Bài giảng Vật lí 8 - Bài 1: Chuyển động cơ học

 V Ậ T L Ý 8
 GD BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
 Mặt Trời mọc ở đằng Đơng, lặn ở đằng Tây. Như vậy cĩ phải 
 là Mặt Trời chuyển động cịn Trái Đất đứng yên khơng? Bài 
 học này sẽ giúp các em trả lời câu hỏi trên.
Tây
 Đơng BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I/Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
 Làm thế nào để biết một ơ tơ trên 
 đường, một chiếc thuyền trên sơng, 
 một đám mây trên trời ..đang 
 chuyển động hay đứng yên?
 TL: Cĩ nhiều cách khác nhau, cĩ thể so sánh vị trí của ơ tơ, thuyền,
 đám mây với vật nào đĩ đứng yên bên đường, bờ sơng BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I/Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
 ĐểKhi nhậnvị trí của biết vật một so vậtvới đangvật mốc chuyển thay đổi động theo hay thời đứng gian yênthì vật người chuyển ta động 
so với vật mốc. Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học.
(gọidựa tắt vàolà chuyển vị trí độngcủa vật) đĩ so với vật khác được chọn làm mốc 
 (vật mốc)
 Em hãy kể một vài ví dụ về 
 chuyển động cơ học và chỉ rõ 
 VD: Máy bay đang bay 
 vật được chọn làm mốc?
 trên trời. Vật được chọn 
 làm mốc là người quan 
 sát ( sân bay, tịa nhà ) BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I/Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
 Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì vật chuyển động 
so với vật mốc. Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học.
(gọi tắt là chuyển động)
 Khi vị trí của vật so với vật mốc khơng cĩ sự thay đổi theo thời gian thì vật đĩ đứng 
yên 
 Làm thế nào để biết Hãymột vật lấy ví dụ về vật 
 Con chim đang đậu trên cànhđang đứng cây. yên ? đứng yên và chỉ rõ 
 Vật được chọn làm mốc là cành vật được chọn làm 
 cây mốc. Quan sát hình ảnh sau để trả lời các câu hỏi:
Hành khách ngồi trên một toa tàu đang rời khỏi nhà ga:
So với nhà ga thì hành khách chuyển động hay đứng yên? Tại sao?
TL: So với nhà ga hành khách đang chuyển động vì cĩ sự thay đổi vị trí 
của hành khách với nhà ga theo thời gian.
So với toa tàu thì hành khách chuyển động hay đứng yên? Tại sao?
 TL: So với toa tàu thì hành 
 khách là đứng yên vì khơng cĩ 
 sự thay đổi vị trí giữa hành 
 khách và toa tàu theo thời 
 gian.
 ĐƯỜNG SỐ 3 Đối tượng để xét chuyển động Vậy cùng một người hành khách 
hay đứng yên trong trường này lúc thì ta nĩi họ chuyển động, 
hợp vừa nêu là gì? lúc thì ta lại nĩi họ đứng yên. 
 Vậy khi ta nĩi một vật là đang 
TL: Là hành khách
 chuyển động hoặc nĩi vật đĩ đang 
 đứng yên thì cĩ tuyệt đối khơng? 
 TL: Khơng tuyệt đối
 ĐƯỜNG SỐ 3 Hãy dựa vào câu trả lời trên để tìm từ thích hợp cho các chỗ trống 
của câu nhận xét sau:
Một vật cĩ thể là chuyển động so với vật này nhưng lại 
là .đứng yên đối với vật khác
 Từ ví dụ trên cho ta thấy một 
 vật được coi là chuyển động hay 
 đứng yên phụ thuộc vào việc 
 chọn vật làm mốc. Do vậy khi 
 nĩi một vật là chuyển động hay 
 đứng yên thì nĩ chỉ mang tính 
 chất tương đối
 ĐƯỜNG SỐ 3 BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên 
  Chuyển động và đứng yên cĩ 
 tính tương đối tùy thuộc 
 vào ......................vật được chọn làm mốc
 Người ta thường chọn những vật gắn với 
 Trái Đất làm vật mốc
 ĐƯỜNG SỐ 3 Trong trường hợp nĩi: “ Mặt TrờiVậy mọc Mặt ở Trời đằng mọc Đơng đằng, lặn ở đằng 
Tây “ thì ta cĩ thể xem Mặt TrờiĐơng là chuyển, lặn đằng động Tây nếu. Như chọn Trái 
Đất làm vật mốc (Vì Trái Đất quayvậy cĩxung phải quanh là Mặt Mặt Trời Trời) .
Nếu nĩi Trái Đất là đứng yên thìchuyển vật được động chọn cịn làmTrái mốcĐất là vật 
gắn với Trái Đất (cây cối ). Nhưngđứng yênnếu khơngchọn Mặt? Trời làm mốc 
thì giữa Trái Đất và Mặt Trời luơn cĩ sự thay đổi vị trí theo thời 
gian nên Trái Đất là chuyển động. Hãy cho biết dạng chuyển động của một số vật sau:
 Máy bay Chuyển động thẳng 
 Đầu kim đồng hồ
Quả bĩng bàn Chuyển động cong Chuyển động trịn
Hãy tìm thêm ví dụ về chuyển động thẳng, chuyển động cong, chuyển 
động trịn thường gặp trong đời sống. BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
I/Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
 Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì vật chuyển động 
so với vật mốc. Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học.
(gọi tắt là chuyển động)
 Khi vị trí của vật so với vật mốc khơng cĩ sự thay đổi theo thời gian thì vật đĩ đứng 
yên 
II. Tính tương đối của chuyển động và đứng yên 
 Chuyển động và đứng yên cĩ tính tương đối tùy thuộc vào vật được 
 chọn làm mốc. Người ta thường chọn những vật gắn với Trái Đất làm 
 vật mốc
III. Một số chuyển động thường gặp 
 Đường mà vật chuyển động vạch ra gọi là quỹ đạo của chuyển động. 
 Các dạng chuyển động thường gặp: chuyển động thẳng, chuyển động 
 cong. IV. Luyện tập
 Mỗi vật trong hình sau chuyển động so với vật nào, đứng yên so với 
 vật nào?
 Vật xét Vật mơc
 Cột điện Người đứng Người lái xe Ơ tơ
 bên đường
Ơ tơ Chuyển động Chuyển động Đứng yên X
Người lái xe Chuyển động Chuyển động X Đứng yên
Cột điện X Đứng yên Chuyển động Chuyển động 
Người đứng X
bên đường Đứng yên Chuyển động Chuyển động Cĩ người nĩi: “Khi khoảng cách từ vật tới vật mốc khơng 
thay đổi thì vật đứng yên so với vật mốc”. Theo em , nĩi như 
thế cĩ phải lúc nào cũng đúng khơng? Hãy tìm ví dụ minh 
họa cho lập luận của mình.
 TL: Nĩi như vậy khơng phải lúc nào 
 cũng đúng vì “chuyển động là sự thay 
 đổi vị trí của vật so với vật mốc theo thời 
 gian”. Nĩ cĩ thể đúng trong trường hợp 
 vật chuyển động thẳng hay cong nhưng 
 lại khơng đúng trong trường hợp vật 
 chuyển động trịn quanh trục của nĩ. Ví 
 dụ: chuyển động của đầu kim đồng hồ BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 1: Chọn câu đúng. 
Một vật đứng yên khi:
A. Vị trí của nĩ so với một điểm mốc luơn thay đổi 
B. Khoảng cách của nĩ đến một điểm mốc khơng đổi
C. Khoảng cách của nĩ đến một đường thẳng mốc khơng đổi 
D. Vị trí của nĩ so với vật mốc khơng đổi
Câu 2: Chuyển động và đứng yên cĩ tính tương đối vì:
A. một vật đứng yên so với vật này sẽ đứng yên so với vật khác.
B. một vật đứng yên so với vật này nhưng lại chuyển động so với vật 
khác.
C. một vật chuyển động hay đứng yên phụ thuộc vào quỹ đạo 
chuyển động.
D. một vật chuyển động so với vật này sẽ chuyển động so với vật 
khác. BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 3: Nhận xét nào sau đây của hành khách ngồi trên đồn tàu 
đang chạy là khơng đúng?
A. Cột đèn bên đường chuyển động so với đồn tàu 
B. Đầu tàu chuyển động so với toa tàu
C. Hành khách đang ngồi trên tàu khơng chuyển động so với đầu 
tàu 
D. Người sốt vé đang đi trên tàu chuyển động so với đầu tàu
Câu 4: Hai ơ tơ chuyển động cùng chiều, cùng vận tốc đi ngang qua 
một ngơi nhà. Phát biểu nào dưới đây là đúng?
A. Các ơ tơ chuyển động đối với nhau 
B. Các ơ tơ đứng yên đối với ngơi nhà
C. Các ơ tơ đứng yên đối với nhau 
D. Ngơi nhà đứng yên đối với các ơ tơ : DẶN DỊ 
 -HỌC BÀI 
 -LÀM BÀI TẬP : TỪ BÀI 1.1 ĐẾN BÀI 1.10 SBT