Bài giảng Khoa học tự nhiên 8 - Chủ đề 8: Sinh thái - Bài 42: Cân bằng tự nhiên và bảo vệ môi trường

 CHỦ ĐỀ 8. SINH THÁI ?Rắn bị tiêu diệt quá mức thì sẽ dẫn tới hậu quả gì? I. CÂN BẰNG TỰ NHIÊN
 1. Khái niệm cân bằng tự nhiên
?Cân bằng tự nhiên là gì? Cân bằng tự nhiên được biểu hiện như thế nào?
 HST rạn san hô
 HST rừng nhiệt đới Trạng thái cân bằng của quần thể 
 ?Khi số lượng cá thể của quần thể tăng lên quá mức, quần thể sẽ tự điều chỉnh như 
 thế nào để đưa cá thể về mức cân bằng? - Khi số lượng cá thể của quần thể tăng lên quá mức, quần thể sẽ tự điều 
chỉnh bằng cách: Các các thể trong quần thể có sự cạnh tranh gay gắt về 
nguồn thức ăn và nơi ở làm cho mức tử vong tăng và mức sinh sản giảm, 
đồng thời, tỉ lệ cá thể xuất cư cũng có thể tăng cao. Nhờ đó, số lượng cá thể 
của quần thể lại được điều chỉnh giảm xuống trở về quanh mức cân bằng Khống chế sinh học trong quần xã
 ?Quan sát H46.2, em hãy cho biết số lượng cá thể thỏ tuyết và linh miêu khống chế 
 lẫn nhau như thế nào?
 ?Khống chế sinh học là gì?
 ?Hiện tượng khống sinh học được con người ứng dụng trong lĩnh vực nào? Cân bằng tự nhiên trong hệ sinh thái
?Quan sát hình 46.3, cho biết sự phân tầng của các quần thể thực vật 
trong hình phù hợp như thế nào với điều kiện môi trường?
 Sự phân tầng quần thể thực vật trong rừng mưa nhiệt đới Cân bằng tự nhiên trong hệ sinh thái
 - Sự phân tầng của các quần thể thực vật trong hình phù hợp với điều kiện ánh sáng 
 của môi trường:
 - Các cây ưa sáng như cây gỗ lớ n sẽ phát triển ở tầng trên để có thể hấp thụ lượng 
 ánh sáng tối đa, tiếp theo là tầng thân gỗ vừa và nhỏ cần ánh sáng ở mức độ vừa và 
 trung bình, tầng cây bụi nhỏ và cỏ phân bố ở sàn rừ ng gồm các cây ưa bóng có nhu 
 cầu ánh sáng thấp.
 - Sư ̣ phân tầng của các quần thể làm tăng khả năng sử duṇ g nguồn ánh sáng trong hê ̣
 sinh thái, đồng thờ i, làm giảm mứ c đô ̣caṇ h tranh giữa các loài trong hê ̣sinh thái. ?Quan sát hình 46.4, phân tích một số mối quan hệ về dinh dưỡng giữa các loài và 
cho biết loài sinh vật nào có ảnh hưởng lớn nhất đến sự tồn tại của các loài khác trong 
quần xã. Tại sao?
?Thế nào là cân bằng tự nhiên trong hệ sinh thái? Cân bằng tự nhiên trong hệ sinh thái
 - Mối quan hệ về dinh dưỡng giữa các loài: Cỏ là thức ăn của các loài động vật như thỏ, 
 chuột và châu chấu. Thỏ là thức ăn của cáo, đại bàng; chuột là thức ăn của cáo, cú và 
 đại bàng; châu chấu là thức ăn cho ếch và chim, 
 - Loài sinh vật có ảnh hưởng lớn nhất đến sự tồn tại của các loài trong quần xã là loài 
 cỏ.
 - Vì nếu số lượng loài cỏ suy giảm, số lượng các loài sử dụng cỏ làm thức ăn như thỏ, 
 chuột và châu chấu cũng sẽ giảm, dâñ tớ i ảnh hưởng đến số lượng của các sinh vật các 
 ở mắt xích phía trên.
->Cân bằng tự nhiên trong hệ sinh thái là trạng thái ổn định tự nhiên trong hệ 
sinh thái, thể hiện sự phân bố các quần thể trong hệ sinh thái phù hợp với điều 
kiện sống, mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài trong quần xã, đảm bảo sự ổn 
định và cân bằng với môi trường. 1. Khái niệm cân bằng tự nhiên
 - Cân bằng tự nhiên là trạng thái ổn định tự nhiên của các cấp 
 độ tổ chức sống: Quần thể, quần xã, hệ sinh thái, hướng tới 
 sự thích nghi với điều kiện sống.
 - Cân bằng tự nhiên được biểu hiện ở trạng thái cân bằng quần 
 thể, hiện tượng khống chế sinh học trong quần xã, trạng thái 
 ổn định tự nhiên của hệ sinh thái, 2. NGUYỄN NHÂN MẤT CÂN BẰNG TỰ NHIÊN VÀ BIỆN PHÁP BẢO VỆ, 
DUY TRÌ CÂN BẰNG TỰ NHIÊN. 
Nguyên nhân mất cân bằng tự nhiên:
- Nguyên nhân gây mất cân bằng tự nhiên: Các hoạt động của con người như 
phá rừng, khai thác tài nguyên quá mức, chất thải sinh hoạt và công nghiệp, 
cũng như các thảm họa thiên nhiên...
- Những nguyên nhân có tác động mạnh gây mất cân bằng tự nhiên ở Việt 
Nam là: các hoạt động của con người như phá rừng và săn bắt động vật hoang 
dã, khai thác tài nguyên quá mức, chất thải sinh hoạt và công nghiệp gây ô 
nhiễm môi trường, 2. NGUYỄN NHÂN MẤT CÂN BẰNG TỰ NHIÊN VÀ BIỆN PHÁP BẢO VỆ, 
DUY TRÌ CÂN BẰNG TỰ NHIÊN. 
- Các biện pháp bảo vệ, duy trì cân bằng tự nhiên: Hạn chế ô nhiễm môi trường, điều tiết cấu trúc 
thành phần trong hệ sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu, khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên.
- Những biện pháp địa phương:
+ Tăng cường trồng và bảo vê ̣rừ ng.
+ Thưc̣ hiêṇ các biêṇ pháp chống xói mòn, khô haṇ , ngâp̣ úng và chống măṇ cho đất, đồng thờ i 
nâng cao đô ̣màu mỡ cho đất.
+ Sử duṇ g tiết kiêṃ nguồn nướ c; tăng cườ ng biêṇ pháp cải taọ các nguồn nướ c bi ̣ô nhiêm̃ ; 
+ Bảo vê ̣các loài sinh vâṭ đăc̣ biêṭ là những loài đang có nguy cơ tuyêṭ chủng.
+ Sử duṇ g các loaị năng lươṇ g sac̣ h như năng lươṇ g măṭ trờ i, năng lươṇ g gió, 
+ Haṇ chế làm phát sinh rác thải bằng cách tiết kiêṃ hoăc̣ tái sử duṇ g các sản phẩm, 
+ Tuyên truyền nâng cao nhâṇ thứ c của ngườ i dân trong viêc̣ bảo vê ̣và cải taọ môi trườ ng. 3. Bảo vệ động vật hoang dã Video về ô nhiễm môi trường ở địa phương
( 
 Em có nhận xét gì 
 sau khi xem video trên? Năm 1972, lần đầu tiên Liên hợp quốc tổ chức 
Hội nghị về Môi trường con người phản ánh tính 
cấp bách đối với một số vấn đề môi trường trên 
toàn cầu. 
Môi trường sống của con người đang bị đe doạ 
như thế nào? 
Cần có những biện pháp gì để bảo vệ môi trường?