Giáo án Nâng cao Ngữ văn 8 - Tuần 4, Tiết 10-12 - Năm học 2020-2021

 Tuần: 4
 Ngày soạn: 8-9-2020
 Tiết : 10-12 CẢM HỨNG NHÂN ĐẠO QUA MỘT SỐ
 TÁC PHẨM VĂN XUÔI ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN 1945 (6 tiết)
I. MỤC TIÊU :
1. Kiến thức
- Nắm được chủ nghĩa nhân đạo (CNNĐ) và biểu hiện của CNNĐ trong văn học.
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa, giá trị nhân đạo được thể hiện qua mỗi tác giả tác phẩm.
2. Kĩ năng
- Cảm nhận phân tích nội dung CNNĐ trong văn học.
- Có kỹ năng so sánh để nhận ra những nét chung và riêng của mỗi tác giả tác phẩm 
trong việc thể hiện CNNĐ
- Rèn kỹ năng tổng hợp khái quát để đánh giá về ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.
3. Thái độ: 
- Bồi đắp tình cảm gia đình, biết yêu thương chia sẻ.
- Biết yêu quê hương, đất nước và con người. 
- Tiết 1, 2: hướng dẫn HS đọc các tác phẩm đã học, sẽ học trong chương trình, giới 
thiệu các tác phẩm khác cùng các tác giả được học để HS tìm đọc và tóm tắt lại trước 
lớp. Từ đó nắm khái niệm CHNĐ trong văn học.
- Tiết 3, 4: HS tìm ra những nội dung lớn của CNNĐ trong văn học (Chứng minh bằng 
mỗi tác phẩm.)
- Tiết 5,6: Hướng dẫn HS nhận xét, đánh giá, viết bài tự luận về sự thể hiện CNNĐ qua 
tác giả, tác phẩm mà mình tâm đắc.
II. CHUẨN BỊ :
 - Thầy : giáo án, SGK, chân dung tác giả, đọc tư liệu tham khảo, chuẩn KTKN
 - Trò : Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm của Nguyên Hồng
III. CÁC BƯỚC LÊN LỚP :
 1. Ổn định lớp : Sĩ số
 2. Kiểm tra bài cũ :
 3.Nội dung bài mới :
 Hoạt động của Hoạt động của Nội dung cơ bản
 thầy trò
 Hoạt động 1: I. Những nét chung về cảm hứng nhân đạo.
 Cảm hứng nhân 1. Khái niệm: 
 đạo qua một số 2. Những nội dung lớn của cảm hứng nhân 
 tác phẩm văn học đạo trong văn học:
 ở đầu TK XX- 3. Những nét chung trong sự thể hiện cảm 
 1945. hứng nhân đạo qua những tác phẩm đã học:
 - Tiết 4: HS tìm ra II. Cảm hứng nhân đạo qua một số tác phẩm 
 những nội dung văn học ở đầu TK XX-1945.
 lớn của CNNĐ 1. Bối cảnh xã hội Việt Nam ở đầu TK XX-
 trong văn học 1945.
 (Chứng minh bằng 2. Cảm hứng nhân đạo thể hiện trong tác 
 mỗi tác phẩm.) phẩm văn học ở đầu TK XX-1945.
 2.1. Giá trị nhân đạo thể hiện ở tấm lòng đồng Cảm hứng nhân a. Giá trị nhân cảm với những con người bất hạnh, từ đó lên 
đạo thể hiện trong đạo thể hiện ở tiếng tố cáo gay gắt những bất công, những thế 
tác phẩm văn học ở tấm lòng đồng lực thống trị, áp bức trong xã hội.
đầu TK XX-1945 cảm Đồng cảm với những người nông dân.
cụ thể như thế nào? - Đồng cảm với những người nông dân bị áp 
 bức bóc lột bởi chính sách thuế khoá nặng nề.
 Đồng cảm với “ Tắt đèn” xoáy sâu vào nạn thuế thân- một thứ 
 những người thuế vô nhân đạo của chế độ thực dân phong 
 nông dân. kiến:
 + Làng Đông Xá ngột ngạt, căng thẳng trong 
 hhững ngày sưu thuế.
 + Gia đình chị Dậu điêu đứng vì thuế, phải nộp 
 cả thuế cho đứa em đã chêt.
 Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” thể hiện rõ nỗi 
 khổ của người nông dân trong vụ sưu 
 thuế. Làng Đông Xá là hình ảnh thu nhỏ của 
 nông thôn Việt Nam. Đoạn trích “ Tức nước vỡ 
 bờ” nói riêng, “Tắt đèn” nói chung đã lên tiếng 
 tố cáo gay gắt chính sách thuế má vô nhân đạo, 
 sự đối xử tàn nhẫn của chế độ Thực dân phong 
 kiến đối với người nông dân.
 - Đồng cảm với người nông dân cơ cực, nghèo 
 Nhân vật Thứ đói, lay lắt trong kiếp sống mòn, phải tìm đến 
 (Sống mòn) đến cái chết để tự giải thoát.
 - Đồng cảm với những người dân bị bóc lột bởi 
 những thủ đoạn trắng trợn của bọn quan lại 
 thống trị.
 + Chị Dậu bị vợ chồng Nghị Quế ăn bớt tiền bán 
 con.
 + Con mẹ Nuôi bị tên quan phủ ăn chặn đồng 
 hào đôi.
 Người dân luôn bị những “ bóng ma” rình rập 
 xung quanh để bóc lột, bóp nặn 
 - Đồng cảm với người nông dân bị đẩy đến 
 Tất cả họ đã bước đường cùng, bị lưu manh hoá, mất nhân 
 hợp thành một cách.
 thế giới những + Binh Tư sống bằng nghề ăn trộm 
Các tác phẩm của người nông dân + Các nhân vật trong truyện của Nam Cao : bà 
Nguyên Hồng? nghèo khổ bất lão chết no, anh cu Lộ, Chí Phèo 
 hạnh được các - Đồng cảm với những người phụ nữ:
 nhà văn hiện Ngô Tất Tố đã viết về người phụ nữ với tấm 
 thực xây dựng lòng thương cảm thiết tha Chị Dậu là nhân vật 
 với lòng đồng tiêu biểu cho những người phụ nữ bất hạnh 
 cảm sâu sắc. trong xã hội cũ.
 - Đồng cảm với những số phận trẻ em:
 • Chú bé Hồng mồ côi cha, thiếu vắng tình 
 mẹ, sống trong sự ghẻ lạnh của họ hàng Hoạt động 2: Giá • Cái Tí phải lìa xa bố mẹ, các em đem 
trị nhân đạo thể thân đi làm con ở 
hiện ở thái độ ngợi - Đồng cảm với những người trí thức nghèo.
ca, trân trọng • Những nhân vật Điền, Hộ, Thứ, Du, “ 
những vẻ đẹp ngời hắn” “ tôi” trong tuyện của Nam Cao vốn có 
sáng của con người khát vọng sống đẹp , nhưng vì phải lo miếng 
trong cơm manh áo nên hoài bão tiêu tan 
 – Ông giáo ( Lão Hạc) phải bỏ về quê sống bám 
Với tấm lòng đồng vợ, phải bán dần những quyển sách để trang trải 
cảm sâu sắc, các cuộc sống 
nhà văn đã dựng 
lên bao cảnh đời, 2.2. Giá trị nhân đạo thể hiện ở thái độ ngợi ca, 
bao số phận đau trân trọng những vẻ đẹp ngời sáng của con 
thương của nhiều người trong một thời đau thương của lịch sử dân 
tầng lớp nhân dân tộc.
trong xã hội cũ. Họ a/ Vẻ đẹp của sự lương thiện, nhân hậu giàu 
thấu hiểu những lòng tự trọng.
nỗi đau tận cùng, • Lão Hạc là một chân dung ngời sáng của 
nhận thấy những người nông dân lương thiện, nhân hậu và tự 
kết cục bi thảm mà trọng 
xã hội dành cho b/ Vẻ đẹp của lòng yêu thương và đức hi sinh:
những con người – Lão Hạc yêu thương con tha thiết, cả đời lão 
khốn khổ. Các tác sống vì con và chết vì con 
phẩm văn học hiện – Người mẹ và bé Hồng ( Trong lòng mẹ) có 
thực phê phán là tình mẫu tử thiêng liêng sâu sắc.
những lời tố khổ – Ngoài ra còn tình làng nghĩa xóm đẹp đẽ đáng 
muôn đời cho trân trọng: ông giáo đối với lão Hạc, bà láng 
những người giềng với gia đình chị Dậu 
 c/ Vẻ đẹp của sức sống tiềm tàng mạnh mẽ:
 • Chị Dậu là điển hình của con người bị áp 
 bức đã vùng dậy đấu tranh quyết liệt 
 Các nhà văn đã “cố tìm mà hiểu” những con 
 người “ ở xung quanh ta” , nâng niu trân trọng 
 vẻ đẹp tâm hồn của những người nghèo khổ. 
 Chị Dậu đẹp từ hình thức tới phẩm giá, lão Hạc 
 lương thiện, giàu lòng tự trọng, yêu con tha 
- Tiết 5,6: Hướng thiết, Chí Phèo quỷ dữ nhưng vẫ tiềm ẩn bên 
dẫn HS nhận xét, trong là khát vọng sống lương thiện, chú bé 
đánh giá, viết bài Hồng thương yêu mẹ đến mãnh liệt Đó là 
tự luận về sự thể những nhân vật mang vẻ đẹp bản chất của con 
hiện CNNĐ qua người Việt Nam từ ngàn đời.
tác giả, tác phẩm – Các nhà văn hiện thực đã hướng ngòi bút về 
mà mình tâm đắc. phía “ những tiếng kêu đau khổ thoát ra từ 
HS thực hành và những kiếp lầm than”, tấu lên bản nhạc buồn về 
nhận xét cuộc đời của bao người bị áp bức, đồng thời 
 khẳng định những vẻ đẹp phẩm chất không gì 
 có thể làm mất đi ở chính những con người đau khổ ấy. Đó chính là chiều sâu nhân đạo của các 
 tác phẩm văn chương chân chính.
 – Các tác phẩm văn học hiện thực phê phán 
 1930 -1945 có giá trị nhân đạo lớn lao, góp 
 phần quan trọng vào sự phát triển của nền văn 
 học dân tộc.
 III- Viết bài tự luận về sự thể hiện CNNĐ 
 qua tác giả, tác phẩm mà mình tâm đắc.
 4. Củng cố: Đọc diễn cảm.
 5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập, soạn bài mới:2p
 Tìm hiểu thêm về cảm hứng nhân đạo trong văn học
IV. Rút kinh nghiệm:
 Kí duyệt ngày 23.9.2020
 Tổ trưởng
 Nguyễn Thị Định