Đề thi HSG Lịch sử 8 - Năm học 2023-2024 - Trường TH&THCS Tân Thạch (Có đáp án)

 PHÒNG GD&ĐT TX GIÁ RAI
TRƯỜNG TH&THCS TÂN THẠNH
 ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 8 CẤP TRƯỜNG,
 NĂM HỌC: 2023-2024
 Đề thi phân môn: Lịch sử 8
 Thời gian: 150 phút (không kể thời gian phát đề)
 ________________
 ĐỀ:
Câu 1: (4 điểm) Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn? 
Đánh giá vai trò của Nguyễn Huệ - Quang Trung trong phong trào Tây Sơn và lịch sử 
dân tộc.
Câu 2: (4 điểm) Nguyên nhân bùng nổ Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917? Vì 
sao nói Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 là một sự kiện lịch sử vĩ đại nhất trong 
lịch sử nước Nga và lịch sử nhân loại ở thế kỉ XX? 
Câu 3: (4 điểm) Hãy phân tích hậu quả và tác động của Chiến tranh thế giới thứ nhất 
đối với lịch sử nhân loại? 
Câu 4: (4 điểm) Vì sao nói: Công xã Pa-ri là một nhà nước kiểu mới? Ý nghĩa lịch sử 
và bài học kinh nghiệm để lại của Công xã Pa-ri trong công cuộc xây dựng, bảo vệ đất 
nước là gì?
Câu 5: (4 điểm) Em hãy giải thích nguyên nhân làm bùng nổ xung đột Nam - Bắc 
triều và Trịnh - Nguyễn. Em hãy cho biết xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh - 
Nguyễn đã gây nên hệ quả gì? Giả sử là một người dân sống ở thế kỉ XVI - XVIII, em 
hãy đưa ra ít nhất một lí do phản đối các cuộc xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh - 
Nguyễn.
 HẾT. PHÒNG GD-ĐT TX GIÁ RAI
TRƯỜNG TH&THCS TÂN THẠNH
 ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 8 CẤP TRƯỜNG,
 NĂM HỌC: 2023-2024
 Hướng dẫn chấm phân môn: Lịch sử 8
 Thời gian: 150 phút (không kể thời gian phát đề)
 ________________
Câu 1: (4 điểm)
- Nguyên nhân thắng lợi (1.0 điểm):
+ Tinh thần yêu nước, sự đồng lòng và ý chí chiến đấu dũng cảm của quân dân ta.
+ Tài năng thao lược, sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Quang Trung - Nguyễn Huệ 
và bộ chỉ huy nghĩa quân.
- Ý nghĩa lịch sử (1.0 điểm):
+ Lật đổ các chính quyền phong kiến Nguyễn - Trịnh, xoá bỏ tình trạng chia cắt đất 
nước, đặt cơ sở cho việc khôi phục nền thống nhất quốc gia.
+ Đồng thời, phong trào này còn đánh tan các cuộc xâm lược của quân Xiêm, quân 
Thanh, bảo vệ vững chắc nền độc lập và chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc.
*. Đánh giá vai trò của Nguyễn Huệ - Quang Trung trong phong trào Tây Sơn và 
lịch sử dân tộc (2.0 điểm):
- Nguyễn Huệ là một trong những lãnh đạo chủ chốt của phong trào nông dân Tây 
Sơn, cùng với Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và các tướng lĩnh tài ba khác đã lãnh đạo 
nhân dân đấu tranh, giành được nhiều thắng lợi quan trọng, lật đổ triều Nguyễn ở 
Đàng Trong, Vua Lê-Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài đóng góp to lớn vào tiến trình lịch sử 
dân tộc. (0.5 điểm)
- Nguyễn Huệ là người có tài năng thao lược, ông có cống hiến rất lớn trong việc đề 
ra kế sách và lãnh đạo, chỉ huy quân Tây Sơn giành thắng lợi trong các cuộc kháng 
chiến chống quân xâm lược Xiêm và Mãn Thanh. (0.5 điểm)
- Sau khi lên ngôi hoàng đế (năm 1788), vua Quang Trung đã bắt tay vào việc xây 
dựng và cải cách đất nước. Ông đã cho triển khai nhiều chính sách tiến bộ trên các 
lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục theo hướng: khắc phục hậu quả 
chiến tranh, phục hồi kinh tế, ổn định trật tự xã hội, đề cao và phát triển nền văn hóa 
dân tộc... Trong thời gian ngắn ngủi (4 năm) kể từ khi lên ngôi hoàng đế sáng lập 
 2 vương triều cho đến khi từ trần, công cuộc canh tân dựng nước cùng với những hoài 
bão lớn lao của vua Quang Trung tuy chưa được thực hiện đầy đủ và chưa phát huy 
hết tác dụng nhưng đã cho thấy tầm vóc, tài năng và ý chí của ông. (1.0 điểm)
Câu 2: (4 điểm)
 - Nguyên nhân:
 + Sau cách mạng tháng Hai, chế độ Nga Hoàng bị lật đổ, nhưng nỗi khổ cực đè 
nặng lên tầng lớp nhân dân. (0,5 điểm)
 + Ở Nga lúc này tồn tại hai chính quyền song song: Chính phủ tư sản lâm thời 
và các Xô viết đại biểu của công nhân, binh lính. Hai chính quyền này đối lập, không 
thể cùng tồn tại. (0,5 điểm)
 + Trong hoàn cảnh đó, lãnh tụ Đảng Bôn-sê-vích, Lê-nin trở về Nga và quyết 
tâm thực hiện một cuộc cách mạng để chuyển toàn bộ chính quyền về tay các Xô viết. 
(0,5 điểm)
 - Giải thích:
 + Cách mạng tháng Mười Nga đã mở ra một kĩ nguyên mới cho nước Nga, làm 
thay đổi vận mệnh của đất nước và hàng triệu con người ở Nga. (0,5 điểm)
 + Lần đầu tiên trong lịch sử giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân 
tộc được giải phóng thoát khỏi mọi xiềng xích nô lệ, làm chủ vận mệnh đất nước. (0,5 
điểm)
 + Sự ra đời của nước Xã hội Chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới đã đưa nhân dân 
lên nắm chính quyền ở một nước chiếm 1/6 diện tích trên thế giới. (0,5 điểm)
 + Cách mạng tháng Mười Nga ảnh hưởng đến phong trào cách mạng trên thế 
giới, đặc biệt là phong trào đấu tranh giành độc lập của các nước thuộc địa và phụ 
thuộc. (0,5 điểm)
 + Cách mạng tháng Mười Nga đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng của 
giai cấp công nhân quốc tế, chỉ ra cho họ con đường đi đến thắng lợi trong cuộc đấu 
tranh chống chủ nghĩa tư bản. (0,5 điểm)
Câu 3 : (4 điểm)
 * Hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất:
 - Lôi cuốn 70 quốc gia (trong đó có 38 nước trực tiếp tham chiến) và hàng triệu 
dân thường vào vòng khói lửa. (0,25 điểm)
 - Khiến 10 triệu người chết và khoảng 20 triệu người bị thương. (0,25 điểm)
 - Nhiều thành phố, làng mạc, đường sá, nhà máy bị phá huỷ... (0,25 điểm)
 - Thiệt hại về kinh tế ước tính là 83 tỉ USD. (0,25 điểm)
 * Tác động của Chiến tranh thế giới thứ nhất:
 - Bản đồ chính trị thế giới có sự thay đổi (các đế quốc: Đức, Áo - Hung, Ốt-tô-
man tan rã, hàng loạt các quốc gia mới ra đời ở châu Âu; Hungary ) (0,5 điểm)
 - Làm thay đổi so sánh lực lượng giữa các nước tư bản:
 + Mỹ trở thành quốc gia giàu mạnh nhất trong thế giới tư bản. (0,25 điểm)
 3 + Nhật Bản được nâng cao vị thế ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. (0,25 
điểm)
 + Đức bị mất hết thuộc địa và một phần diện tích lãnh thổ; đồng thời phải gánh 
chịu những khoản bồi thường chiến phí khổng lồ, (0,25 điểm)
 + Các nước châu Âu khác (Anh, Pháp, ) bị tàn phá nặng nề, kinh tế kiệt quệ, 
nhiều nước trở thành con nợ của Mỹ. (0,25 điểm)
 - Một trật tự thế giới mới được thiết lập, thường gọi là “hệ thống Vécxai - 
Oasinhtơn”. (0,5 điểm)
 - Sự suy yếu của các nước tư bản (trừ Mĩ) sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã 
tạo những điều kiện khách quan thuận lợi thúc đẩy sự phát triển của cao trào cách 
mạng ở các nước tư bản (1918 - 1923) và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước 
thuộc địa, phụ thuộc. (0,5 điểm)
 - Trong quá trình chiến tranh, thành công của Cách mạng tháng Mười Nga và 
việc thành lập nhà nước Xô viết đã đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện chính trị 
thế giới. (0,5 điểm)
Câu 4: (4 điểm)
* Công xã Pa-ri là một nhà nước kiểu mới vì: (2.5 điểm)
- Về tổ chức bộ máy nhà nước: Ngày 26-3-1871, một chính phủ cách mạng được bầu 
ra theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu. Cơ quan cao nhất của nhà nước mới là Hội 
đồng Công xã. Hội đồng gồm nhiều uỷ ban, đứng đầu mỗi uỷ ban là mội uỷ viên công 
xã, chịu trách nhiệm trước nhân dân và có thể bị bãi miễn. Quân đội và cảnh sát cũ bị 
giải tán, thay vào đó là lực lượng vũ trang nhân dân. Công xã tách nhà thờ khỏi những 
hoạt động của trường học và nhà nước, nhà trường không dạy kinh thánh. (1.0 điểm)
- Về chính sách: Công xã thi hành nhiều chính sách tiến bộ như công nhân được làm 
chủ những xí nghiệp mà bọn chủ bỏ trốn; đối với những xí nghiệp chủ vẫn ở lại thì 
công nhân được kiểm soát chế độ tiền lương, giảm bớt lao động ban đêm... Công xã 
đề ra chủ trương giáo dục bắt buộc và không mất tiền đối với toàn dân, quan tâm tới 
cải thiện điều kiện làm việc cho nữ công nhân... (1.0 điểm)
 Như vậy, về cơ cấu tổ chức và hoạt động thực tế chứng tỏ công xã Pa-ri là nhà nước 
khác hẳn các kiểu nhà nước của những giai cấp bóc lột trước đó. Đây là một nhà nước 
kiểu mới - nhà nước vô sản, do dân, vì dân. (0.5 điểm)
* Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm để lại của Công xã Pa-ri: (1.5 điểm)
- Công xã Pa-ri là hình ảnh của một chế độ mới, xã hội mới, là sự cổ vũ nhân dân lao 
động toàn thế giới trong sự nghiệp đấu tranh cho một tương lai tốt đẹp hơn. (0.5 điểm)
- Công xã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu: (1.0 điểm)
+ Cách mạng vô sản muốn thắng lợi phải có Đảng cách mạng chân chính lãnh đạo.
+ Thực hiện liên minh công nông vững chắc. Phải kiên quyết trấn áp kẻ thù, xây dựng 
Nhà nước của dân, do dân và vì dân.
Câu 5: (4 điểm)
- Nguyên nhân bùng nổ xung đột Nam - Bắc triều: ( 1 điểm )
 4 + Nhà Mạc được thành lập nhưng một bộ phận quan lại trung thành với triều Lê ra 
sức chống lại nhằm khôi phục lại vương triều này.
+ Năm 1533, ở vùng Thanh Hóa, nhiều cựu thần của nhà Lê (đứng đầu là Nguyễn 
Kim) đã đưa Lê Duy Ninh lên làm vua, đối đầu với nhà Mạc (sử gọi là Nam triều).
=> Năm 1533 xung đột Nam - Bắc triều xảy ra, kéo dài đến năm 1592 mới chấm dứt, 
chiến trường chính là vùng Thanh Hóa - Nghệ An.
- Nguyên nhân bùng nổ xung đột Trịnh - Nguyễn: ( 1 điểm )
+ Năm 1545, Nguyễn Kim qua đời, vua Lê trao toàn bộ binh quyền cho Trịnh Kiểm.
+ Năm 1558, Nguyễn Hoàng, được cử vào trấn thủ Thuận Hóa. Họ Nguyễn từng bước 
xây dựng thế lực và mở rộng dần đất đai về phương Nam.
+ Năm 1613, Nguyễn Hoàng mất, con là Nguyễn Phúc Nguyên lên thay, đã tỏ rõ thái 
độ đối lập và chấm dứt việc nộp thuế cho họ Trịnh.
=> Xung đột Trịnh - Nguyễn bùng nổ vào năm 1627, kéo dài đến năm 1672 mới chấm 
dứt.
* Xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn đã gây nên hệ quả ( 1 điểm )
- Hệ quả về chính trị:
+ Sự thống nhất của đất nước bị xâm phạm. Từ năm 1672, sông Gianh trở thành ranh 
giới chia cắt Đại Việt thành hai đàng: Đàng Ngoài (từ Sông Gianh trở ra bắc) do con 
cháu họ Trịnh thay nhau cai quản; Đàng Trong (từ sông Gianh trở vào nam) do con 
cháu họ Nguyễn truyền nối nhau cầm quyền.
+ Hình thành cục diện “một cung vua - hai phủ chúa” (cả hai chính quyền Trịnh, 
Nguyễn đều dùng niên hiệu vua Lê, đều thừa nhận quốc hiệu Đại Việt).
- Hệ quả về kinh tế - xã hội:
+ Trong thời gian diễn ra chiến sự, hoạt động kinh tế của đất nước bị tàn phá.
+ Đời sống nhân dân khốn khổ (đặc biệt ở vùng xảy ra chiến sự).
- Hệ quả về lãnh thổ, lãnh hải:
+ Lãnh thổ Đàng Trong dần được được mở rộng về phía Nam
+ Chính quyền chúa Nguyễn triển khai nhiều hoạt động thực thi chủ quyền tại quần 
đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.
* Lí do phản đối các cuộc xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn:
( 1 điểm )
xung đột kéo dài giữa các tập đoàn phong kiến sẽ làm suy kiệt sức người, sức của; tàn 
phá đồng ruộng, xóm làng; giết hại nhiều người dân vô tội; chia cắt đất nước và làm 
ảnh hưởng đến sự phát triển chung của quốc gia - dân tộc.
 Tân Thạnh, ngày 19 tháng 03 năm 2023
 Người ra đề
 Bùi Thị Kim Thoa
 5 6