Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8 - Tiết 9: Củng cố hệ thống kiến thức Tiếng Việt. Các phép tu từ và từ tượng hình, từ tượng thanh - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 2/11/2020 Tiết: 9 Tuần: 11 
 TỰ CHỌN NGỮ VĂN
 CỦNG CỐ HỆ THỐNG KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT
 (Các phép tu từ từ vựng và Từ tượng hình, từ tượng thanh)
I. Mục tiêu 
 1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ:
* Kiến thức:
 - Giúp HS củng cố kiến thức tiếng Việt 9.
 - Thực hành làm bài tập.
* Kĩ năng:
 - Nhận diện, phân tích, tìm hiểu kiến thức tiếng Việt.
 - Rèn kĩ năng nhận diện, kĩ năng làm bài tập vận dụng.
*Thái độ:
 Có ý thức học tập và rèn luyện, trau dồi ngôn ngữ tiếng Việt khi nói và viết.
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh
 - Năng lực: Tự học; Giải quyết vấn đề. 
 - Phẩm chất: Trung thực, cẩn trọng khi làm bài.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy: Tư liệu tham khảo.
2. Trò: Chuẩn bị bài.
III. Các bước lên lớp:
1. Ổn định tổ chức 
2. Kiểm tra bài cũ: 
3. Bài mới
 Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm hoạt Kết luận của giáo viên
 động của học sinh
Hoạt động 1: Khởi động
Mục đích: Giúp HS thâm nhập kiến thức bài học.
H? Tìm một số câu thơ, đoạn văn có sử dụng phép tu từ từ vưng?
Hoạt động 2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến thức
H? Tìm và nêu tác dụng của biện - HS đọc và làm. Bài 1:
pháp so sánh trong các câu thơ. a. a. Ngoài thềm rơi chiếc lá 
 + Tiếng rơi rất mỏng như đa/Tiếng rơi rất mỏng như là 
 là rơi nghiêng. rơi nghiêng. (Trần Đăng Khoa 
 + Tác dụng: So sánh )
 ngang bằng làm nổi bật sự 
 vật: Chiếc lá đa rơi nhẹ 
 nhàng, êm dịu.
 b. Làm nổi bật hình ảnh b. Quê hương là chùm khế 
 quê hương gần gũi, thân ngọt/ Cho con trèo hái mỗi 
 thuộc, đẹp đẽ với con ngày/ Quê hương là đường đi 
 người. học/ Con về rợp bướm vàng 
 bay. (Đỗ Trung Quân) H? Biện pháp tu từ nào được sử - HS trao đổi, thảo luận và Bài 2:
dụng trong hai đoạn văn dưới trả lời: Cho đoạn văn sau:
đây? Chỉ ra và phân tích tác Đoạn 1: Phép tu từ điệp - Tôi yêu Sài Gòn da 
dụng của biện pháp tu từ đó. Hai ngữ: Tôi yêu diết .Tôi yêu trong nắng 
đoạn văn có điểm gì giống nhau? Tác dụng: Nhấn mạnh sớm, một thứ nắng ngọt ngào, 
 tình yêu đối với mảnh đất vào buổi chiều lộng gió nhớ 
 Sài Gòn (thiên nhiên, cảnh thương, dưới những cây mưa 
 quan ) nhiệt đới bất ngờ. Tôi yêu thời 
 tiết trái chứng với trời đang ui 
 ui buồn bã, bống nhiên trong 
 vắt lại như thuỷ tinh. Tôi yêu 
 cả đêm khuya thưa thớt tiếng 
 ồn. Tôi yêu phố phường náo 
 động, dập dìu xe cộ vào những 
 giờ cao điểm. 
 (Sài gòn tôi yêu – Minh Hương) 
 Đoạn 2: Phép điệp ngữ và - Tôi yêu sông xanh, núi tím; 
 so sánh. tôi yêu đôi mày ai như trăng 
 Tác dung: Nhấn mạnh tình mới in ngần và tôi cũng xây 
 cảm đối với đối tượng. mộng ước mơ, nhưng yêu nhất 
 Làm nổi bật đối tượng mùa xuân không phải vì thế.
 được nói đến. (Mùa xuân của tôi – Vũ Bằng )
H? Bài thơ tả cảnh gì? Tác giả đã sử - HS nêu: Bài 3: Đọc bài thơ sau:
dụng biện pháp tu từ gì để miêu tả? Dòng sông mặc áo
 Dòng sông mới điệu làm sao
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó + Biện pháp: Nhân hóa ; Nắng lên mặc áo lụa đào thướt tha
bằng một đoạn văn. so sánh. Trưa về trời rộng bao la
 Áo xanh sông mặc như là mới may
 + Tác dụng: Làm cho đối Chiều trôi thơ thẩn áng mây
 Cài lên màu áo hây hây rang vàng
 tượng biểu cảm trở nên nổi Dèm thêu trước ngực vầng trăng
 bật; gần gũi với con người. Trên nền nhung tím trăm ngàn sao lên
 Khuya rồi sông mặc áo đen
 Nép trong rừng bưởi lặng yên đôi bờ
 Sáng ra thơm đến ngẩn ngơ
 Dòng sông đã mặc bao giờ áo hoa
 Ngước lên bỗng gặp la đà
 Ngàn hoa bưởi đã nở nhòa áo ai
 ( Nguyễn Trọng Tạo )
H? Tìm và điền những từ tượng hình, 
tượng thanh phù hợp vào chỗ trống - HS chọn từ thích hợp Bài 4:
trong các đoạn văn sau: điền: a. “ Nắng đã lên. Sau một đợt 
 mưa (1) kéo dài, chút ánh 
 Ví dụ: (1) lâm thâm hoặc nắng (2) ấy thật đáng quý biết 
 rả rích. (2) le lói hoặc chói bao. Bầu trời không còn khoác 
 chang . chiếc áo choàng trắng (3) nữa. 
 Những khoảng xanh thẫm trên 
 vòm cao loang ra rất nhanh, phủ kín tạo thành một chiếc áo 
 khoác mới tinh. Nổi lên trên 
 cái nền trời xanh (4) đó là 
 những cụm mây trắng muốt 
 trôi (5). Mặt trời ló ra. Nắng 
 (6). Rồi nắng (7) dần lên. 
 Trong khu vườn nhỏ, chim 
 choc gọi nhau (8) nghe vang 
 động và (9) biết bao ”.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 
 -Sưu tầm các bài tập có iên quan đến nội dung học..
 - Nắm nội dung bài học.
IV. Kiểm tra đánh giá bài học: 
 Nhăc lại khái niệm Từ tượng thanh, tượng hình; phép tu từ từ vựng .
V. Rút kinh nghiệm.
 Kí duyệt của tổ
 Ngày . tháng .. năm 2020
 Đinh Thu Trang