Kế hoạch bài dạy Lịch sử 8 - Tuần 9+11 - Năm học 2023-2024 - Bùi Thị Kim Thoa

 Trường: TH&THCS Tân Thạnh Họ và tên GV: Bùi Thị Kim Thoa
 Tổ: Ngữ Văn
 TÊN BÀI DẠY: Bài 5
 QUÁ TRÌNH KHAI PHÁ VÙNG ĐẤT PHÍA NAM TỪ THẾ KỈ XVI ĐẾN 
 THẾ KỈ XVIII
 Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử; lớp: 8
 Thời gian thực hiện: (2 tiết, tuần 9, tuần 11)
I. MỤC TIÊU 
1. Về kiến thức: 
- Khái quát công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong các thế kỉ XVI – XVIII.
- Ý nghĩa của quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần 
đảo Trường Sa của chúa Nguyễn.
2. Về năng lực: 
* Năng lực chung
- Năng lực tự học thông qua việc tự đọc, tự nghiên cứu nội dung qua SGK và tư 
liệu.
- Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác qua việc trả lời những câu hỏi của giáo viên 
và hoạt động nhóm.
* Năng lực chuyên biệt
- Mô tả được quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường 
Sa của người Việt trong các thế kỉ XVII – XVIII.
- Trình bày khái quát công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong các thế kỉ XVI-
XVIII của các chúa Nguyễn
- Đánh giá được vai trò của các chúa Nguyễn trong việc mở rộng lãnh thổ về phía 
Nam và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của người 
Việt trong các thế kỉ XVII – XVIII.
3. Về phẩm chất: 2
 - Trung thực, yêu nước, trân trọng các thành quả khai phá đất đai, mở rộng lãnh 
thổ của các thế hệ cha ông.
- Có ý thức tuyên truyền và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ (cả biển đảo và đất liền).
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Máy chiếu, máy tính
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ
 a) Mục tiêu: Giúp HS
 - Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học.
 - Xác định được vấn đề chính của nội dung bài học.
 b) Nội dung: 
 - GV: Tổ chức cho HS tham gia trò chơi: “ÔNG LÀ AI”
 c) Sản phẩm: 
 - Những dự đoán và câu trả lời của HS. (Nguyễn Hoàng)
 d) Tổ chức thực hiện: 
 B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
 - GV: Tổ chức cho HS tham gia trò chơi: “ÔNG LÀ AI”
 - GV yêu HS quan sát ảnh và đoán tên nhân vật. GV lần lượt cung cấp các dữ liệu 
 để HS đoán. 
 - Dự liệu:
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 3
 1.Đàng Trong do chúa nào cai quản?
 2.Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm đã 
 khuyên ai trong câu nói sau: “Hoành 
 Sơn nhất đái vạn đại dung thân”?
 3. Ông là con trai thứ hai của Nguyễn 
 Kim?
 4.Sử Triều Nguyễn có chép: “Chúa vỗ 
 về quân dân thu dung hào 
 kiệt được nhân dân mến phục gọi 
 là Chúa tiên”?
 B2: Thực hiện nhiệm vụ
 HS: Quan sát, suy nghĩ để tìm câu trả lời.
 GV: theo dõi, gợi ý nếu cần.
 B3: Báo cáo thảo luận
 GV gọi ngẫu nhiên HS lên trả lời, nhận xét, bổ sung.
 B4: Kết luận, nhận định (GV)
 - Nhận xét câu trả lời của HS và chuyển dẫn vào hoạt động hình thành kiến thức 
 mới.
 - Viết tên bài, nêu mục tiêu chung của bài và dẫn vào HĐ tiếp theo. 
HĐ 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI 
 1. Khái quát quá trình khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỷ XVI đến thế kỉ 
 XVIII .
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 4
 a) Mục tiêu: 
-Trình bày được khái quát công cuộc khai phá vùng đất phía Nam trong các thế kỉ 
XVI – XVIII.
- Đánh giá được vai trò của các chúa Nguyễn trong việc mở rộng lãnh thổ về phía 
Nam
b) Nội dung: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.
c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.
d) Tổ chức thực hiện
*GV y/c HS tìm hiểu trước ở nhà về việc công cuộc khai phá vùng đất phía nam 
thông qua tư liệu: Phim tài liệu của Truyền hình Vĩnh Long giới thiệu về quá trình 
mở cõi phương Nam của các chúa Nguyễn:
 HĐ của GV và HS Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- HS đọc thông tin trong SGK Tr 29, 30 để trả – Năm 1558, Nguyễn Hoàng vào 
lời câu hỏi: trấn thủ Thuận Hoá.
Sau khi được vào trấn thủ Thuân Hóa – Các chúa Nguyễn đẩy mạnh quá 
Nguyễn Hoàng và các con, cháu đã làm gì? trình di dân, khai phá vùng đất phía 
(GV cho HS xem video minh họa thêm: Khát Nam 
vọng non sông) – Đến năm 1757, chúa Nguyễn 
- GV chia nhóm lớp hoàn thiện hệ thống chính quyền 
 trên vùng đất Nam Bộ tương đương 
- Giao nhiệm vụ các nhóm:
 như ngày nay. 
1.Dựa vào nội dung mục 1 trang 29, 30, hình 
5.2 SGK hoàn thành bảng thống kê các vùng 
đất được khai phá của Đại Việt từ TK XVI 
đến TK XVIII với các thông tin dưới đây: 
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 5
 Mốc Năm Năm Năm Năm Năm 1708 Năm 1757
 1611 1620 1653 1693
 thời 
 gian
 Vùng 
 đất
 được
 khai 
 phá
2.Xác định trên lược đồ các vùng lãnh thổ 
được mở rộng về phía nam của nước ta theo 
các mốc thời gian tương ứng? Rút ra nhận 
xét về sự mở rộng lãnh thổ nước ta về phía 
nam từ TK XVI đến TK XVIII?
3.Hãy đánh giá về vai trò của các chúa 
Nguyễn trong việc mở rộng lãnh thổ nước ta 
về phía nam?
- Thời gian: 10 phút
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Đọc SGK và làm việc cá nhân
- Thảo luận nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu đại diện nhóm lên trình bày, báo 
cáo sản phẩm.
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 6
HS báo cáo sản phẩm (những HS còn lại theo 
dõi, nhận xét và bổ sung cho bạn)
- GV hướng dẫn HS liên hệ với những kiến 
thức đã học ở SGK Lịch sử và Địa lí 7 để 
trình bày khái quát công cuộc khai phá vùng 
đất phía Nam 
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét thái độ và sản phẩm học tập của 
HS. Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang nội 
dung sau.
- GV mở rộng kiến thức, kể về câu chuyện cho 
HS: Chúa Nguyễn Phúc Nguyên từ đầu thế kỉ 
XVII đã cho công chúa Ngọc Vạn sang Chân 
Lạp làm vợ vua Chey Chetta II và thiết lập 2 
trạm thu thuế ở Sài Gòn – Bến Nghé, cho thấy 
ông đã có sẵn một tầm nhìn chiến lược và một 
chủ trương vừa tổng thuế, vừa cụ thể trong 
việc khai phá đất đai và xác lập chủ quyền trên 
toàn vùng Nam Bộ. Sau những cố gắng này, ở 
xứ Quảng, lần lượt Phú Yên, Thái Khang, Bình 
Thuận,...nhanh chóng được sáp nhập vào đất 
Đàng Trong.
(Theo Nguyễn Ngọc Quang, Vùng đất Nam Bộ 
(tập IV, NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật)
 2. Quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo 
 Trường Sa của các chúa Nguyễn và ý nghĩa lịch sử. 
a) Mục tiêu: 
- HS Mô tả được quá trình .thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường 
Sa của người Việt trong các thế kỉ XVII – XVIII.
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 7
- HS nêu được ý nghĩa của quá trình thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa 
và quần đảo Trường Sa của chúa Nguyễn.
b) Nội dung: 
- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Phiếu học tập đã hoàn thành của HS.
d) Tổ chức thực hiện
- HS tìm hiểu trước ở nhà:
+ Bài viết: “Chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và 
Trường Sa” – của TRẦN DUY HẢI, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Biên giới quốc gia in 
trên Tạp chí quốc phòng toàn dân ngày Thứ Ba, 25/07/2023 (mạng Internet)
+Video về lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa theo link: 
 HĐ của GV và HS Sản phẩm dự kiến
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV) - Các chúa Nguyễn thực hiện việc 
- HS đọc thông tin trong SGK Tr 28, 29 khai thác và xác lập chủ quyền ở 
 Hoàng Sa và Trường sa một cách 
- GV chia nhóm lớp
 có tổ chức, hệ thống và liên tục: 
- Giao nhiệm vụ các nhóm:
 + Biện pháp: lập 2 đội dân binh 
Khai thác tư liệu 1,2 và thông tin trong mục 2 đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải. 
trang 28, 29 SGK, em hãy: 
 + Nhiệm vụ: khai thác tài nguyên 
1.Mô tả quá trình thực thi chủ quyền đối với biển và kiểm soát, quản lí biển, 
quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa đảo. 
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 8
của người Việt trong các thế kỉ XVII – XVIII + Thời gian:từ tháng 2 đến tháng 8 
theo gợi ý sau: hàng năm
- Tên gọi của quần đảo Hoàng Sa, trường Sa + Ý nghĩa: Từng bước xác lập chủ 
thời đó. quyền đối với hai quần đảo này. 
 - Tên đội dân binh được cử đi ra Hoàng 
 Sa, Trường Sa.
 - Nhiệm vụ được giao.
 - Thời gian đi làm nhiệm vụ.
 - Quyền lợi được hưởng của dân binh 
 khi tham ra đội.
2.Việc cử các đội dân binh đi ra các đảo có ý 
nghĩa như thế nào đối với việc thực thi chủ 
quyền ở quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của 
người Việt?
- Thời gian: phút
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS đọc SGK, suy nghĩ cá nhân và thảo luận 
luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm 
(nếu cần).
B3: Báo cáo, thảo luận
GV: 
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm 
trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 9
 HS: 
 - Trả lời câu hỏi của GV.
 - Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
 - HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm 
 bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu 
 cần).
 B4: Kết luận, nhận định (GV)
 - Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học 
 tập của HS.
HĐ 3: LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b) Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c) Sản phẩm: Sơ đồ minh họa tóm tắt quá trình khai phá vùng đất phía Nam từ 
thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII của các chúa Nguyễn.
d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài tập cho HS
Vẽ sơ đồ minh họa tóm tắt quá trình khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI 
đến thế kỉ XVIII của các chúa Nguyễn.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài tập
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 10
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
 HĐ 4: VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: 
d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập)
 Nội dung bài học quá trình khai phá vùng đất phía Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ 
 XVIII được phản ánh như thế nào trong câu ca dao sau:
 “Người đi dao rựa dắt lưng,
 Ngó sông sông rộng, ngó rừng rừng cao”
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề.
- HS sưu tầm tài liệu theo sự hướng dẫn của GV. HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà.
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống CNTT mà GV hướng 
dẫn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp 
bài không đúng qui định (nếu có).
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
 KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 11
KHBD môn Lịch sử 8-tuần 9, 11 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024