Bài giảng môn Khoa học tự nhiên Lớp 8 - Bài 35: Hệ nội tiết

 I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Quan sát hình và nêu vị trí, chức năng của các tuyến nội tiết trong cơ thể. 
 Từ đó cho biết hệ nội tiết là gì?
Tuyến tùng: Điều hoà chu kì 
thức ngủ (melatonin)
Tuyến giáp:
– Điều hoà sinh trưởng, phát 
triển (T3, T4) 
– Tăng cường trao đổi chất, 
sinh nhiệt (T3, T4).
– Điều hoà calcium máu
Tuyến cận giáp: Điều hoà 
lượng calcium máu (PTH)
Tuyến ức: Kích thích sự phát 
triển của các tế bào lympho T I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Quan sát hình và nêu vị trí, chức năng của các tuyến nội tiết trong cơ thể. 
 Từ đó cho biết hệ nội tiết là gì?
Tuyến sinh dục nam: tinh hoàn 
(testosterone)
Tuyến sinh dục nữ: buồng trứng 
(estrogen, progesterone)
=> Hình thành đặc điểm sinh dục thứ 
phát + Kích thích sinh trưởng, phát 
triển + Điều hòa chu kỳ sinh dục
Vùng dưới đồi:
– Điều hoà hoạt động tuyến yên (CRH, 
TRH, GnRH)
– Điều hoà áp suất thẩm thấu (ADH)
– Kích thích quá trình đẻ (oxytocin) I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Quan sát hình và nêu vị trí, chức năng của các tuyến nội tiết trong cơ thể. 
 Từ đó cho biết hệ nội tiết là gì?
 Tuyến yên:
 – Kích thích sinh trưởng (GH)
 – Điều hoà hình thành và tiết sữa
 – Điều hoà hoạt động tuyến giáp 
 (TSH), tuyến thượng thận 
 (ACTH), tuyến sinh dục (FSH, LH)
Tuyến tụy: điều hòa đường huyết 
Tuyến trên thận: Điều hòa HA, thể tích 
máu (aldosterone), điều hóa trao đổi chất 
và năng lượng (cortisol), chống stress 
(adr và noradr, cortisol) I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Chức năng
Tuyến nội tiết Vị trí
 (tương ứng với từng sản phẩm)
Tuyến tùng Nằm trong não - Điều hòa chu kì thức ngủ.
 - Điều hòa hoạt động tuyến yên 
 Nằm ở não, gần 
Vùng dưới đồi - Điều hòa áp suất thẩm thấu 
 tuyến yên
 - Kích thích quá trình đẻ 
 - Kích thích sự sinh trưởng.
 - Điều hòa hình thành và tiết sữa .
Tuyến yên Nằm trong nền sọ - Điều hòa hoạt động tuyến giáp
 - Điều hòa hoạt động tuyến trên thận,
 - Điều hòa hoạt động tuyến sinh dục. I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Chức năng
Tuyến nội tiết Vị trí
 (tương ứng với từng sản phẩm)
 - Điều hòa sinh trưởng, phát 
 Nằm ở cổ, trước triển; Tăng cường trao đổi chất, 
Tuyến giáp thanh quản và phần sinh nhiệt.
 trên của khí quản. - Điều hòa calcium và 
 phosphorus máu.
 Nằm ở cổ, phía sau 
Tuyến cận giáp - Điều hòa lượng calcium máu.
 tuyến giáp.
 Nằm trong lồng ngực, Kích thích sự phát triển của các 
Tuyến ức
 phía sau xương ức. tế bào limpho T I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Chức năng
 Tuyến nội tiết Vị trí
 (tương ứng với từng sản phẩm)
 Nằm trong khoang 
 Điều hòa lượng đường
Tuyến tụy bụng, phía sau dạ 
 máu
 dày.
 - Điều hòa huyết áp, thể tích máu
 Nằm ở cực trên của 
Tuyến trên thận - Điều hòa trao đổi chất, năng lượng
 mỗi thận.
 - Chống stress
 - Hình thành đặc điểm sinh dục thứ 
 - Ở nam: Tinh hoàn. cấp.
Tuyến sinh dục
 - Ở nữ: Buồng trứng. - Kích thích sinh trưởng, phát triển.
 - Điều hòa chu kì sinh dục. I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
- Tuyến tụy là một tuyến pha gồm cả tuyến nội tiết và tuyến 
ngoại tiết.
- Phần ngoại tiết 
của tuyến tụy tiết 
enzyme và dịch 
tiêu hoá đổ vào 
ống tụy, ống tụy 
dẫn dịch tiết đổ 
vào đoạn đầu của 
ruột non. I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
- Phần nội tiết của 
tuyến tuỵ tiết 
hormone insulin và 
glucagon. Đây là 
hai hormone đóng 
vai trò quan trọng 
trong điều hòa 
đường huyết. I. CÁC TUYẾN NỘI TIẾT
 Chức năng của tuyến nội tiết: Tuyến nội tiết tiết hormone trực tiếp vào 
 máu thực hiện điều hoà các quá trình sinh lí của cơ thể
 - Tính chất của hormone: Mỗi loại 
 hormone chỉ ảnh hưởng đến một 
 hoặc một số tế bào của cơ quan 
 xác định (gọi là cơ quan đích) do 
 các cơ quan đích chứa tế bào có 
 thụ thể tương ứng với hormone
 Tuyến nội tiết và cơ quan đích II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 Đái tháo đường 
 (bất thường tuyến tụy) II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 Bướu cổ 
 (bất thường tuyến giáp) II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 Lùn hoặc khổng lồ 
 (bất thường tuyến yên) II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 Hội chứng Cushing
 (Bất thường tuyến thượng thận) II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 Vô sinh
 (Bất thường tuyến sinh dục) II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
Một số bệnh nội tiết thường gặp: Đái tháo đường, 
bước cổ, lùn hoặc khổng lồ, hội sinh cushing 
(hội chứng bất thường tuyến trên thận), vô sinh 
(bất thường tuyến sinh dục) II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 Tên bệnh Nguyên nhân
 Bất thường tuyến tụy (làm rối loạn 
 chuyển hóa đường làm cho lượng 
 Đái tháo đường đường trong máu cao, bị đào thải ra 
 ngoài qua đường nước tiểu)
 Bất thường tuyến giáp (thiếu iodine 
 trong khẩu phần ăn làm tuyến giáp 
 Bướu cổ sản xuất không đủ hormone 
 thyroxyl-> tăng cường hoạt động -> 
 phì đại tuyến)
 Bất thường tuyến yên (tiết quá ít 
 Lùn hoặc khổng lồ hoặc quá nhiều hormone sinh trưởng 
 GH)
 . II. MỘT SỐ BỆNH VỀ TUYẾN NỘI TIẾT
 - Để phòng bệnh về hệ nội tiết mỗi người cần thực hiện:
 + Khẩu phần ăn đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết.
 + Sử dụng đủ lượng muối iodine
 + Hạn chế chất béo, đường
 + Luyện tập thể thao thường xuyên
 + Đảm bảo giấc ngủ
 + Không sử dụng chất kích thích
 + Không tự ý dùng thuốc
 + Thường xuyên kiểm tra sức khoẻ.