Bài giảng Ngữ văn 8 (Cánh diều) - Văn bản: Tôi đi học (Tiết 1+2)

 MỤC TIÊU:
 - Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của 
nhân vật tôi trong buổi
tựu trường.
- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện 
trong đoạn trích Tôi đi học.
- Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ 
ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự 
qua ngòi bút Thanh Tịnh. Tiết 1-2
 Văn bản: Tôi đi học
 Thanh Tịnh
◼ I. Tìm hiểu chung:
◼ 1. Tác giả: Thanh Tịnh(1911-1988) tên khai sinh 
 là Trần Văn Ninh, quê ở ngoại ô 
 thành phố Huế
◼ -Thanh Tịnh có đóng góp trong nhiều lĩnh 
 vực:Truyện ngắn, truyện dài, thơ, bút kí.. Song 
 thành công hơn cả là thơ và truyện ngắn
◼ -Sáng tác của Thanh Tịnh nhìn chung đều toát 
 lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu trong 
 trẻo 2.Tác phẩm:
◼ Truyện ngắn “Tôi đi học” in trong tập truyện 
 ngắn “Quê mẹ”(1941) Tiết 1-2:
 Văn bản: Tôi Đi học 
 Thanh Tịnh
◼ I.Tìm hiểu chung:
◼ 1.Tác giả:
◼ 2.Tác phẩm:
 3. Đọc- chú thích
II.Tìm hiểu văn bản
 1. Bố cục: 3 phần Bố cục: 3 phần
◼ 1.Từ đầu đến “Trên ngọn núi”→Khởi nguồn 
 nỗi nhớ và cảm nhận của “Tôi” trên đường tới 
 trường
◼ 2.Tiếp đến “Được nghỉ ngơi cả ngày 
 nữa”→Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường
◼ 3.Còn lại→Cảm nhận của “Tôi” khi ở trong 
 lớp học 2.Phân tích:
◼ a.Khởi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của 
 “Tôi” trên đường tới trường:
 *Kỉ niệm:
 *Hiện tại
 -Thời gian:Hàng -Thời gian:Một buổi 
 năm cứ vào cuối mai đầy sương thu và 
 thu gió lạnh
 -Khung cảnh: 
 -Không gian:Con 
+ Lá ngoài đường rụng đường làng dài và hẹp
nhiều và trên không có 
những đám mây bàng bạc Tương đồng→Liên 
 + Mấy em nhỏ rụt rè núp tưởng
dưới nón mẹ lần đầu tiên 
 Cảnh vật→Tâm trạng Tâm trạng của “Tôi” Tâm trạng của “Tôi” khi 
khi nhớ về kỉ niệm: trên đường tới trường
Náo nức, tưng bừng, 
 Con đường .quen đi lại 
rộn rã
 lắm lần tự nhiên thấy lạ
Những cảm giác trong 
 Lòng tôi đang có sự thay 
sáng ấy nảy nở trong 
 đổi lớn:Hôm nay tôi đi học
lòng tôi như mấy cánh 
hoa mỉm cười giữa 
bầu trời quang đãng
 →Dùng từ láy, hỉnh ảnh so 
 sánh đặc sắc→Tâm trạng 
 xúc động chân thành khi 
 nhớ về quá khứ Những thay đổi trong suy nghĩ, hành động của 
cậu bé trên đường tới trường
-Không lội sông, thả diều, ra đồng nô đùa
-Cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn
-Hai quyển vở mới trên tay bắt đầu thấy nặng.Tôi bặm 
tay ghì thật chặt ..Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận
-Muốn thử sức mình
-Có ngay ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ: Chắc chỉ 
người thạo mới cầm nổi bút thước
-Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như 
một làn mây lướt ngang trên ngọn núi
 Báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức bản 
 thân, cậu tự thấy mình lớn lên, có ý thức 
 trong việc học hành Phân tích giá trị nghệ thuật 
 của câu văn “ Ý nghĩ ấy 
 Câu văn đã sử dụng phép 
 thoáng qua trong tâm trí tôi 
 so sánh giữa một hiện 
nhẹ nhàng như một làn mây 
 tượng vô hình là “Ý nghĩ ấy 
 lướt ngang trên ngọn núi”
 thoáng qua” với một hiện 
 tượng hữu hình đẹp đẽ là “ 
 Một làn mây lướt ngang 
 ngọn núi” thể hiện sự hồn 
 nhiên trong sáng của cậu 
 bé trong kỉ niệm lần đầu tới 
 trường Với những câu văn nhẹ nhàng, từ 
 ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh, dòng 
 hồi tưởng được gợi lên hết sức tự 
nhiên với sự liên tưởng giữa hiện tại 
và quá khứ. Từ tâm trạng náo nức, 
tưng bừng rộn rã tác giả nhớ lại cảm 
 xúc, những hình ảnh quen thuộc 
 trên đường cùng mẹ tới trường b. Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân 
 trường
◼ *Khung cảnh trươc sân trường: 
◼ -Dày đặc cả người
◼ -Người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng 
 vui tươi sáng sủa
◼ * Ngôi trường Mĩ Lí trong con mắt của “Tôi”
◼ -Trước khi đi học
◼ +Là một nơi xa lạ
◼ +Cảm tưởng : Nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các 
 nhà khác trong làng
◼ -Hôm nay tôi đi học:Trông vừa xinh xắn vừa oai 
 nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp Phép so sánh 
 “Trường Mĩ Lí 
 trông vừa xinh 
 xắn vừa oai 
 nghiêm như 
 Hìngcái ảnhđình so làng sánh thể hiện cảm xúc thành 
KínhHòa trang Ấp ”nghiêm có ý của cậu học trò nhỏ trước
 Ngôinghĩa trường gì? mới với nhiều điều thiêng liêng
 hấp dẫn *Hình ảnh những cậu học trò nhỏ:
◼ -Cũng như tôi, mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ đứng nép 
 bên người thân
◼ -Họ như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng 
 đời cao rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ. 
 Họ thèm vụngvà ao ước thầm được như những người 
 học trò cũ , biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè 
 trong cảnh lạ
◼ →Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em 
 nhỏ lần đầu tới trường→Thể hiện khát vọng bay cao 
 khám phá những chân trời tri thức mới của tuổi trẻ 
 trước cánh cửa trường học *Hình ảnh ông Đốc
◼ Đọc tên từng người
◼ Nhìn chúng tôi nói sẽ: “Thế là các em đã vào lớp 
 năm. Các em phải cố gáng họcđể thầy mẹ được vui 
 lòng và đẻ thầy dạy các em được sung sướng ”
◼ Nhìn chúng tôi với cặp mát hiền từ và cảm động
◼ Ông Đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi
◼ →Ông là người thầy nhân hậu từ tốn bao dung, yêu 
 thương con trẻ hết lòng
◼ →Quí trọng, biết ơn thầy-Người đưa tri thức đến cho 
 thế hệ trẻ *Tâm trạng của “Tôi” khi xếp hàng 
 vào lớp
◼ Một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi .cảm thấy 
 mình chơ vơ là lúc này
◼ Trong lúc ông ta đọc tên từng người, tôi cảm thấy như 
 quả tim tôi ngừng đập. Tôi quên cả mẹ tôi đứng sau 
 tôi. Nghe gọi đến tên , tôi tự nhiên giật mình và lúng 
 túng
◼ Người tôi lúc ấy tự nhiên thấy nặng nề một cách lạ
◼ Dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc theo
◼ →Sự chuyển biến tâm lí của nhân vật “Tôi” đã cảm nhận sâu sắc về sự 
 lớn lao, thiêng liêng của ngôi 
 trường làng Mĩ Lí, trân trọng sự 
ngưỡng mộ ân cần, bao dung của 
 ông Đốc. Đồng thời cũng nhận 
 thức về sự tự lập của bản thân 
 trong việc đến trường học tập c.Cảm nhận của “Tôi” trong lớp học
◼ Thầy giáo trẻ: Tươi cười đón chúng tôi
◼ Mùi hương lạ xông lên
◼ Hình treo trên tường:Thấy lạ lạ, hay hay
◼ Nhìn bàn ghế, chỗ ngồi tự nhiên lạm nhận là vật riêng của 
 mình
◼ Mấy người bạn tí hon ngồi bên tôi lòng tôi vẫn không cảm 
 thấy xa lạ chút nào.Sự quyến luyến tự nhiên và bất ngờ quá 
 đến tôi cũng không dám tin có thật
◼ Nhìn theo cánh chim ..một kỉ niệm cũ sống lại
◼ Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc:Bài viết 
 tập: Tôi đi học Những suy nghĩ, tình cảm trong 
sáng của cậu bé cho thấy cậu là 
 người có tâm hồn yêu thiên 
 nhiên, yêu bạn bè trường lớp, 
 trân trọng việc học hành