Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 24, Tiết 29+30: Luyện đề Quê hương. Luyện đề Khi con tu hú

 TUẦN 24
Tiết 29, 30
 - LUYỆN ĐỀ: “QUÊ HƯƠNG”
 - LUYỆN ĐỀ : “KHI CON TU HÚ”
 PHẦN 1: Luyện đề: “Quê hương”
 I. Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm:
 1.Ngay từ những sáng tác đầu tay, Tế Hanh cho thấy tâm hồn ông luôn gắn bó với 
quê hương. “Tôi thấy Tế Hanh là một người tinh lắm. Tế Hanh đã ghi được đôi nét rất 
thần tình về cảnh sinh hoạt chốn quê hương. Người nghe như thấy cả những điều không 
hình sắc, không thanh âm như “mảnh hồn làng”trên “cánh buồm giương”, như tiếng hát 
của hương đồng quyến rũ con đường quê nho nhỏ. Thơ Tế Hanh đưa ta vào thế giới thật 
gần gũi thường ta chỉ thấy một cách mờ mờ, cái thế giới những tình cảm ta đã âm thầm 
trao cho cảnh vật: sự mệt mỏi say sưa của con thuyền lúc trở về bến, nỗi khổ đau chất 
chửa tên toa tầu nặng trĩu những buồn vui sầu tủi của một con đường. Tế Hanh luôn nói 
đến những con đường. Cũng phải. Trên những con đường nhưng lại biết bao bâng khuâng 
hồi hộp!
 Nhưng Tế Hanh sở dĩ nhìn đời một cách sâu sắc như thế là vì người sẵn có một 
tâm hồn tha thiết”.
 2. Cũng giống như Nhớ rừng, Quê hương thuộc thể thơ 8 chữ nhưng đó là thể thơ 
8 chữ xuất hiện ở thời đại Thơ mới (khác với thể hát trước đây). So với hát nói, thể thơ 8 
chữ trong Thơ mới phóng khoáng hơn, tự do hơn. Qua bài thơ này, Tế Hanh đã dựng lên 
một bức tranh đẹp đẽ , tươi sáng, bình dị về cuộc sống của con người và cảnh sắc của một 
làng quê ven biển bằng tình cảm quê hương sâu đậm, đằm thắm.
 II. Luyện tập
 1. Phân tích vẻ đẹp cảnh ra khơi đánh cá (từ câu 3 đến câu 8) 
 2. Tế Hanh đã so sánh “cánh buồm” với hình ảnh nào?
 A. Con tuấn mã C.Dân làng
 B. Mảnh hồn làng D.Quê hương 
 Hình ảnh đó có ý nghĩa như thế nào?
 3.Cảm nhận của nhà thơ trước cảnh thuyền về ?
 4. Em cảm nhận như thế nào về câu cuối cùng của bài thơ:
 Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!
 5. Theo em đâu là những câu thơ hay nhất trong bài? Hãy phân tíc
 Gợi ý
 1. Cảnh ra khơi đánh cá:
 - Khung cảnh đẹp: trời yên biển lặng, báo hiệu một ngày tốt lành (chú ý các tính 
từ trong, nhẹ, hồng)
 - Nổi bật lên trong không gian ấy là hình ảnh chiếc thuyền:
 + Như con tuấn mã
 + Các từ gây ấn tượng mạnh: hăng, phăng, vượt,...nói lên sức mạnh và khí thế của 
con thuyền. Cảnh tượng hùng tráng, đầy sức sống.
 - Gắn liền với hình ảnh con thuyền là hình ảnh dân trai tráng ra khơi. Tất cả gợi 
lên một bức tranh lao động khoẻ khoắn tươi vui. (chú ý, hồn thơ Tế Hanh trong bài thơ 
này khác với giọng buồn thương thường gặp trong Thơ mới). - Sự so sánh độc đáo:
 Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng 
 Rướn thân trắng bao la thâu góp gió ...
 + Các động từ : giương, rướn nói về sức vươn mạnh mẽ
 + Cách so sánh độc đáo: Ví cánh buồm giương to như mảnh hồn làng. Sự so sánh 
này khiến cho người đọc nhận thấy cả hình xác và linh hồn sự vật. Tất cả gần gũi nhưng 
thiêng liêng cao cả.
 + Màu sắc và tư thế bao la thâu góp gió của con thuyền làm tăng thêm vẻ đẹp lãng 
mạn và bay bổng của hình tượng 
 2. Đáp án B.
 So sánh “cánh buồm”to như “mảnh hồn làng” là hay, đặc sắc. Cánh buồm biểu 
tượng cho hình bóng và sức sống quê hương. Nó tượng trưng cho sức mạnh, lao động 
sáng tạo, ước mơ về ấm no hạnh phúc của quê nhà. Nó còn tiêu biểu cho chí khí và khát 
vọng chinh phục biển của đoàn trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
 3. Cảnh thuyền về qua cảm nhận của tác giả:
 - Sự tấp nập đông vui, sự bìmh yên hạnh phúc đang bao phủ cuộc sống nơi đây.
 - Hình ảnh con người được miêu tả rất đẹp: vừa khoẻ mạnh, vừa đậm chất lãng 
mạn. Họ như những đứa con của Thần Biển.
 - Con thuyền nghỉ ngơi nhưng phía sau cái im bến mỏi là sự chuyển động: Nghe 
chất muối thấm dần trong thớ vỏ. Câu thơ có sự chuyển đổi cảm giác thú vị. Sự vật như 
bỗng có linh hồn. 
 Đoạn thơ cho thấy tình yêu quê hương sâu sắc của nhà thơ.
 4. Câu thơ cho thấy:
 - Lúc nào quê hương cũng in sâu trong tâm trí nhà thơ.
 - Câu thơ có vẻ đẹp giản dị như lời nói thường nhưng phải yêu quê hương đến 
mức nào mới có cách nói như thế.
 5. Học sinh chọn theo cảm nhận của mình, nhưng chú ý các câu: 
 - Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng 
 Rướn thân trắng bao la thâu góp gió ...
 - Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
 Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.
 Câu 6: Chứng minh rằng: “Đọc bài thơ Quê hương của Tế Hanh, chúng ta thấy rõ 
vẽ đẹp cuộc sống làng chài cũng như tình yêu tha thiết của tác giả đối với quê hương 
mình”.
 (Yêu cầu lập dàn ý – viết bài).
 Luận điểm 1: Vẻ đẹp của quê hương.
 + Vị trí làng chài.
 + Cuộc sống của người dân làng chài: Ra khơi.
 Trở về.
 + Những thành viên của làng chài (vẻ đẹp, chiều sâu).
 . Con người (những chàng trai).
 . Chiếc thuyền .
 Luận điểm 2: Tình yêu quê hương của tác giả
 Màu sắc
 + Nỗi nhớ Có yêu mới nhớ -> có nguồn cảm hứng về bài thơ Hương
 + Những cảm nhận sâu sắc về cái hồn của quê hương làng chài -> Tạo nên mối giao 
hoà diệu kỳ giữa con người với quê hương. (Tình yêu quê hương tha thiết: con người là 
một phần của quan hệ; quê hương ở trong con người).
 => Tình yêu quê hương tha thiết vì tình yêu ấy khởi nguồn từ chữ “Thương, vì quê 
hương làng chài nghèo khó, vất vả của mình.