Kiến thức:
 - Củng cố lại kiến thức cơ bản và nâng cao về kiểu bài tự sự.
 - Hệ thống lại các văn bản tự sự đã học.
 - Phương pháp đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.
2/ Kĩ năng:
 Rèn kĩ năng viết văn tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
3/ Thái độ:
 Luôn có ý thức vận dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.
II. CHUẨN BỊ :
 - Thầy : giáo án, SGK, sưu tầm văn tự sự có yếu tố miêu tả..., đọc tư liệu tham 
khảo, chuẩn KTKN
 - Trò : ôn tập kiến thức đã học.
III. CÁC BƯỚC LÊN LỚP :
 1. Ổn định lớp :
 2. Kiểm tra bài cũ :
 3.Nội dung bài mới :
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
 Hoạt động 1: Miêu tả và I/ Miêu tả và biểu cảm trong 
 biểu cảm trong văn tự sự văn tự sự:
 - GV cho HS ôn lại một - HS kể 1/ Tác dụng của yếu tố miêu 
 số VB tự sự có kết hợp với VB “ Bài học đường đời tả và biểu cảm trong văn tự 
 miêu tả và biểu cảm đầu tiên” ( trích “ Dế sự: 
 - Hãy kể ra một số VB tự mèn phiêu lưu kí “ của 
 sự có kết hợp với miêu tả Tô Hoài Làm cho sự việc hiện lên 
 và biểu cảm mà em đã VB “ Sống chết mặc cụ thể, tính cách nhân vật 
 được học ở chương trình bay” của Phạm Duy Tốn được khắc họa rõ nét, làm cho 
 Ngữ văn lớp 6, 7 và đầu VB “ Tôi đi học “ của việc kể chuyện thêm sinh 
 năm lớp 8? Thanh Tịnh động và chủ đề được khắc sâu 
 ... hơn. 
 + Tự sự: Trình bày chuỗi 
 sự việc có mở đầu, diễn 
 biến, kết thúc, thể hiện 
 - Hãy nhắc lại đặc điểm một ý nghĩa
 và các thao tác chính của Thao tác: Kể là chính
 các phương thức tự sự, + Miêu tả: Tái hiện lại 
 miêu tả và biểu cảm sự việc, hiện tượng
 Thao tác: Quan sát, liên 
 tưởng, so sánh, nhận xét
 GV bổ sung và chốt lại + Biểu cảm: Thể hiện 
 tình cảm, thái độ của 
 mình với sự vật, hiện 
 tượng
 Thao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của 
 chính người viết hoặc 
 thông qua ý nghĩ, cảm 
 xúc của các nhân vật
 - Nghe kết hợp tự ghi 
 những ý chính.
 - GV nhấn mạnh và - Thảo luận, phát biểu
chuyển ý Nhờ có yếu tố miêu tả 
 mà có thể tái hiện cảnh 
- Tại sao trong VB tự sự vật, con người một cách 
cần có yếu tố miêu tả? cụ thể, sinh động trong 
-Tác dụng của yếu tố miêu không gian, thời gian
tả và biểu cảm trong văn 2/ Vị trí của các yếu tố miêu 
tự sự? - Miêu tả cảnh vật tả và biểu cảm trong văn tự 
 - Trực tiếp phát biểu sự: 
 cảm xúc Trong văn tự sự cần kết 
 hợp yếu tố miêu tả và biểu 
 cảm khi:
 - Miêu tả cảnh vật liên quan 
 Trong văn tự sự cần kết đến sự việc đang kể; miêu tả 
hợp yếu tố miêu tả và biểu ngoại hình, hoạt động, thái độ 
cảm khi nào? tâm lí nhân vật.
 Trong lòng mẹ: - Trực tiếp phát biểu cảm 
 Hằng năm, cứ vào xúc khi thấy cần tô đậm ý 
GV hướng dẫn HS tìm cuối thu nghĩ của sự việc câu chuyện.
dẫn chúng minh họa Cảm thấy mình chơ - Cũng có khi cảm xúc của 
trong các văn bản cụ thể. vơ người kể được kín đáo gửi 
 gắm vào hành động, tâm trạng 
 nhân vật, hoặc vào lời văn 
 miêu tả.
 Trong lòng mẹ: Mẹ 
 tôi .lạ thường
 Các bước xây dựng 
một văn bản tự sự có sử 3/ Các bước xây dựng một 
dụng các yếu tố miêu tả văn bản tự sự có sử dụng các 
và biểu cảm yếu tố miêu tả và biểu cảm:
 - Bước 1: Xác định sự việc 
Để viết được đoạn văn tự chọn kể.
sự kết hợp với miêu tả và - Bước 2: Chọn ngôi kể cho 
biểu cảm bất kì, ta thực câu chuyện.
hiện theo mấy bước? Là - Bước 3: Xác định trình tự 
những bước nào? kể (Câu chuyện bắt đầu từ 
 GV chốt lại các ý đâu, diễn ra thế nào và kết chính của mỗi bước cho thúc ra sao).
HS nắm được - Thảo luận nhóm, phát - Bước 4: Xác định các yếu 
 Thực hiện theo 5 bước biểu tố miêu tả và biểu cảm trong 
 + Xác định nhân vật, sự Thực hiện theo 5 bước văn tự sự sẽ viết (ở vị trí nào 
việc định kể + Xác định nhân vật, sự trong truyện).
 + Lựa chọn ngôi kể: Thứ việc Bước 5: Viết thành văn bản.
nhất hay thứ ba + Lựa chọn ngôi kể * Lưu ý : Sử dụng kết hợp 
 + Xác định thứ tự kể: Bắt + Xác định thứ tự kể hài hòa yếu tố miêu tả và biểu 
đầu từ đâu, diễn ra như thế cảm phù trợ cho tự sự; không 
nào và kết thúc ra sao? + Xác định các yếu tố quá lạm dụng hoặc quá nhấn 
 + Viết thành đoạn với các miêu tả và biểu cảm sẽ mạnh để lấn át phương thức 
yếu tố: kể, miêu tả, biểu viết chính tự sự .
cảm + Viết thành đoạn với 
 các yếu tố : Kể, tả, biểu 
 cảm
Hoạt động 2 :HDHS tìm 
hiểu vai trò của các yếu 
tố miêu tả và biểu cảm 
trong văn tự sự-
 - Qua các VB tự sự có kết 
hợp với miêu tả và biểu 
cảm đã học, em thấy yếu 
tố miêu tả có vai trò gì 
trong VB tự sự? - Trả lời
 Giúp người kể kể lại 
 một cách sinh động 
 cảnh vật, con người làm 
 - Em thường thấy những cho câu chuyện trở nên 
yếu tố miêu tả nào xuất sinh đông, hấp dẫn
hiện trong văn tự sự? - Trả lời
 + Miêu tả nhân vật
 - GV yêu cầu HS lấy VD + Miêu tả cảnh thiên 
cụ thể ở các VB đã học nhiên
 GV bổ sung thêm và chốt + Miêu tả cảnh sinh 
lại hoạt
 * Các loại miêu tả ’ HS lấy VD cụ thể
 a. Miêu tả nhân vật + Miêu tả nhân vật: 
 + Miêu tả ngoại hình: Đoạn văn miêu tả ngoại 
gương mặt, dáng người, hình của Dế Mèn và Dế 
trang phục Choắt trong VB “ Bài 
 + Miêu tả các trạng thái học đường đời đầu tiên” 
hoạt động: Việc làm, lời của Tô Hoài
nói... + Miêu tả cảnh thiên 
 + Miêu tả trạng thái tình nhiên: Đoạn văn đầu 
cảm và thế giới nội tâm: tiên của VB “ Tôi đi 
Vui, buồn, khổ đau, hạnh học” của Thanh Tịnh phúc... + Miêu tả cảnh sinh 
 Mục đích: Khắc hoạ hoạt: Đoạn văn miêu tả 
thành công chân dung cảnh hộ đê trong VB 
nhân vật với những nét “Sống chết mặc bay “ 
tính cách riêng của Phạm Duy Tốn
 - Nghe, kết hợp tự ghi
 - Yếu tố miêu tả thường 
được thể hiện qua những b. Miêu tả cảnh thiên 
dấu hiệu nào ở VB tự sự? nhiên
 c. Miêu tả cảnh sinh 
- Yếu tố biểu cảm đóng hoạt
vai trò gì trong văn tự sự? Mục đích: Cốt truyện 
- Trong VB tự sự, em thấy hay hơn, hấp dẫn hơn, 
yếu tố biểu cảm thường nhân vật hiện lên cụ thể VD: VB “ Bài học đường đời 
được thể hiện như thế sinh động hơn đầu tiên”
nào? VD: VB “ Sống chết mặc bay”
- GV bổ sung thêm - Thảo luận, phát biểu Qua những câu cảm thán, 
 Ở hình thức thứ nhất : Qua các từ ngữ, hình những câu hỏi tu từ...
biểu cảm thông qua cảm ảnh có giá trị gợi tả và 
xúc của chính nhà văn đối biểu cảm như từ láy 
với nhân vật, sự việc được tượng hình, tượng 
thể hiện cụ thể qua từng thanh, nghệ thuật so 
ngôi kể sánh, nhân hoá...
 Ngôi kể thứ nhất: Cảm 
xúc của nhà văn thường Biểu cảm: Thể hiện thái 
lồng vào cảm xúc của độ, tình cảm của nhà 
nhân vật “tôi” văn với nhân vật, sự 
 Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc việc được kể
của nhà văn thường được - Thảo luận, phát biểu
thể hiện thông qua lời dẫn Biểu cảm thông qua hai 
truyện hình thức: trực tiếp qua 
 - Về hình thức, em thấy cảm xúc của chính nhà 
yếu tố biểu cảm thường văn với nhân vật hoặc 
xuất hiện qua những dấu gián tiếp thông qua cảm 
hiệu nào trong VB tự sự? xúc, ý nghĩ của các nhân 
 vật
 II/ Thực hành.
 1- Phát hiện, xác định các 
- GV cho đoạn văn ngắn yếu tố miêu tả, biểu cảm trong 
, yêu cầu HS đọc và trả - Đọc các đoạn văn đoạn văn
lời các câu hỏi ở cuối Bài tập 1: Đoạn văn 1
đoạn văn + Đoạn văn sử dụng cả 3 
 - GV phân lớp thành 2 phương thức biểu đạt là tự sự, 
nhóm, mỗi nhóm thực - Suy nghĩ câu hỏi ở miêu tả và biểu cảm
hiện yêu cầu của một cuối đoạn văn của nhóm Tự sự: Kể lại những suy 
đoạn mình đượcgiao nghĩ, tâm trạng của người con a. Đoạn văn 1: Bài tập 1 - Thảo luận nhóm, tìm khi mẹ đi làm về muộn
 ( Sách “ Một số kiến thức ra hướng trả lời và cử Miêu tả: Không gian, thời 
 kĩ năng và bài tập năng đại diện phát biểu gian của buổi trưa hè và dáng 
 cao Ngữ văn 8” trang vẻ của người mẹ
 42) Biểu cảm: Những suy nghĩ, 
 Câu hỏi: tình cảm của người con với 
 - Đọc đoạn văn, theo em Bài tập 1: Đoạn văn 1 mẹ ( bộc lộ trực tiếp)
 có những phương thức Cần chỉ rõ sự thể hiện + Phương thức tự sự là 
 biểu đạt nào? Phương của các yếu tố trong phương thức biểu đạt chính
 thức nào là phương thức đoạn văn + Phương thức miêu tả chỉ 
 biểu đạt chính? Phương Bài tập 2: Đoạn văn 2 đóng vai trò bổ trợ
 thức nào chỉ đóng vai trò Yêu cầu tìm dẫn chứng Bài tập 2: Đoạn văn 2
 bổ trợ? cụ thể để minh hoạ cho + Yếu tố miêu tả: Các từ 
 b. Đoạn văn 2: Bài tập các yếu tố miêu tả và ngữ có sức gợi hình ảnh, màu 
 2- Sách đã nêu biểu cảm sắc để làm nổi bật cảnh cây 
 - Xác định yếu tố miêu - Các nhóm có thể bổ cối, nhà cửa, biển cả,.... ở 
 tả và biểu cảm trong sung, sửa chữa cho nhau vùng Hòn. Ngoài ra còn phải 
 đoạn văn tự sự trên nếu sai hoặc chưa đầy kể đến các biện pháp nghệ 
 - GV tổng kết chung và đủ thuật như so sánh, nhân hoá, 
 nêu yêu cầu cần đạt ở đảo ngữ, liệt kê...
 mỗi bài tập + Yếu tố biểu cảm: Thể hiện 
 ở những câu có ý nghĩa nhận 
 - Nghe kết hợp tự bổ xét, đánh giá, bộc lộ thái độ, 
 sung, sửa chữa vào vở tình cảm với cảnh vật thiên 
 HS kể một đoạn trong nhiên cũng như con người ở 
 văn bản vùng Hòn Gai.
 * Đóng vai nhân vật trong 
 truyện để kể chuyện có sẵn: 
 Kể đoạn trích Cô bé bán 
 diêm
 4. Củng cố:
 GV cho HS nhắc lại những nội dung trọng tâm của tiết học.
 5. Hướng dẫn tự học, làm bài tập, soạn bài mới ở nhà: 
 Tìm hiểu làm văn văn tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm: - Đóng vai nhân 
vật trong truyện để kể chuyện có sẵn
 IV. Rút kinh nghiệm:
 Kí duyệt tuần 8 ngày 28.10.2020
 Tổ trưởng
 Nguyễn Thị Định