Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 3 - Năm học 2020-2021 - Dương Ý Nhi

 Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
Ngày soạn 10/9/2020
Tuần 03
Tiết 9 đến tiết 12
Tiết 9,10
LÃO HẠC
 - Nam Cao -
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
Kiến thức:
 - Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng 
hiện thực.
 - Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn.
 - Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình 
huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc hoạ hình tượng nhân vật.
Kĩ năng:
 - Đọc-hiểu, tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng hiện thực.
 - Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong Văn bản tự sự 
để phân tích tác phẩm tự sự theo khuynh hướng hiện thực.
Thái độ:
 Cảm thông, yêu quý người lao động nghèo . 
*Tích hợp kĩ năng sống: 
 - Trình bày suy nghĩ, trao đổi về số phận của người nông dân Việt Nam 
 trước cách mạng tháng Tám.
 - Phân tích bình luận, diễn biến tâm trạng,các nhân vật trong văn bản.
 - Xác định lối sống có nhân cách, tôn trọng người thân .
2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ (5 phút): 
 - Từ nhân vật anh Dậu, chị Dậu, bà lão hàng xóm, em có thể khái quát điều 
gì về số phận, phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng 
Tám?
 - Từ nhân vật cai lệ, ->có thể khái quát điều gì về bản chất của chế độ thực 
dân nữa phong kiến trước đây?
GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
 - Phân tích tác dụng của từ láy trong đoạn trích?
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt 
 Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
động
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (5 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn vào bài mới.
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (75 phút)
Mục đích: Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm truyện viết theo khuynh hướng 
hiện thực. Sự thể hiện tinh thần nhân đạo của nhà văn. Tài năng nghệ thuật xuất sắc của 
nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện, khắc hoạ 
hình tượng nhân vật.
 * Kiến thức 1: HDHS Đọc I. Đọc – tìm hiểu chung
- Tìm hiểu chung -HS: Nghe, thực hiện. 1. Đọc:
- GV: Hướng dẫn h/s đọc văn 
bản, chú ý lời thoại của nhân 
vật, lời độc thoại, lời kể.
- GV tóm lược nội dung phần - HS Nghe, đọc văn 2. Tìm hiểu chung
chữ nhỏ, gọi h/s đọc văn bản. bản. a) Tác giả: Nam Cao (1915 - 
- GV: Giới thiệu về tác giả - HS Giới thiệu về 1951) tên thật là Trần Hữu Trí, 
Nam Cao?(trung bình) tác giả Nam Cao quê làng Đại Hoàng, phủ Lí 
(gợi ý về: giai đoạn sống -> giới thiệu: năm Nhân, tỉnh Hà Nam.
trong hoàn cảnh lịch sử, xã sinh, năm mất, quê, 
hội; xuất thân, đề tài chọn để xuất thân, danh hiệu, 
sáng tác). tác phẩm,...
 -> đề tài: nông dân + 
 trí thức tiểu tư sản là 
 đối tượng để tác giả 
 viết.
- GV: Kể tên một số tác - HS Kể tên một số - Ông là nhà văn hiện thực xuất 
phẩm tiêu biểu? tác phẩm tiêu biểu: sắc chuyên viết về người nông 
 -> liệt kê những tác dân nghèo bị áp bức và người trí 
 phẩm nổi tiếng của thức nghèo sống mòn mỏi trong 
 ông. XH cũ.
- GV: Xác định xuất xứ của - HS Trích từ tác 
văn bản? phẩm cùng tên.
- GV: Văn bản này được viết - HS Truyện ngắn - 
theo thể loại gì? tác phẩm tiêu biểu 
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
 của ông đăng báo lần 
 đầu năm 1943. b) Thể loại: truyện ngắn- tác 
- GV: Văn bản, tác giả đã sử - HS Phương thức phẩm tiêu biểu của ông đăng báo 
dụng phương thức biểu đạt biểu đạt: tự sự, miêu lần đầu năm 1943.
nào? (khá-giỏi) tả, biểu cảm.
- GV: Xác định nhân vật - HS Lão Hạc: nhan c) Phương thức biểu đạt: tự sự, 
chính của văn bản? lí giải? đề, nội dung và vấn miêu tả, biểu cảm.
 (YẾU) đề, đối tượng phản 
 ánh.
- GV: Tóm tắt nội dung - HS Tóm tắt
chính của truyện? (khá – Lão Hạc: nhà nghèo, 
giỏi) vợ mất, có 1 con trai 
 đi làm xa. Sống cùng 
 con chó, cùng túng 
 bán cho, dành tiền ma 
 chay và cho con.
 * Kiến thức 2: HDHS Đọc II. Đọc - hiểu văn bản:
– hiểu văn bản 1. Cuộc đời và phẩm chất của 
- GV: Tại sao một con chó HS Trả lời Lão Hạc:
lại được lão gọi là cậu Vàng - LH nghèo, sống cô * Tình cảnh lão Hạc:
? độc, chỉ có con chó - Vợ chết, con bỏ đi đồn điền cao 
 lão nuôi làm bạn, su
 được lão gọi thân mật - Lão ốm không kiếm được việc 
 là cậu Vàng. làm, phải bán đi cậu Vàng- kỉ vật 
 - Là kỉ vật, là tài sản của anh con trai, người bạn thân 
 của người con trai gửi thiết nhất của mình và tìm đến 
 trước khi ra đi. cái chết.
 - HSTL: Sau khi bị Cuộc đời lão Hạc cực khổ, cô 
- GV: Lí do gì khiến LH phải ốm, cuộc sống của Lh đơn , hết đường sinh sống
bán cậu Vàng? quá khó khăn, lại gặp 
 kì thóc cao, gạo kém, 
 lão nuôi thân không 
 nổi.
 - HS: tâm trạng LH
- GV: Khi bán cậu Vàng tâm +Tự dằn vặt bản thân: * Việc lão Hạc bán cậu Vàng
trạng của lão Hạc ntn? “Nó có biết gì - Do tình cảnh túng quẫn
? Vì sao lão có tâm trạng như đâu thế mà lão - Lão không nỡ tiêu phạm vào 
vậy? xử với tôi như thế tiền dành dụm cho đứa con trai.
 này à”  Yêu thương 
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
- GV: Bộ dạng của lão Hạc động vật.
khi nhớ lại sự việc này ? - HS TL: Lão cười 
 như mếu .Lão 
 hu hu khóc.
- GV: Động từ ép có sức gợi - HS: Gợi lên khuôn 
cảm ntn? mặt già nua, khô héo; 
 1 tâm hồn đau khổ 
 đến cạn kiệt cả nước 
 mắt -> đáng thương
- GV: Những từ ngữ tượng - HS: Ầng ậng, móm 
hìmh, tượng thanh nào được mém, hu hu 
sử dụng để tạo hình ảnh cụ 
thể, sinh động của LH? (Khá 
– giỏi) 
- GV: Từ đó em hình dung - HS: Ốm yếu và 
LH là người ntn? nghèo khổ. Một người cha nhân hậu, yêu 
GV. Bình giảng. - HS: Vô cùng thương con sâu sắc và giàu lòng 
 thương yêu loài vật. tự trọng.
- GV: Mảnh vườn và món - HS: Mảnh vườn là 
tiền gửi ông giáo có ý nghĩa tài sản duy nhất LH - Nhờ cậy ông giáo giữ mảnh 
ntn đối với LH? có thể dành cho con vườn và món tiền.
 trai. Gắn với danh dự, 
 bổn phận của kẻ làm 
 cha.
- GV: Sinh hoạt hàng ngày - HS: Món tiền 30 
của Lão sau đó? đồng bạc do cả đời 
 dành dụm, sẽ được 
 phòng khi lão chết có 
 tiền làm ma.
- GV: Em nghĩ gì về sự chối - HS: Là người tự 
từ sự giúp đỡ của LH? trọng, không để 
 người đời xem 
 thường.
- GV: Từ đó phẩm chất của Coi trọng bổn Coi trọng bổn phận làm cha, 
Lh được bộc lộ ntn ? phận làm cha, coi coi trọng danh dự làm người.
 trọng danh dự làm 
 người.
*TIẾT 2
- GV: Qua việc lão Hạc nhờ Theo dõi VB 2. Cái chết của lão Hạc
vả ông giáo, em có nhận xét - HS: Nguyên nhân: - Nguyên nhân: tình cảnh đói 
gì về nguyên nhân và mục tình cảnh đói khổ, khổ, túng quẩn.
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
đích chuẩn bị cho cái chết? túng quẩn. - Mục đích: Để bảo toàn căn nhà, 
 - HS: Mục đích: Để mảnh vườn, vốn liếng cho con.
 bảo toàn căn nhà, 
 mảnh vườn, vốn liếng 
 cho con.
- GV: Có ý kiến cho rằng, - Thảo luận, trả lời
lão Hạc làm thế là gàn dở, - Ý nghĩa:
nhưng có ý kiến là lão làm - Nhận xét. + Bộc lộ rõ số phận và tính cách 
thế là đúng. Ý kiến em như của lão Hạc, của người nông dân 
thế nào? nghèo trước CMT8.
- GV: Nam Cao tả cái chết - HS: Bất ngờ với tất + Tố cáo hiện thực xã hội thực 
của lão Hạc như thế nào? cả mọi người, dữ dội, dân nửa phong kiến: nô lệ, tăm 
 kinh hoàng. tối.
- GV: Tại sao Lão Hạc chọn - HS: Vì không thể Miêu tả tinh tế, quan sát tỉ mỉ: 
cái chết như thế? tìm con đường nào Cái chết bất ngờ, dữ dôi và kinh 
 khác. hoàng.
- GV: Ý nghĩa cái chết của - HS: Bộc lộ số phận, Lão Hạc giàu tình thương, 
Lão Hạc? (học sinh thảo luận tính cách cao đẹp; nhân hậu, giàu lòng tự trọng, 
và trả lời) mọi người quý trọng, trọng danh dự.
 thương tiếc lão.
- GV: Vai trò của nhân vật - HS: Thái độ của 
ông giáo như thế nào? ông đối với lão Hạc 
 chứng tỏ ông giáo là 
 một trí thức như thế 
 nào?
* Nhân vật ông giáo: 3. Nhân vật ông giáo:
 - HSTL: - Thái độ: đồng cảm, xót xa yêu 
- GV: Gọi học sinh đọc đoạn: + Tỏ ra hiểu và thương.
“chao ôi nghĩa khác”? thương cảm lão Hạc. - Hành động, cư xử: an ủi, giúp 
 đỡ lão Hạc.
Khi nghe chuyện lão Hạc xin + Tỏ ra thất vọng.
 - Ý nghĩ, tâm trạng: buồn thất 
bả chó, ông giáo có thái độ  thêm kính trọng 
 vọng đầy tin yêu, cảm phục.
gì? lão Hạc.
- Vì sao ông giáo lại nói - HS: Vì cuộc đời: 
“Cuộc đời chưa hẳn... buồn buồn vì người tốt 
theo nghĩa khác”? không có cơ hội để 
 sống tốt.
- Qua các chi tiết trên cho - HS: Luôn quan tâm, 
thấy nhân vật ông giáo có đồng cảm, kính phục 
tình cảm như thế nào đối với lão Hạc.
lão Hạc? 4. Ý nghĩa: Phẩm giá của người 
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
- GV: Ý nghĩa của văn bản? nông dân không bị hoen ố cho dù 
 phải sống trong hoàn cảnh khốn 
 cùng.
- GV: Nét đặc sắc trong NT 
 5. Nghệ thuật:
của văn bản? - Ngôi kể số 1.
- GV: HS đọc ghi nhớ. - Kết hợp các phương 
 thức biểu đạt tự sự, - Sử dụng ngôi kể thứ nhất
 trữ tình, lập luận.
 - Sử dụng ngôn ngữ - Kết hợp phương thức biểu đạt 
*Tích hợp kĩ năng sống: hiệu quả, tạo được lối tự sự vừa, trữ tình lập luận.
Trình bày suy nghĩ trao đổi kể khách quan, xây 
về số phận của người nông dựng được hình - Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, 
dân Việt Nam trước Cách tượng nhân vật có lối kể khách quan
 tính cá thể hoá cao.
Mạng tháng 8
Xác định lối sống có nhân 
cách, tôn trọng người thân .
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 5 phút 
 - Học nội dung bài vừa học.
 - Chuẩn bị bài: Từ tượng hình, từ tượng thanh.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết 
 quả học tập của bản thân và của bạn: 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
 Tiết 10:
 TỪ TƯỢNG HÌNH, TỪ TƯỢNG THANH
 I. Mục tiêu:
 Kiến thức:
 - Đặc điểm của từ tượng hình, từ tượng thanh.
 - Công dụng từ tượng hình, từ tượng thanh.
 * Giáo dục kĩ năng sống trong giao tiếp.
 Kĩ năng:
 - Nhận biết TTT, TTH và giá trị của chúng trong văn miêu tả.
 - Lựa chọn và sử dụng TTT,TTH phù hợp với hoàn cảnh nói, viết.
 Thái độ:
 Tự tin trong giao tiếp.
 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ (5 phút):
 Thế nào là trường từ vựng? tìm từ ngữ thuộc trường từ vựng: người
 (bộ phận của người, giới tính của người, tuổi tác của người, hình dáng của người)
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt 
 Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
động
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (2 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn bài mới
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (20 phút)
Mục đích: Đặc điểm của từ tượng hình, từ tượng thanh. Công dụng từ tượng hình, từ 
tượng thanh.
Giáo dục kĩ năng sống
* Kiến thức 1: Đặc điểm, I. Đặc điểm , công dụng:
công dụng: 1.Đặc điểm.
GV cho Hs đọc đọan trích - HS đọc các đoạn - Từ tượng hình: là từ gợi tả hình 
trong bài Lão Hạc của Nam trích chú ý từ in đậm ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự 
Cao chú ý các từ in đậm và – trả lời câu hỏi: vật.
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
trả lời câu hỏi: - Từ tượng thanh là từ mô phỏng 
- GV: Trong các từ in đậm - Hs: từ ngữ gợi tả âm thanh của tự nhiên, của con 
trên những từ nào gợi tả hình hình ảnh, dáng vẻ. . .: người.
ảnh, dáng vẻ, trạng thái của móm mém, xòng xộc, 
sự vật? vật vã, rũ rượi, xộc 
 xệch, sòng sộc.
 - GV: Những từ nào mô - HS Từ ngữ mô 
phỏng âm thanh của tự nhiên, phỏng âm thanh của 
của con người? tự nhiên của con 
 2.Công dụng.
 người: hu hu, ư ử...
 - Từ tượng hình, từ tượng thanh 
- GV: tổng hợp – nhận xét. - HS nhận xét gợi được hình ảnh, âm thanh cụ 
GV nêu câu hỏi: thể, sinh động, có giá trị biểu 
 Hs: Tác dụng: gợi 
- GV: Những từ ngữ ấy có cảm cao, thường được dùng 
 hình ảnh, âm thanh 
tác dụng gì trong văn miêu trong văn miêu tả và tự sự.
 cụ thể, sinh động, có * Ghi nhớ /sgk.
tả và tự sự? giá trị biểu cảm cao.
- GV: tổng hợp kết quả – 
phân tích
 - GV: hướng dẫn HS tổng 
kết về từ tượng hình, từ 
tượng thanh. HS: Đọc ghi nhớ
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm: 15 phút
Mục đích: Nhận biết TTT, TTH và giá trị của chúng trong văn miêu tả. Lựa chọn và sử 
dụng TTT, TTH phù hợp với hoàn cảnh nói, viết.
GV hướng dẫn HS làm bài II. Luyện tập:
tập)
 Bài 1;- SGK- T49,50. 
Bài tập 1: Tìm từ tượng 
 Bài tập 1: Xoàn xọat, Các từ tượng hình, từ tượng 
hình, từ tượng thanh (SGK tr 
 rón rén, bịch, bóp, lẻo thanh: soàn soạt, rón rén, bịch, 
49,50) khoẻo (ngã) chỏng bốp, lẻo khoẻo, chỏng quèo 
 quèo Bài 2: SGK- T,50
Bài tập 2: Tìm ít nhất 5 từ Bài tập 2: Khập ( Đi): lò dò, lom khom, liêu xiêu, 
tượng hình gợi tả dáng đi của khễnh, lom khom, dò ngất ngưởng, dò dẫm, khật 
người: dẫm, liêu xiêu, (đi) lò khưởng, thong thả 
 dò. Bài 3: SGK- T,50
 -Cười ha hả: to, sảng khoái, đắc 
Bài tập 3: Phân biệt ý nghĩa Bài tập 3: ý.
của các từ tượng thanh tả - Ha hả: Từ gợi tả -Cười hô hố: to, thô lỗ, gây cảm 
tiếng cười tiếng cười to, sản giác khó chịu cho người nghe.
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
 khóai đắt ý -Cười hì hì: vừa phải, thích thú, 
 - Hì hì: từ mô phỏng hiền lành, hồn nhiên.
 tiếng cười phát cả ra -Cười hơ hớ: thoải mái, vui vẻ, 
 đằng mũi thường biểu không cần che đậy, giữ gìn.
 lộ sự thích thú có vẻ 
 hiền lành
 - Hô hố: to, vô ý, thô
* Tích hợp KNS: trong giao -Hơ hớ: to, thỏai mái, 
tiếp em nên thể hiện nụ cười vui vẻ, không cần che 
của mình như thế nào? đậy giữ gìn.
 Bài 4: SGK- T,50 Đặt câu với 
 Bài tập 4:
 từ tượng hình và từ tượng 
 Làm việc cá nhân
GV hướng dẫn Hs làm bài thanh:
 Trả lời, bổ sung.
tâp 4. - Ngoài trời đã lắc rắc những hạt 
 Ghi bài
 TL; Chú bé loắt choắt mưa.
 Cái xắc xinh xinh - Trên cây đào trước ngõ đã lấm 
Bài tập 5: GV làm mẫu cho 
 Cái chân thoăn thoắt tấm mấy nụ hoa báo hiệu mùa 
HS theo dõi.
 Cái đầu nghênh xuân sang.
 nghênh - Hạnh rãi lúa, đàn vịt bầu lạch 
 HS: Làm việc cá bạch chạy tới ăn.
 nhân. - Giọng nói bạn ấy ồm ồm như 
 con trai.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 3 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà .
 - Chuẩn bị bài: “Xây dựng đoạn văn trong văn bản”- Đọc kĩ nội dung bài 
 học.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết 
 quả học tập của bản thân và của bạn: 
 + Từ tượng hình, từ tượng thanh?
 + Từ tượng thanh, từ tượng hình có công dụng gì? 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
 Tiết: 11
 XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
 I. Mục tiêu:
 Kiến thức:
 - Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong 
 đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạn văn.
 - Viết được đoạn văn mạch lạc đủ làm sáng tỏ một nội dung nhất định.
 Giáo dục kĩ năng sống
 Kĩ năng:
 - Nhận biết từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn đã 
 cho.
 - Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ và câu chủ đề, viết các câu liền mạch theo 
 quan hệ nhất định.
 - Trình bày đoạn văn theo kiểu diễn dịch, song hành 
 Thái độ:
 Bồi dưỡng ý thức diễn đạt rõ ràng về nội dung và hình thức.
 2. Phẩm chất năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu văn bản.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo.
 II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên: Giáo án - Sgk và sgv, chuẩn kiến thức. 
 - Học sinh: Chuẩn bị bài trước.
 III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
 2. Kiểm tra bài cũ: 
 3. Bài mới: 
Cách thức tổ chức hoạt động Sản phẩm của HS Kết luận của giáo viên
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động ( 5 phút)
 Giúp HS tạo tâm thế sẵn sàng để đến với nội dung bài học.
Nội dung: Lời dẫn bài mới
Hoạt động 2: Tìm tòi, tiếp nhận kiến thức: (20 phút)
Mục đích: 
 - Khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và 
cách trình bày nội dung đoạn văn.
 - Viết được đoạn văn mạch lạc đủ làm sáng tỏ một nội dung nhất định.
 Giáo dục kĩ năng sống
* Kiến thức 1: HD HS tìm hiểu I. Thế nào là đoạn văn?
Thế nào là đoạn văn - Đoạn văn là đơn vị trực 
- GV: Gọi h/s đọc văn bản SGK, - HS: đọc “Ngô Tất tiếp tạo nên văn bản, bắt 
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
trang 34. Tố và tác phẩm Tắt đầu bằng chữ viết hoa, lùi 
 đèn” đầu dòng, kết thúc bằng dấu 
- GV: Xác định chủ đề của văn bản? - HS: tác giả Ngô chấm xuống dòng và thường 
(trung bình) Tất Tố và tác phẩm biểu đạt một ý tương đối 
 Tắt đèn. hoàn chỉnh.
 - GV: Nên chia văn bản làm mấy - HS: 2 phần, mỗi - Đoạn văn thường do 
phần? Vì sao? (khá-giỏi) phần thể hiện 1 nội nhiều câu văn tạo thành.
-> gọi 1 phần trên là 1 đoạn văn. dung.
 - GV: Đoạn văn có đặc điểm gì?
- GV: Hướng h/s xem lại đoạn 1 - HS: Đoạn văn có 
trong văn bản. hình thức như thế nào?; 
 GV chốt ý về đoạn văn Đoạn 1 thể hiện ý gì? 
 Đoạn 1 có mấy câu?.
* Kiến thức 2: HD HS tìm hiểu: Từ II. Từ ngữ và câu trong 
ngữ và câu trong đoạn văn đoạn văn:
HD Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề 1. Từ ngữ chủ đề và câu 
của đoạn văn: Đ1: trình bày về tác chủ đề của đoạn văn:
- GV: HS hoạt động nhóm: mỗi nhóm giả Ngô Tất Tố. Từ ngữ chủ đề là các từ 
tìm hiểu 1 câu trong VD Đ1: gồm 5 câu. ngữ được dùng làm đề mục 
- GV: Tìm từ đồng nghĩa với từ Ngô hoặc các từ ngữ được lặp lại 
Tất Tố trong đoạn văn trên? Những từ nhiều lần (thường là chỉ từ, 
này có mối quan hệ như thế nào với - HS: trả lời học giả, đại từ, từ đồng nghĩa...) 
chủ đề của văn bản và ý chính của nhà nho, nhà văn, nhà nhằm duy trì đối tượng 
đoạn?-> từ ngữ chủ đềl à gì? báo  thể hiện chủ được biểu đạt.
- GV: Hướng h/s quan sát đoạn văn đề: tác giả Ngô Tất 
2 trong văn b trên. Tố.
 - GV: Ý chính của đoạn văn là gì?
 - HS: xem lại đ/văn 2.
- GV: Câu nào trong đoạn thể hiện Câu chủ đề: Câu chủ đề 
khái quát ý trên? (khá-giỏi) - HS: đánh giá những mang nội dung khái quát lời 
-> câu 1 là câu chủ đề của đoạn. mặt đạt ưu thế trong lẽ ngắn gọn, thường đủ hai 
- GV: Các câu còn lại có vai trò gì tác phẩm Tắt đèn. phần chính: chủ ngữ - vị 
trong đoạn ? - HS: Câu 1-Vì bao ngữ và đứng ở đầu/cuối 
 trình bày theo lối diễn dịch. quát nội dung cả đoạn đoạn văn.
Hướng h/s quan sát đoạn 1.
2. Cách trình bày nội dung trong 
đoạn văn:
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
- GV: Đoạn văn này có câu nào là 
câu chủ đề không?(khá-giỏi) 2. Cách trình bày nội dung 
-> trình bày nội dung: song hành. trong đoạn văn:
 a. VD ( SGK/34 )
 -Đoạn 1
 (1) - (2) - (3) - (4)
 Song hành.
- GV: Gọi h/s đọc đoạn văn 2b, trang - HS: trả lời
35(Trung bình). + Đoạn 1: Không có 
- GV: Xác định câu chủ đề của đoạn câu chủ đề, vì các ý -Đoạn 2 
văn? các câu trong đoạn (1)
-> phép quy nạp. đều như nhau (về ngữ 
GV chốt lại cách trình bày đoạn pháp).
văn: + Đoạn 2: Có câu 1 (2) (3) (4) (5) (6) (7)
Kĩ năng sống: Trong giao tiếp là câu chủ đề.
hoặc tạo lập văn bản phải ngắn - HS: đọc theo yêu Diễn dịch.
gọn, rõ ràng. cầu.
 b. VD ( SGK/35 )
 - HS: câu cuối: Như (1) (2) (3)
 vậy... tế bào.
 (4)
 Qui nạp.
 Các câu trong đoạn văn có 
 nhiệm vụ triển khai và làm 
 sáng tỏ chủ đề của đoạn 
 bằng các phép: diễn dịch, 
 song hành, quy nạp...
Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành, thí nghiệm: 15 phút
Mục đích: 
- Nhận biết từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn đã cho.
- Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ và câu chủ đề, viết các câu liền mạch theo quan hệ 
nhất định.
 - Trình bày đoạn văn theo kiểu diễn dịch, song hành 
Gọi h/s đọc bài tập 1: Bài tập 1: III. Luyện tập:
Gv dán bài tập lên bảng để giải quyết - Ý1: đoạn 1 (hoàn Bài 1;- SGK- T36. 
bài tập cảnh bài văn tế). Văn bản gồm 2 ý, mỗi 
 (đoạn) ý được diễn đạt 
 - Ý : đoạn 2 (văn tế 
 2 thành một đoạn văn.
 GV: Dương Ý Nhi Trường THCS Nguyễn Minh Nhựt Môn Ngữ Văn 8
 trong lễ tang).
 Bài 2:
 Hướng dẫn HS làm BT 2 Bài tập 2: a) Đoạn diễn dịch;
 b) Đoạn song hành;
trang 36 -> đọc văn bản và 
 c) Đoạn song hành.
H. bài 3 yêu cầu ntn? yêu cầu bài tập.
 Bài 3:
* Theo gợi ý:
 -> 4 nhóm thảo luận a.Cho câu chủ đề: Lịch sử ta 
Câu chủ đề ( có sẳn)
 và thống nhất kết có nhiều cuộc kháng chiến 
Các câu triển khai.
 quả, giơ bảng. vĩ đại chứng tả tinh thần yêu 
+ Câu 1: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
 Bài tập 3: nước của dân ta.
+ Câu 2: Chiến thắng của Ngô 
 HS Viết theo HD b.Yêu cầu: Viết đoạn văn 
Quyền.
 theo cách diễn dịch, sau đó 
+ Câu3: Chiến thắng của nhà Trần.
 biến đổi đoạn văn theo cách 
+ Câu 4: Chiến thắng của Lê Lợi.
 diễn dịch thành đoạn văn 
+ câu 5: Kháng chiến chống Pháp 
 quy nạp.
thành công.
+ Câu 6: Kháng chiến chống Mỹ 
cứu nước toàn thắng.
 GV; Nhận xét,chốt lại ý.
 4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: 5 phút 
 - Học bài, làm bài tập ở nhà 
 - Chuẩn bị: “Liên kết đoạn văn trong văn bản”.
 IV. Kiểm tra đánh giá chủ đề, bài học
 - GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và tổ chức cho HS tự đánh giá kết 
 quả học tập của bản thân và của bạn: 
 + Hướng dẫn h/s làm bài tập 3, 4 - SGK, trang 37.
 +Hướng dẫn HS sưu tầm đoạn văn với nhiều kiểu diễn đạt khác nhau.
 +Tích hợp: câu chủ đề của đoạn thường ở vị trí nào của đoạn?
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học: 
 V. Rút kinh nghiệm:
 Tổ kí duyệt 
 Tuần 03, Ngày 16/9/2020
 ND:
 PP:
 GV: Dương Ý Nhi
 Nguyễn Thị Định