Đơn đăng kí sáng kiến Sử dụng Sơ đồ tư duy(SĐTD) trong dạy học Sinh học 8

 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
 Độc lập - Tự do – Hạnh phúc
 ĐƠN ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN
 Kính gửi: Hội đồng KH & CN huyện Yên Dũng
 Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Yên Dũng
 - Họ và tên:Hoàng Văn Khoa.
 - Đơn vị công tác:Trường THCS Nham Sơn
 - Trình độ trình độ văn hóa, chuyên môn: 
 + Trình độ văn hóa: 12/12
 + Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Sinh học
 - Chức vụ, nhiệm vụ chủ yếu của tác giả sáng kiến: Phó hiệu trưởng
 - Đề nghị xét công nhận sáng kiến: Sử dụng Sơ đồ tư duy(SĐTD) trong dạy 
học Sinh học 8.
 1.Tên sáng kiến và lĩnh vực áp dụng: "Sử dụng SĐTD trong dạy học Sinh 
học 8” tôi áp dụng sáng kiến này để dạy học sinh học lớp 8 Trường THCS Tiến 
Dũng.
 2. Nêu tóm tắt nội dung, bản chất của sáng kiến
 Một trong những hướng để đổi mới phương pháp dạy - học là đổi mới 
phương pháp kiểm tra đánh giá. Đối với môn Sinh học ở khối lớp 8 thì kiểm tra 
bằng hình thức tự luận vẫn rất được coi trọng. Đây là cách để nhằm nâng cao khả 
năng tư duy, khả năng lập luận và kĩ năng trình bày của học sinh. Do đó, việc 
hướng dẫn học sinh có thể hệ thống kiến thức bằng sơ đồ, qua đó học sinh sẽ có cái 
nhìn tổng thể kiến thức một cách ngắn gọn, đầy đủ, súc tích, rút ngắn được thời 
gian ôn tập củng cố và ghi nhớ bài nhanh hơn. Xuất phát từ yêu cầu trên, tôi tiến 
hành nghiên cứu đề tài: " Xây dựng sơ đồ tư duy trong dạy học Sinh học 8" 
nhằm nâng cao kết quả dạy và học Sinh học 8.
 3. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến, giải pháp đăng ký Sơ đồ tư duy(SĐTD) là một công cụ hữu ích trong giảng dạy và học tập ở 
trường phổ thông cũng như các bậc học cao hơn vì nó giúp giáo viên và học sinh 
trình bày các ý tưởng rõ ràng, suy nghĩ sáng tạo. Học tập thông qua biểu đồ, tóm 
tắt thông tin bài học hay một cuốn sách, bài báo, hệ thống lại kiến thức đã học, 
tăng cường khả năng ghi nhớ, đưa ra các ý tưởng mới
 Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực- xây dựng sơ đồ tư duy đã góp 
phần cải thiện đáng kể chất lượng học tập của học sinh.
 Với phương hướng đó tôi chọn đề tài "Sử dụng SĐTD trong dạy học Sinh 
học 8" nhằm phát huy khả năng tuy duy, ghi nhớ kiến thức một cách khoa học hơn, 
góp phần nâng cao chất lượng dạy học trường phổ thông.
 4. Nội dung của sáng kiến, giải pháp 
 PHẦN I: MỞ ĐẦU
 I.LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN
 II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
 III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
 IV. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
 V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
 VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
 PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ
 Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
 I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
 1. Sơ đồ tư duy
 2. Phương pháp lập sơ đồ tư duy.
 II. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
 1. Thuận lợi
 2. Khó khăn
 Chương 2. SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG DẠY HỌC SINH 
 HỌC 8 
 I. Sử dụng sơ đồ tư duy trong kiểm tra bài cũ
 II. Sử dụng sơ đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới III. Sử dụng sơ đồ tư duy trong việc củng cố kiến thức 
 VI. Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy tiết ôn tập, tổng kết
 Chương III. KẾT QUẢ
 Phần III. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 I. KẾT LUẬN
 II. KHUYẾN NGHỊ
 5.Tính mới của giải pháp, sáng kiến
 Đây là phương pháp học tập mới thoải mái, vui vẻ và sáng tạo, thú vị .
 Đây là xu thế chung của giáo dục Việt Nam nên đựơc sự ủng hộ từ các cấp, 
xã hội, phụ huynh, HS 
 Chương trình môn Sinh học THCS có nhiều nội dung phù hợp với phương 
pháp giảng dạy dùng SĐTD phát huy hiệu quả cao khi giáo viên tổ chức cho HS 
lĩnh hội kiến thức
 6. Những lợi ích mang lại từ việc áp dụng sáng kiến
 Như ta đã biết, kiểm tra miệng là việc diễn ra thường xuyên, liên tục trong các 
tiết dạy. Vì vậy hoạt động này phải đa dạng để tránh sự nhàm chán, đơn điệu, tạo 
không khí sinh động trong lớp học và giúp học sinh (HS) học tập có hiệu quả hơn.
 Từ đầu năm học, theo định hướng của ngành về vấn đề chống đọc chép, tôi 
đã giới thiệu đến HS các kiểu ghi chép theo kiểu để mục, kiểu luận đề, kiểu tự do. 
Thông thường, tôi nhận thấy ở trường, HS thường được hướng dẫn ghi chép bài 
theo kiểu đề cương, trích dẫn và luận đề còn cách ghi chép theo kiểu tự do dành 
cho việc học chuyên đề hay dự hội thảo Nhưng điều đáng quan tâm là các kiểu 
ghi chép trên nếu được kết hợp với việc hệ thống kiến thức bài học theo kiểu 
SĐTD sẽ giúp HS ghi nhớ lâu hơn, gây hứng thú và niềm đam mê học tập hơn cho 
HS.
 Củng cố bài giảng là một khâu quan trọng của bài giảng, là một yếu tố dẫn 
đến thành công của bài giảng. Qua việc củng cố, ngoài việc xác định kiến thức trọng tâm, HS còn có thể tự đánh giá kết quả học tập của mình; qua đó các em có 
thể điều chỉnh lại phương pháp học sao cho phù hợp.Củng cố bài giảng còn tạo 
điều kiện tương tác giữa GV và HS. Điều đó tạo hứng thú học tập cho HS, nuôi 
dưỡng bầu không khí lớp học, tạo điều kiện để HS phát biểu ý kiến
 Bài ôn tập không phải chỉ là sự tái hiện, giảng lại kiến thức cho HS mà phải 
thể hiện được sự hệ thống hóa, khái quát hóa và vận dụng, nâng cao toàn diện kiến 
thức của phần cần ôn tập cho HS. Vì vậy, có thể thấy SĐTD là một công cụ khá 
mạnh trong những tiết bài tập, ôn tập. Thông thường tôi tiến trình theo sơ đồ: 1. Sơ 
đồ hóa kiến thức 2. Nội dung cần ôn tập 3. Ôn tập tổng kết.
 Trên lớp thực nghiệm, tỉ lệ học sinh khá giỏi có sự thay đổi theo chiều hướng 
tăng lên rõ rệt; tỉ lệ học sinh có học lực trung bình giảm mạnh khi so sánh các giai 
đoạn trước - trong - kết thúc quá trình thực hiện đề tài. 
 7. Khả năng áp dụng giải pháp, phổ biến và nhân rộng
 Ngoài vận dụng vào chương trình sinh học lớp 8 THCS, đề tài này còn có 
thể vận dụng trong tất cả các môn khác. 
 8. Lợi ích thu được nếu giải pháp được áp dụng
 Cơ chế hoạt động của sơ đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc với các 
mạng lưới liên tưởng (các nhánh). Sơ đồ tư duy là công cụ đồ họa nối các hình ảnh 
có liên hệ với nhau, vì vậy có thể vận dụng vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng 
cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương ....và 
giúp cán bộ quản lý giáo dục lập kế hoạch công tác. 
 Tôi cam đoan những điều khai trong đơn là đúng sự thật.
 Nham Sơn, ngày 15 tháng 11 năm 2018
 Cơ quan chủ trì đề xuất NGƯỜI NỘP ĐƠN/ TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
 (Ký tên, đóng dấu) (Ký, ghi rõ họ tên)
 Vũ Văn Lâm Hoàng Văn Khoa BÁO CÁO
 Kết quả thực hiện sáng kiến năm 2019
 1. Phần mở đầu
 1.1. Lý do chon sáng kiến
 Trong thực tế việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính 
tích cực chủ động và sáng tạo của học sinh. Bên cạnh việc đổi mới trong phương 
pháp dạy thì việc đổi mới phương pháp học của học sinh cũng rất quan trọng, nó 
góp phần làm cho tiết học trên lớp đạt hiệu quả hơn. Để làm được điều này, việc 
hướng dẫn học sinh định hướng để xây dựng, củng cố và khắc sâu kiến thức một 
cách hệ thống bằng sơ đồ được xem là một hình thức mới trong việc đổi mới 
phương pháp dạy - học trong giai đoạn hiện nay.
 Một trong những hướng để đổi mới phương pháp dạy - học là đổi mới 
phương pháp kiểm tra đánh giá. Đối với môn Sinh học ở khối lớp 8 thì kiểm tra 
bằng hình thức tự luận vẫn rất được coi trọng. Đây là cách để nhằm nâng cao khả 
năng tư duy, khả năng lập luận và kĩ năng trình bày của học sinh. Do đó, việc 
hướng dẫn học sinh có thể hệ thống kiến thức bằng sơ đồ, qua đó học sinh sẽ có cái 
nhìn tổng thể kiến thức một cách ngắn gọn, đầy đủ, súc tích, rút ngắn được thời 
gian ôn tập củng cố và ghi nhớ bài nhanh hơn. Xuất phát từ yêu cầu trên, tôi tiến 
hành nghiên cứu đề tài: "Xây dựng sơ đồ tư duy trong dạy học Sinh học 8" nhằm 
nâng cao kết quả dạy và học Sinh học 8.
 1.2. Điểm mới trong sáng kiến
 Đây là phương pháp học tập mới thoải mái, vui vẻ và sáng tạo, thú vị .
 Đây là xu thế chung của giáo dục Việt Nam nên đựơc sự ủng hộ từ các cấp, 
xã hội, phụ huynh, HS 
 Chương trình môn Sinh học THCS có nhiều nội dung phù hợp với phương 
pháp giảng dạy dùng SĐTD phát huy hiệu quả cao khi giáo viên tổ chức cho HS 
lĩnh hội kiến thức 2. Phần nội dung
 2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
 a, Thuận lợi
 Đây là phương pháp học tập mới thoải mái, vui vẻ và sáng tạo, thú vị .
 Đây là xu thế chung của giáo dục Việt Nam nên đựơc sự ủng hộ từ các cấp, 
xã hội, phụ huynh, HS 
 Chương trình môn Sinh học THCS có nhiều nội dung phù hợp với phương 
pháp giảng dạy dùng SĐTD phát huy hiệu quả cao khi giáo viên tổ chức cho HS 
lĩnh hội kiến thức
 Về cơ sở vật chất đã có một số đổi mới tạo điều kiện cho hoạt động học tập: 
phòng công nghệ thông tin, đèn chiếu, bảng phụ 
 GV được đào tạo và tập huấn đổi mới phương pháp dạy học về sử dụng 
SĐTD trong giảng dạy.
 Xã hội hiện nay tạo điều kiện cho con người (GV và HS) có điều kiện tiếp 
cận nhiều nguồn thông tin từ nhiều phương tiện khác nhau.
 Phương pháp sử dụng SĐTD trong dạy học các kiểu bài phù hợp tâm sinh lý 
lứa tuổi HS, khắc phục được sự nhàm chán của phương pháp dạy học truyền thống. 
Vì vậy, gây hứng thú cho người học, kích thích HS tư duy tích cực.
 b. Khó khăn
 Đây là phương pháp dạy học mới nên GV và HS không tránh khỏi lúng túng 
trong một số kĩ năng như sử dụng lúc nào, như thế nào, sưu tầm, xử lý thông tin, 
vẽ, ý tưởng 
 Đòi hỏi GV phải có nhiều kĩ năng khác ngoài kĩ năng sư phạm.
 GV khó khăn trong việc đánh giá cụ thể hiệu quả làm việc của từng HS
 2.2. Kết quả, giải pháp
 a. Sử dụng sơ đồ tư duy trong kiểm tra bài cũ
 Như ta đã biết, kiểm tra miệng là việc diễn ra thường xuyên, liên tục trong 
các tiết dạy. Vì vậy hoạt động này phải đa dạng để tránh sự nhàm chán, đơn điệu, tạo không khí sinh động trong lớp học và giúp học sinh (HS) học tập có hiệu quả 
hơn. 
 Tùy theo mỗi tiết học và tùy theo từng yêu cầu về kiểm tra kiến thức, kỹ 
năng mà giáo viên (GV) có thể áp dụng thêm cách kiểm tra miệng bằng cách sử 
dụng SĐTD. Sử dụng SĐTD vừa giúp GV kiểm tra được phần nhớ lẫn phần hiểu 
của HS đối với bài học cũ. Do thời gian kiểm tra bài cũ tương đối ngắn nên các 
SĐTD tôi thường sử dụng ở dạng thiếu thông tin, yêu cầu HS điền các thông tin 
còn thiếu và rút ra nhận xét về mối quan hệ của các nhánh thông tin với từ khóa 
trung tâm.
 b. Sử dụng sơ đồ tư duy trong việc dạy kiến thức mới
 Để sử dụng sơ đồ tư duy trong khi dạy kiến thức mới, tôi đã tổ chức các hình 
thức sau cho học sinh:
 Khi dạy hoàn toàn bằng bảng, tôi thường dành 1 góc bảng bên phải để cùng 
học sinh hoàn thiện SĐTD. Sau khi học xong mỗi phần với các kiến thức cần ghi 
nhớ thì SĐTD lại thêm những nhánh mới. Khi kêt thúc bài học cũng là lúc GV và 
HS đã hoàn thành xong SĐTD cho bài học.
 Khi dạy hoàn toàn bằng máy chiếu, tôi vẽ trực tiếp trên phần mềm Mindmap 
để HS dễ quan sát và định hướng những công việc cần làm.
 c. Sử dụng sơ đồ tư duy trong việc củng cố kiến thức
 Tôi nhận thấy rằng, SĐTD là công cụ tư duy không những giúp cho HS mà 
cả GV trong việc thu thập, phân loại thông tin. Từ đó tôi đã mạnh dạn vạch ra kế 
hoạch để hướng dẫn HS học tập theo SĐTD này. Khi mới áp dụng SĐTD vào việc 
củng cố bài học ở lớp nói riêng và áp dụng cho các kiểu bài nói chung, tôi thông 
qua trò chơi cho HS là sắp xếp lại các thẻ ôn bài, tóm tắt đề mục chính của bài học 
để dần dần HS nhớ các từ khóa là nội dung chính của bài học. Cụ thể tôi lấy ví dụ 
sau khi học xong bài Chuyển hóa, tôi đã thực hiện việc củng cố như sau: Chọn nhóm 3-5 em tổ chức thi đua hoàn thành bằng cách viết trên bảng 
hoặc cá nhân (tùy vào đối tượng lớp) hoàn thành Sơ đồ tư duy của cả chương. Kết 
quả thu được sau củng cố bài là sơ đồ như sau (tôi đã thiết kế lại trên phần mềm).
 d. Sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy tiết ôn tập, tổng kết
 Bài ôn tập không phải chỉ là sự tái hiện, giảng lại kiến thức cho HS mà phải 
thể hiện được sự hệ thống hóa, khái quát hóa và vận dụng, nâng cao toàn diện kiến 
thức của phần cần ôn tập cho HS. Vì vậy, có thể thấy SĐTD là một công cụ khá 
mạnh trong những tiết bài tập, ôn tập. Thông thường tôi tiến trình theo sơ đồ: 1. Sơ 
đồ hóa kiến thức 2. Nội dung cần ôn tập 3. Ôn tập tổng kết.
 Bước 1. Thông thường tôi thường giao cho HS về nhà hoàn thiện (Cách làm 
này cũng được áp dụng dạy kiến thức mới khi HS đã thành thạo với SĐTD) Trước 
khi vào nội dung 2 tôi dành thời gian kiểm tra sự chuẩn bị cũng như kiểm tra sự 
ghi nhớ kiến thức của HS bằng cách gọi một vài HS lên bảng trình bày những nội 
dung kiến thức mà mình đã thể hiện trong SĐTD. Riêng phần này tôi cho các em 
thoải mái trình bày theo những ý tưởng đã sắp xếp, HS khác và tôi chỉ làm thêm 
nhiệm vụ là bổ sung những nội dung còn thiếu trong những phần đã học trong 
SĐTD.
 Bước 2. Tôi hướng dẫn HS ôn tập theo những chủ điểm đã có trong SĐTD.
 Bước 3. Tôi cho HS hoàn thiện SĐTD của mình như phần củng cố bài học
 Chú ý phân phối thời gian hợp lý: Thời gian 1 tiết học 45 phút, nên vấn đề 
cần quan tâm để đạt hiệu quả là việc phân phối thời gian hợp lý. Do đó, tôi dùng 
thời gian của những bài học ngắn khoảng 5 - 9 phút để thực hiện.
 Khoảng 2 - 4 phút: Các em bổ sung ý tưởng riêng của mình và trao đổi với 
các bạn cùng nhóm.
 Khoảng 2 - 3 phút tiếp theo: Đại diện nhóm lên trình bày sơ đồ của nhóm 
mình. 
 Thời gian còn lại, tôi cùng các HS góp ý, đánh giá, trình chiếu sơ đồ mà tôi 
đã vẽ sẵn bằng phần mềm và cả bản vẽ SĐTD trên giấy để các em đối chiếu, so 
sánh, chỉnh sửa lại cho hợp lí. Qua SĐTD hệ thống kiến thức, tôi chốt lại những kiến thức cần nhớ, đặc 
biệt là các từ khóa và để HS hiểu và nắm vững kiến thức nhờ hình ảnh trên sơ đồ. 
Có thể nói, đây là một phương pháp giúp người học lưu kiến thức trong trí nhớ 
được sâu và dài hơn so với các phương pháp khác.
Nghiên cứu trên 2 lớp 8A1 và 8A2 trường THCS Nham Sơn- Yên Dũng, hai lớp 
này có lực học tương đương nhau. 
 Kết quả
 Kết quả bài khảo sát của hai lớp 8A1 (Sử dụng SĐTD) và 8A2 (Không sử 
dụng SĐTD) cụ thể qua bảng so sánh sau:
 Kết quả Lớp thực nghiệm Lớp đối chứng
 Tiến trình Giỏi Khá Tb Giỏi Khá Tb
 (%) (%) (%) (%) (%) (%)
 Trước khi thực hiện đề tài 48,2 26,8 25 49,2 29 21,8
 Trong khi thực hiện đề tài 57,1 25,1 17,8 50 28,2 21,8
 Sau khi thực hiện đề tài 64,3 25 10,7 50 28,2 28,2
 Như vậy, qua phân tích số liệu thu được, có thể nhận thấy:
 Tỉ lệ học sinh khá giỏi ở lớp đối chứng 8A2 duy trì không đổi ở cả ba giai 
đoạn: trước - trong - kết thúc quá trình thực hiện đề tài.
 Trên lớp thực nghiệm 8A1, tỉ lệ học sinh khá giỏi có sự thay đổi theo chiều 
hướng tăng lên rõ rệt; tỉ lệ học sinh có học lực trung bình giảm mạnh khi so sánh 
các giai đoạn trước - trong - kết thúc quá trình thực hiện đề tài.
 Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực- xây dựng sơ đồ tư duy đã góp 
phần cải thiện đáng kể chất lượng học tập của học sinh. 3. Phần kết luận
 3.1. Ý nghĩa, khả năng ứng dụng và nhân rộng
Đề tài có tính khả thi, do sơ đồ tư duy là một sơ đồ mở nên đa số học sinh hứng thú 
với việc sử dụng sơ đồ tư duy trong quá trình học tập. Sơ đồ tư duy không chỉ giúp 
học sinh thấy thoải mái hơn trong giờ Sinh học, mà còn giúp phát huy được tính 
sáng tạo của học sinh, kích thích học sinh suy nghĩ tích cực hơn, tăng khả năng tư 
duy của học sinh và rèn kỹ năng trình bày kiến thức theo một hệ thống logic, giúp 
ghi nhớ kiến thức được lâu hơn và tiết kiệm được nhiều thời gian ôn tập. 
 Việc sử dụng phương pháp thuyết trình dựa trên sơ đồ tư duy đã phát huy 
được tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, rèn kỹ năng mạnh dạn và tự tin 
khi trình bày trước đám đông. 
 Mặt khác, trong quá trình giảng dạy, việc sử dụng sơ đồ tư duy kết hợp linh 
hoạt với nhiều phương pháp học khác sẽ tạo hứng thú trong giờ học, phát huy tính 
chủ động của học sinh, học sinh ghi nhớ bài lâu hơn nhờ tác dụng của sơ đồ tạo 
hình sinh động và khoa học. Ngoài ra còn tiết kiệm thời gian trong quá trình ôn tập 
và củng cố kiến thức.
 Theo ý kiến chủ quan, tôi phân ra 5 cấp độ cho HS khi học theo SĐTD
 Cấp độ 1: HS quan sát SĐTD theo mẫu đã vẽ sẵn
 Cấp độ 2: HS tái hiện lại SĐTD sau khi đã quan sát, đã học về kiến thức cần 
trình bày trong SĐTD
 Cấp độ 3: HS tự vẽ được SĐTD sau khi đã học xong nội dung kiến thức
 Cấp độ 4: HS tự đọc kiến thức mới và tự tổng kết được bằng SĐTD
 Cấp độ 5: HS trình bày được các nội dung kiến thức đã học, đã tìm hiểu mà 
không cần bất kì tài liệu nào.
 3.2 Kiến nghị, đề xuất
 Qua thực tế giảng dạy nhiều năm Sinh học 8, tôi nhận thấy nội dung kiến 
thức Sinh học ở khối lớp này rất rộng, đòi hỏi khả năng tư duy, khả năng khái quát 
cao. Từ thực tế này, tôi mạnh dạn đưa ra một số khuyến nghị sau: Để đáp ứng được mục tiêu của đổi mới phương pháp dạy học đặc biệt là với 
môn Sinh học tôi có một số khuyến nghị sau:
 Vận dụng SĐTD vào việc hệ thống hóa kiến thức các chương trong chương 
trình Sinh học THCS. 
 Sơ đồ tư duy, bản thân nó đã là một sơ đồ mở, có thể thêm bớt, thay đổi linh 
hoạt mềm dẻo sao cho khả năng ghi nhớ vận dụng là tốt nhất. Phương pháp dạy 
học cũng vậy, ta không nên tuyệt đối hóa cũng như phủ định bất kì một phương 
pháp nào cho dù là truyền thống hay hiện đại vì bao giờ nó cũng bao gồm ưu điểm 
và nhược điểm. Vậy nên, trên đây tôi đã nêu ra những cơ sở lí luận, phương hướng, 
biện pháp thường dùng thông thường đã mang lại hiệu quả và đan xen vào nó là sử 
dụng SĐTD để cho tiết học thêm phần sôi nổi, GV linh hoạt trong các phương 
pháp dạy học giáo dục, tiết học không nhàm chán, HS hứng thú tiếp thu bài học, 
vận dụng sáng tạo vào bài tập và thực tiễn.
 Cần tổ chức cho GV dạy Sinh học, được học bồi dưỡng sử dụng thiết bị, sử 
dụng phần mềm ứng dụng trong dạy học từ đầu năm học.
 Vì các giờ dạy Sinh học thường có nhiều đồ dùng, mẫu vật thực hành khi 
dạy bằng phương pháp mới cũng đòi hỏi có sự đầu tư cơ sở vật chất nên cần đầu tư 
máy chiếu cho các lớp học.
 LÃNH ĐẠO LÃNH ĐẠO ĐẠI DIỆN
 ĐƠN VỊ ÁP DỤNG CƠ QUAN QUẢN LÝ TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
 (Ký tên và đóng dấu) (Ký, ghi rõ họ tên)
 Đàm Đức Tám Hoàng Văn Khoa
3. Mô tả giải pháp là sáng kiến:
3.1 Sự cần thiết để nghiên cứu tạo ra sáng kiến và áp dụng sáng kiến Sơ đồ tư duy(SĐTD) là một công cụ hữu ích trong giảng dạy và học tập ở 
trường phổ thông cũng như các bậc học cao hơn vì nó giúp giáo viên và học sinh 
trình bày các ý tưởng rõ ràng, suy nghĩ sáng tạo. Học tập thông qua biểu đồ, tóm 
tắt thông tin bài học hay một cuốn sách, bài báo, hệ thống lại kiến thức đã học, 
tăng cường khả năng ghi nhớ, đưa ra các ý tưởng mới.
 Với phương hướng đó tôi chọn đè tài "Sử dụng SĐTD trong dạy học Sinh 
học 8" nhằm phát huy khả năng tuy duy, ghi nhớ kiến thức một cách khoa học hơn, 
góp phần nâng cao chất lượng dạy học trường phổ thông.
3.2 Thuyết minh tính mới của giải pháp
 Đây là phương pháp học tập mới thoải mái, vui vẻ và sáng tạo, thú vị .
 Đây là xu thế chung của giáo dục Việt Nam nên đựơc sự ủng hộ từ các cấp, 
xã hội, phụ huynh, HS 
 Chương trình môn Sinh học THCS có nhiều nội dung phù hợp với phương 
pháp giảng dạy dùng SĐTD phát huy hiệu quả cao khi giáo viên tổ chức cho HS 
lĩnh hội kiến thức
3.3 Thuyết minh về khả năng áp dụng của giải pháp
 Giáo viên, học sinh sẽ sử dụng SĐTD để hệ thống kiến thức một cách vững 
vàng hơn không những ở bộ môn Sinh học mà có thể vận dụng được cho tất cả các 
bộ môn khác. Ngoài ra, có thể áp dụng dạng SĐTD này vào trong cuộc sống hằng 
ngày như lập kế hoạch, thời gian làm việc hay vẽ ra những lựa chọn cho tương 
lai 
3.4 Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp 
 Cơ chế hoạt động của sơ đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc với các 
mạng lưới liên tưởng (các nhánh). Sơ đồ tư duy là công cụ đồ họa nối các hình ảnh 
có liên hệ với nhau, vì vậy có thể vận dụng vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng 
cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương ....và 
giúp cán bộ quản lý giáo dục lập kế hoạch công tác. 
4. Đơn vị áp dụng: - Tên đơn vị: Trường THCS Tiến Dũng
- Địa chỉ: Thôn Huyện, xã Tiễn Dũng, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.
5. Kết quả áp dụng sáng kiến:
5.1 Về quy mô, thời gian đã triển khai áp dụng sáng kiến trong đơn vị
 Tôi đã làm sáng kiến này trong năm học 2013- 2014 tại trường THCS Tiến 
Dũng
5.2 Tính lợi ích về kinh tế, xã hội sau khi đã áp dụng sáng kiến
 Như ta đã biết, kiểm tra miệng là việc diễn ra thường xuyên, liên tục trong 
các tiết dạy. Vì vậy hoạt động này phải đa dạng để tránh sự nhàm chán, đơn điệu, 
tạo không khí sinh động trong lớp học và giúp học sinh (HS) học tập có hiệu quả 
hơn.
 Từ đầu năm học, theo định hướng của ngành về vấn đề chống đọc chép, tôi 
đã giới thiệu đến HS các kiểu ghi chép theo kiểu để mục, kiểu luận đề, kiểu tự do. 
Thông thường, tôi nhận thấy ở trường, HS thường được hướng dẫn ghi chép bài 
theo kiểu đề cương, trích dẫn và luận đề còn cách ghi chép theo kiểu tự do dành 
cho việc học chuyên đề hay dự hội thảo Nhưng điều đáng quan tâm là các kiểu 
ghi chép trên nếu được kết hợp với việc hệ thống kiến thức bài học theo kiểu 
SĐTD sẽ giúp HS ghi nhớ lâu hơn, gây hứng thú và niềm đam mê học tập hơn cho 
HS.
 Củng cố bài giảng là một khâu quan trọng của bài giảng, là một yếu tố dẫn 
đến thành công của bài giảng. Qua việc củng cố, ngoài việc xác định kiến thức 
trọng tâm, HS còn có thể tự đánh giá kết quả học tập của mình; qua đó các em có 
thể điều chỉnh lại phương pháp học sao cho phù hợp.Củng cố bài giảng còn tạo 
điều kiện tương tác giữa GV và HS. Điều đó tạo hứng thú học tập cho HS, nuôi 
dưỡng bầu không khí lớp học, tạo điều kiện để HS phát biểu ý kiến
 Bài ôn tập không phải chỉ là sự tái hiện, giảng lại kiến thức cho HS mà phải 
thể hiện được sự hệ thống hóa, khái quát hóa và vận dụng, nâng cao toàn diện kiến 
thức của phần cần ôn tập cho HS. Vì vậy, có thể thấy SĐTD là một công cụ khá mạnh trong những tiết bài tập, ôn tập. Thông thường tôi tiến trình theo sơ đồ: 1. Sơ 
đồ hóa kiến thức 2. Nội dung cần ôn tập 3. Ôn tập tổng kết.
5.3 Thuyết minh về khả năng áp dụng, nhân rộng của sáng kiến.
 Vận dụng SĐTD vào việc dạy chương trình Sinh học 8 THCS.