Bài giảng Ngữ văn 8 - Gió lạnh đầu mùa (Tiết 7+8)

 Gió lạnh 
 đầu mùa
 Thạch Lam I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
 - Thạch Lam (1910 – 1942), tên khai sinh 
 là Nguyễn Tường Lân, sinh tại Hà Nội.
 - Ông được mệnh danh là nhà văn của sự tinh tế, 
 của những khám phá nhỏ nhặt nhất trong đời 
 sống. 1. Tác giả 2. Văn bản
 - Nhân vật: Sơn, Lan, mẹ Sơn, Hiên, mẹ Hiên, vú già, bọn trẻ xóm nghèo.
 -Cốt truyện: kể lại sự việc giản dị, đời thường mà giàu chất thơ.
 - Sự kiện chính:
 (5) Mẹ Hiên 
 (2) Sơn đưa con đến (6) Mẹ Sơn 
 (1) Mùa (3) Sơn (4) Sơn lo 
 thấy Hiên nhà Sơn để âu yếm ôm 
 đông đến, bàn với chị sợ vì mẹ đã 
 vẫn mặc trả áo, mẹ Sơn hai chị em 
 Sơn được Lan về lấy biết ,đi tìm 
 một manh lấy lại chiếc Sơn vào 
 mặc áo ấm chiếc áo Hiên lấy lại 
 áo rách áo và đưa tiền lòng và 
 đi chơi với bông cũ áo nhưng 
 nên rất cho mẹ Hiên trách yêu 
 các bạn cho Hiên. không gặp.
 thương. đi mua áo ấm các con.
 cho con. II. Đọc hiểu văn bản 1. Bối cảnh, nhân vật và ý nghĩa của truyện ngắn ”Gió lạnh đầu mùa”
 Yêu cầu Chi tiết tiêu biểu Nhận xét
 1. Chị em Sơn - Thời gian: buổi sáng mùa đông rét mướt
 Cuộc sống nghèo khổ, bần 
 cho chiếc áo - Không gian: khu xóm chợ nghèo
 hàn của những đứa trẻ xóm 
 bông trong bối 
 - Bọn trẻ: mặc những bộ áo nâu bạc, đã rách vá nhiều chỗ...môi chợ.
 cảnh nào?
 tím lạ...da thịt thâm đi...run lên, hai hàm răng đập vào nhau.
 - Trước khi cho áo: 
 + chợt nhớ ra là mẹ cái Hiên rất nghèo.
 Sơn là cậu bé rất giàu lòng 
 + thấy động lòng thương.
 2. Diễn biến tâm thương người, có trái tim 
 trạng của nhân + một ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua trong tâm trí... nhân hậu.
 vật Sơn trước và + trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui.
 sau khi cho chiếc - Sau khi cho áo:
 áo bông?
 + lo sợ khi mẹ biết
 + ngạc nhiên đứng sững khi thấy mẹ con Hiên
 + sợ hãi, cúi đầu lặng im, nép vào sau lưng chị. 1. Bối cảnh, nhân vật và ý nghĩa của truyện ngắn ”Gió lạnh đầu mùa”
 Yêu cầu Chi tiết tiêu biểu Nhận xét
 - Thái độ và lời nói: 
 + Nghiêm nghị bảo ”Kìa hai cô cậu đã về kia. Thế cái áo -.
 bông của tôi đâu mà tự tiện đem cho đấy” Là người mẹ có suy nghĩ sâu 
 3. Thái độ và cách + Đây, tôi cho mượn 5 hào cầm về mà may áo cho con. sắc, dạy dỗ con nghiêm khắc 
 cư xử của mẹ Sơn nhưng cũng rất đôn hậu.
 khi biết con tự tiện + Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem cho người ta 
 lấy áo cho Hiên? không sợ mẹ mắng ư?
 - Hành động:
 + với cái âu đồng, lấy tiền đưa cho bác Hiên
 + vẫy hai con lại gần rồi âu yếm ôm vào lòng 1. Bối cảnh, nhân vật và ý nghĩa của truyện ngắn ”Gió lạnh đầu mùa”
 Yêu cầu Chi tiết tiêu biểu Nhận xét
 - Thái độ và lời nói:
 4. Thái độ và cách cư Là người phụ nữ nghèo 
 + Vừa cười vừa nói: Tôi về thấy cháu nó mặc cái áo bông khổ nhưng rất trung thực, 
 xử của mẹ Hiên khi tôi hỏi ngay. ...Xin phép Mợ tôi về.
 thấy con mình mặc giàu lòng tự trọng và biết 
 chiếc áo bông? + Bẩm nhà cháu độ này khổ lắm...nó mặc mãi. cách cư xử.
 - Hành động: mang áo sang trả lại cho mẹ Sơn.
 5. Em có nhận xét gì 
 về cách xây dựng - Các nhân vật được khắc họa một cách tinh tế, sinh động trên nhiều phương diện: diễn 
 nhân vật của tác giả? biến tâm lí; ngôn ngữ, hành động, thái độ. 
 Từ đó cho biết ý nghĩa Cho thấy sự cảm thông, sẻ chia và tấm lòng đôn hậu, tình yêu thương giữa con người 
 của truyện ngắn Gió với con người.
 lạnh đầu mùa. 2. Chất thơ trong truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa”
 ? Chỉ rõ chất thơ trong nội dung và hình thức của truyện ngắn “Gió lạnh đầu 
 mùa”.
 - Về hình thức: 
 - Về nội dung: 
 + cốt truyện rất đơn giản, chủ yếu tập 
 + tập trung miêu tả những cảm trung vào sự việc chị em Sơn cho chiếc áo 
 xúc và tâm trạng từ vui vẻ ấm áp bông.
 đến lo lắng, sợ hãi của nhân vật 
 Sơn trong hai thời điểm trước + ngôn ngữ miêu tả (tả cảnh vật và tâm 
 khi cho áo và sau khi cho áo. trạng) nhẹ nhàng, tinh tế, đi sâu vào cảm 
 giác người đọc. Ví dụ: :“ đất khô trắng, 
 + các nhân vật trong truyện đều luôn cơn gió vi vu làm bốc lên những màn 
 toát lên vẻ đẹp của sự yêu bụi nhỏ, thổi lăn những cái lá khô lạo xạo”; 
 thương, của tấm lòng thơm thảo “Sơn đứng lặng yên đợi, trong lòng tự 
 và trái tim đôn hậu. nhiên thấy ấm áp vui vui”. III. Tổng kết
 1. Về nội dung • Đề cao lòng yêu thương, sự cảm thông, sẻ chia của con 
 người trong cuộc sống. 
2. Về nghệ thuật • Cốt truyện giản dị, đời thường, nhưng có ý nghĩa sâu sắc, 
 thấm thía; lời văn nhẹ nhàng, ngôn ngữ giàu chất thơ. 
 3. Những lưu ý • Tìm hiểu đặc điểm về cốt truyện, nhân vật, chi tiết, lời văn, 
 bút pháp miêu tả,... thể hiện rõ đặc điểm và tác dụng của 
 đọc hiểu truyện ngắn trữ tình. IV. Luyện tập và vận dụng
 (1) “Chiếc áo bông” là hình ảnh được xuất hiện nhiều lần và xuất hiện từ 
đầu đến cuối câu chuyện của chị em Sơn. Theo em, hình ảnh này có ý nghĩa 
như thế nào trong truyện ngắn? Hãy trình bày thành đoạn văn từ 10-12 dòng.
 (2) Nếu là Sơn trong câu chuyện trên, em sẽ làm gì để vừa giúp Hiên có áo 
ấm mặc lại vừa không bị mẹ mắng?Hãy chia sẻ với các bạn trong nhóm.