Bài giảng Ngữ văn 8 - Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

 Ai nhanh hơn Câu 1. Bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự 
 nhiên thuộc kiểu văn bản nào? 
 Văn bản thông tin Câu 2: Nội dung và ý tưởng trong văn bản thông tin 
có thể được triển khai/ trình bày theo những cách nào? 
 Trình bày theo trật tự thời gian, 
 quan hệ nhân quả, mức độ quan 
 trọng hay phân loại đối tượng. Câu 3: Ngoài kênh chữ, có thể sử dụng phương tiện 
gì để trình bày bài văn thuyết minh giải thích về một hiện 
 tượng tự nhiên 
 Tranh, ảnh, số liệu, kí hiệu, 
 biểu đồ Câu 4. Kể tên một số kiểu đoạn văn 
 trong văn bản mà em biết? 
 Đáp án: Diễn dịch, quy nạp, 
 song song, phối hợp Câu 5. Kể tên 4 hiện tượng tự nhiên mà em biết? 
 Đáp án: Núi lửa, băng 
 tuyết, lũ lụt, sấm sét, mưa đá TIẾT 36,37,38 8 
 1 
Định hướng Khái niệm 
 Văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên 
 là loại văn bản thông tin nhằm giới thiệu những hiểu biết 
 khoa học cơ bản về hiện tượng đó. - Nội dung chính của loại văn bản này 
thường tập trung vào một số thông tin: 
+ Đó là hiện tượng gì? 
+ Biểu hiện như thế nào? 
+ Vì sao lại có hiện tượng đó? 
+ Tác dụng/ tác hại của hiện tượng đó như 
thế nào? 
+ Tận dụng/ phòng chống – khắc phục hiện 
tượng đó ra sao? 
 - Xác định hiện tượng tự nhiên cần giải thích 
 - Tìm hiểu thông tin về hiện tượng tự nhiên đã xác định thông qua sách, 
. 
 báo, tài liệu khoa học, vận dụng hiểu biết từ các môn khoa học khác như: 
 KHTN, Lịch sử - địa lí, 
 - Xác định bố cục của bài văn; lựa chọn trật tự sắp xếp các thông tin chính, 
 chú ý làm nổi bật các thông tin về hiện tượng tự nhiên cần thuyết minh 
 - Xác định hình thức trình bày: chữ viết kèm theo hình vẽ hoặc tranh ảnh 
 để giới thiệu, minh hoạ về hiện tượng tự nhiên. 
 - Có thể trình bày bài văn bằng cách viết tay hoặc thiết kế trên máy vi tính. 
 12 
 2 
Thực hành Đề bài 
Giới thiệu hiện tượng núi lửa 1 2 
Chuẩn bị Tìm ý và lập dàn ý 
 3 4 
 Viết Kiểm tra và chỉnh sửa a Chuẩn bị 
 - Kiểu văn bản: Thuyết minh, giải thích về 
 một hiện tượng tự nhiên 
 - Nội dung cần giải thích: Núi lửa và nguyên nhân hình thành núi lửa 
- Phạm vi kiến thức: Kiến thức địa lí và những hiểu biết xung quanh 
hiện tượng núi lửa 
 - Đọc, tìm hiểu, thu thập các thông tin về hiện tượng núi lửa. b Tìm ý và lập dàn ý 
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 
 Tìm hiểu văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên 
1. Đọc thông tin trong SGK (tr75), lựa chọn, sắp xếp các thông tin phù hợp trả lời cho 
những câu hỏi sau: 
a. Núi lửa là gì? 
b. Hiện tượng núi lửa phun trào? 
c. Có những loại núi lửa nào? 
d. Núi lửa phun trào mang lại những lợi ích và 
tác hại gì? 
2. Từ hoạt động trên, hãy rút ra bố cục và nhiệm vụ cụ thể của từng phần trong bài văn 
thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên. 
 .. * Tìm ý 
 a. Núi lửa là gì? d/ Núi lửa được hình thành là do nhiệt độ bén 
 dưới lớp bề mặt Trái Đất rất nóng, càng vào sâu 
 trong tâm Trái Đất, nhiệt độ càng tăng cao. ở 
 độ sâu khoảng 20 dặm trong lòng đất, nhiệt độ 
 có thề lên đến 6 000 °C, có thẻ làm tan chảy 
 mọi thứ, kể cả các loại đá cứng. 18 
b. Hiện tượng núi lửa phun g/ Khi đá được đun nóng và tan chảy, chúng sẽ dãn nở ra, do đó, cán phải 
trào? 
 có nhiều không gian hơn. ồ một số khu vực trên Trái Đất, các dãy núi liên 
 tục được nâng lên cao hơn. Áp suất ở phía dưới nó không lớn nên hình 
 thành một hồ chứa đá nóng chảy hay còn gọi là mắc ma được hình thành 
 bên dưới. 
 - Đá nóng chảy liên tục được đẩy lên phía trên và kết quả là những ngọn 
 núi liên tục tăng về độ cao. Khi áp lực của các dòng chảy mắc ma cao hơn 
 cộng với áp lực tạo bởi lớp đất đá bên trên, dòng mắc ma phun trào lên trên 
 qua miệng núi gây ra hiện tượng núi lửa phun trào. 
 - Trong quá trình núi lửa phun trào, khí ga nóng và các chất thể rắn khác 
 cũng bị hất tung lên không trung. Những chát được phun trào ra từ miệng 
 núi lửa sẽ rơi xuống, tràn trên sườn núi và chân núi, hình thành một ngọn 
 núi hình nón. 19 
c. Có những loại núi lửa nào? e. Có nhiều loại núi lửa. Việc phân loại tuỳ vào 
 tiêu chí, chẳng hạn, dựa vào hình dáng, có: 
 - Núi lửa hình chóp. 
 - Núi lửa hình khiên. 
 Dựa vào dạng thức hoạt động, có: 
 - Núi lửa phun trào đang hoạt động (hay núi lửa 
 thức). 
 - Núi lửa đang phục hổi dung nham (hay núi lửa 
 đang ngủ). 
 - Núi lửa không còn khả năng hoạt động nữa (hay 
 núi lửa chết). 20 
d. Núi lửa phun trào a. Núi lửa đã gây ra rất nhiéu ảnh hưởng đến đời 
mang lại những lợi ích 
và tác hại gì? sống của con người, nhất là nhửng người đang sống 
 trong vùng gần núi lửa phun trào. 
 b. Núi lửa góp phân phát triền hoạt động du lịch. 
 h. Lợi ích mà núi lửa phun trào mang lại: 
 - Mỏ khoáng sản phong phú. 
 - Năng lượng địa nhiệt. 
 - Đất đai tơi xốp, màu mỡ.