Kế hoạch bài dạy Lịch sử 8 - Tuần 22 - Năm học 2023-2024 - Bùi Thị Kim Thoa

 Trường: TH&THCS Tân Thạnh Họ và tên GV: Bùi Thị Kim Thoa
 Tổ: Ngữ Văn
 TÊN BÀI DẠY: Bài 16: NHẬT BẢN
 Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử; lớp: 8
 Thời gian thực hiện: (1 tiết, tuần 22)
 I. MỤC TIÊU 
 1. Về kiến thức: 
 - Những nội dung chính của cuộc Duy tân Minh Trị.
 - Ý nghĩa lịch sử của cuộc Duy tân Minh Trị.
 - Những biểu hiện của sự hình thành chủ nghĩa đế quốc ở Nhật Bản vào cuối 
 thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX.
 2. Về năng lực: 
 * Năng lực chung
 - Bài học phát triển năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác và giải quyết vấn đề 
 qua việc trả lời những câu hỏi của giáo viên và hoạt động nhóm.
 * Năng lực chuyên biệt
 - Năng lực tìm hiểu lịch sử thông qua việc tự đọc, tự nghiên cứu nội dung qua 
 SGK và tư liệu.
 3. Về phẩm chất: 
 - Trung thực: Bài học giúp học sinh trân trọng, ủng hộ và đánh giá cao những 
 cải cách của Minh Trị đã đưa Nhật Bản phát triển kinh tế xã hội nửa sau thế kỉ XIX 
 đầu thế kỉ XX.
 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 1. Đối với giáo viên
 - Hình ảnh Thiên Hoàng Minh Trị, hình ảnh về đất nước Nhật Bản
 - Bản đồ: Châu Á, Nhật Bản; Lược đồ: Sự bành trướng của đế quốc Nhật Bản 
 cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
 - Phiếu học tập số 1
 2. Đối với học sinh
 - Đọc trước Sgk, sưu tầm các tư liệu lịch sử liên quan.
 III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
 a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
 b.Nội dung: HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi
 c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
 d.Tổ chức thực hiện:
 Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
 GV cho HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
1. Hình ảnh trên giúp em liên tưởng đến đất nước nào?
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2022-2023 2
2. Xác định vị trí nhật bản trên bản đồ?Nêu một vài điều mà em biết về đất nước đó?
3. Đây là nhân vật lịch sử nào?
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 3
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV: Định hướng giúp học sinh quan sát tranh ảnh và lựa chọn thông tin phù hợp 
để trả lời câu hỏi
Hs: Tập trung quan sát – phân tích tranh ảnh, thu thập thông tin, trả lời câu hỏi GV 
đã giao.
Bước 3: Báo cáo sản phẩm
GV:
- Yêu cầu đại diện của một vài nhóm lên trình bày sản phẩm.
- Hướng dẫn HS báo cáo (nếu các em còn gặp khó khăn).
HS:
- Đại diện báo cáo sản phẩm nhóm
1. Nhật Bản
2. HS xác định vị trí Nhật Bản trên bản đồ. Nêu một vài nét về đất nước Nhật Bản: 
Là đất nước “mặt trời mọc” hay là “xứ sở hoa anh đào”, nằm trên vành đai lửa 
Thái Bình Dương nên thường xuyên xảy ra động đất và núi lửa 
3.Thiên Hoàng Minh Trị
- HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
Bước 4: GV kết luận, nhận định
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 4
Đến giữa TK XIX, chế độ phong kiến Nhật Bản lâm vào tình trạng khủng hoảng 
nghiêm trọng, trong khi đó các nước tư bản phương Tây, đi đầu là Mĩ ra sức tìm 
cách xâm nhập vào nước này. Đứng trước tình hình đó, Nhật Bản cần có sự lựa 
chọn: hoặc là tiếp tục duy trì chế độ phong kiến mục nát làm mồi cho thực dân Âu 
Mĩ hoặc là canh tân để phát triển đất nước. Năm 1968, sau khi lên nắm quyền, đã 
thực hiện một loại những cải cách duy tân mà lịch sử gọi là “cuộc Duy tân Minh 
Trị” đưa Nhật Bản phát triển thành một nước đế quốc hùng mạnh ở Châu Á. Vậy 
nội dung, ý nghĩa của cuộc Duy tân Minh Trị như thế nào? Những biểu hiện của sự 
hình thành chủ nghĩa đế quốc ở Nhật Bản cuối thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX. Chúng 
ta cung nhau tìm hiểu bài học hôm nay.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
2.1. Cuộc Duy tân Minh Trị
a. Mục tiêu
- HS biết được nội dung của cuộc duy tân Minh Trị năm 1868 và ý nghĩa của cuộc 
duy tân.
b. Nội dung
GV sử dụng phương pháp trực quan, tổ chức cho HS sử dụng kĩ thuật 3-2-1 và làm 
việc nhóm để tìm hiểu về Thiên Hoàng và các biện pháp trong cải cách của ông từ 
đó rút ra ý nghĩa bằng hoạt động cặp đôi.
c. Sản phẩm: HS làm việc cá nhân, làm việc theo nhóm, theo cặp và trả lời câu hỏi
d. Tổ chức thực hiện
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 1. Cuộc Duy tân Minh Trị
Nhiệm vụ 1: Nhiệm vụ 1:
Dựa vào tư liệu hình 16.1 (trang 66 - -Mục đích của cuộc Duy Tân Minh trị: 
SGK Lịch sử địa lí 8- CTST), GV yêu Nhằm đưa Nhật Bản thoát khỏi tình 
cầu HS trả lời câu hỏi: Mục đích của trạng phong kiến lạc hậu, Bảo vệ nền 
cuộc Duy tân Minh Trị là gì? độc lập dân tộc trước sự nhòm ngó, đe 
 dọa xâm lược của các nước thực dân, đế 
 quốc phương Tây ; 
GV chiếu đoạn tư liệu phần Em có biết -HS đọc tư liệu và rút ra câu trả lời 
và hình ảnh thiên hoàng Minh Trị sau thông qua kĩ thuật 3-2-1:
đó yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ theo 3 điểm nổi bật về nhân vật Minh Trị 
kĩ thuật 3-2-1. được đề cập trong tư liệu:
Thông qua tư liệu em hãy: + Con của thiên hoàng Kô-mây, kế vị 
+Chỉ ra 3 điểm nổi bật về nhân vật lúc 15 tuổi; có tư tưởng duy tân; nắm 
Minh Trị được đề cập trong tư liệu quyền lực và tiến hành cải cách
+Đưa ra 2 nhận xét của em về nhân vật 2 nhận xét về nhân vật lịch sử:
lịch sử này - Là vị vua trẻ tuổi, có tài
+Chỉ ra 1 việc làm nổi bật của nhân vật - Là người dám thực hiện cải cách để 
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 5
lịch sử này vào năm 1968 đưa đất nước phát triển
 1 việc làm nổi bật của nhân vật lịch sử 
 này vào năm 1968: Tháng 1-1868 thực 
 hiện cuộc Duy tân Minh Trị (Ghi bảng)
Nhiệm vụ 2: Nhiệm vụ 2: (sản phẩm nhóm-HS tự 
Hoạt động 4 nhóm hoàn thành phiếu học thu hoạch vào vở) (Phụ lục 1)
tập GV yêu cầu các nhóm thực hiện nhiệm 
Nhóm 1: tìm hiểu về chính trị và rút ra ý vụ, GV đi đến các nhóm hỗ trợ nếu cần
nghĩa Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả hoạt 
Nhóm 2: tìm hiểu về kinh tế và rút ra ý động và nhóm khác lắng nghe, nhận xét.
nghĩa
Nhóm 3: Tìm hiểu về Khoa học, giáo 
dục và rút ra ý nghĩa
Nhóm 4: Tìm hiểu về Quân sự và rút ra 
ý nghĩa
 Phiếu học tập số 1
 Lĩnh vự Nội dung Ý nghĩa
 cải cách
 Chính trị
 Kinh tế
 Khoa học, 
 giáo dục
 Quân sự
Nhiệm vụ 3:
Hoạt động cặp đôi trả lời câu hỏi Nhiệm vụ 3:
1. Căn cứ vào đâu để khẳng định cuộc 1. Căn cứ để khẳng định cuộc duy tân 
duy tân Minh Trị là cuộc cách mạng tư Minh Trị là cuộc cách mạng tư sản:
sản? - Đầu năm 1868 chính quyền phong 
2. Cuộc duy tân Minh Trị có ý nghĩa gì? kiến của Su-gun đã chuyển sang quý tộc 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ tư sản hóa, đứng đầu là Thiên hoàng 
HS trao đổi thực hiện nhiệm vụ được Minh Trị.
giao, GV hỗ trợ nếu cần - Những cải cách Âu hóa về hành chính, 
Bước 3: Báo cáo sản phẩm kinh tế, văn hóa, giáo dục mang tính 
HS báo cáo sản phẩm của nhóm mình, chất tư sản rõ rệt: thống nhất tiền tệ, xóa 
HS khác nhận xét bổ xung bỏ quyền sở hữu ruộng đất phong kiến, 
GV giải đáp thắc mắc nếu có lập quân đội thường trực theo chế độ 
Bước 4: GV kết luận, nhận định nghĩa vụ quân sự
GV đưa ra nhận xét chung và kết luận - Cải cách do liên minh quý tộc- tư sản 
về vấn đề một cách cô đọng nhất. tiến hành từ trên xuống, động lực cách 
 mạng đông đảo quần chúng nhân dân.
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 6
 2. Cuộc duy tân Minh Trị có ý nghĩa:
 - Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát 
 triển
 - Đưa Nhật Bản trở thành một nước có 
 nền kinh tế công, thương nghiệp phát 
 triển nhất Châu Á, giữ vững được độc 
 lập chủ quyền trước làn sóng xâm lược 
 của đế quốc phương tây.
2.2 Sự hình thành chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
a. Mục tiêu
- HS biết được tình hình nhật Bản cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX là giai đoạn Nhật 
Bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa.
b. Nội dung
GV sử dụng phương pháp thảo luận nhóm theo bàn cho HS khai thác lược đồ, tư 
liệu trong SGK để nắm được những biểu hiện của sự hình thành chủ nghĩa đế quốc 
Nhật Bản.
c. Sản phẩm: HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm theo cặp và trả lời câu hỏi
d. Tổ chức thực hiện
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 2.Sự hình thành chủ nghĩa đế 
Nhiệm vụ 1: quốc Nhật Bản cuối thế kỉ 
Quan sát lược đồ 16.3 (trang 67 - SGK Lịch sử XIX đầu thế kỉ XX
địa lí 8- CTST) và thông tin trong bài, GV yêu 1.- Nhiều công ti độc quyền xuất 
cầu HS làm việc cặp đôi trả lời câu hỏi: hiện giữa vai trò to lớn, bao 
1.Nêu những biểu hiện của sự hình thành chủ trùm lên đời sống kinh tế, chính 
nghĩa đế quốc ở Nhật Bản cuối thế kỉ XIX- đầu trị của nước Nhật: Mit-xưi, Mit-
thế kỉ XX? su-bi-si 
2. Dựa vào lược đồ và bảng chú giải để xác - Nhật Bản thi hành nhiều chính 
định các vùng lãnh thổ mà đế quốc Nhật Bản sách xâm lược và bành trướng: 
xâm chiếm vào cuối thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX? chiến tranh Trung – Nhật (1894 
Nhiệm vụ 2: – 1895), chiến tranh Nga- Nhật 
GV cho HS xem video tóm tắt về tập đoàn (1904-1905). Thuộc địa của đế 
MITSUBISHI Electric quốc Nhật Bản được mở rộng ra 
 bán đảo Liêu Đông, phía nam 
7M đảo Sa-kha-lin, Đài Loan, cảng 
GV cho HS liên hệ thực tế: Lữ Thuận, Sơn Đông 
? Kể tên một số sản phẩm đồ dùng, thiết bị nhà => Đầu thế kỉ XX Nhật Bản 
em dùng hoặc em biết của các công ti của Nhật trở thành đế quốc hùng mạnh 
Bản? ở Châu Á
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 7
 2.HS xác định các vùng lãnh thổ 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ mà đế quốc Nhật Bản xâm 
HS trao đổi thực hiện nhiệm vụ được giao, GV chiếm vào cuối thế kỉ XIX- đầu 
hỗ trợ nếu cần thế kỉ XX
Bước 3: Báo cáo sản phẩm -Một số sản phẩm đồ dùng, thiết 
HS thực hiện nhiệm vụ báo cáo trả lời, HS khác bị nhà em dùng hoặc em biết 
nhận xét, bổ xung của các công ti của Nhật Bản: 
HS Nhận xét phần chỉ lược đồ của bạn Tủ lạnh, tivi, lò vi sóng, ô tô, xe 
Bước 4: GV kết luận, nhận định máy của các hãng Mitsubishi, 
 Toyota, siziki 
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP 
a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã 
được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về Nhật Bản nửa sau thế kỉ XIX 
đầu thế kỉ XX.
b. Nội dung: HS lắng nghe, sử dụng kiến thức đã học và vận dụng kiến thức đã 
học để trả lời câu hỏi dưới hình thức trò chơi: “Vượt chướng ngại vật”.
c. Sản phẩm: Đáp án đúng của trò chơi.
1. Giúp Nhật Bản thoát khỏi nguy cơ bị biến thành thuộc địa, phát triển thành nước 
tư bản công nghiệp.
2. Chưa triệt để thủ tiêu lực lượng phong kiến
3. Cử học sinh đi du học Phương Tây.
4. Cuối thế kỉ XIX.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
 GV phổ biến luật chơi: Tương ứng với mỗi câu hỏi là một chướng ngại vật. 
Em hãy trả lời đúng các câu hỏi để giúp bạn vượt chướng ngại vật nhé. 
Câu 1: Cuộc Duy tân Minh Trị có tác động như thế nào đến tình hình Nhật Bản 
cuối thế kỉ XIX- đầu thế kỉ XX?
Câu 2: Cuộc Duy tân Minh Trị là một cuộc cách mạng tư sản không triệt để vì?
Câu 3: Vua Minh Trị đã thực hiện biện pháp gì để đào tạo nhân tài?
Câu 4: Nhật chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa vào khoảng thời gian nào?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ và trả lời theo các câu hỏi.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận: HS đưa bảng con có ghi câu trả lời sau khi giáo viên 
nêu câu hỏi.
Bước 4. Kết luận, nhận định: GV nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG 
a. Mục tiêu: Liên hệ để khắc sâu, mở rộng kiến thức đã học
b. Nội dung:
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 8
HS tìm hiểu và cho biết: Sau khi tìm hiểu lịch sử Nhật Bản cuối thế kỉ XIX đầu thế 
kỉ XX, theo em cần học hỏi điều gì để đất nước phát triển?
c. Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức đã học để hoàn thành nhiệm vụ của GV giao
Gợi ý:
Để đất nước phát triển chúng ta cần vận dụng phù hợp các thành tựu văn hóa tiến 
bộ của thế giới vào điều kiện cụ thể của đất nước, chú trọng giáo dục, khoa học kĩ 
thuật .
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: 
Cho HS thảo luận nhóm đôi trong vòng 3 phút sau đó gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình 
bày. Những nhóm còn lại bổ sung
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu và xác định yêu cầu của đề.
- HS nhận nhiệm vụ, quan sát hình ảnh và thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của 
giáo viên 
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên các nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình.
Gợi ý:
Để đất nước phát triển chúng ta cần vận dụng phù hợp các thành tựu văn hóa tiến 
bộ của thế giới vào điều kiện cụ thể của đất nước, chú trọng giáo dục, khoa học kĩ 
thuật .
Bước 4. Kết luận, nhận định
- Nhận xét, nhắc nhở, động viên tinh thần, thái độ của các em trong quá trình học 
bài.
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
Phụ lục 1: Phiếu học tập số 1
Lĩnh vực Nội dung Ý nghĩa
cải cách
Chính trị - Thành lập chính phủ mới, xoá bỏ tình - Xóa bỏ tình trạng cát cứ, 
 trạng cát cứ. thống nhất về lãnh thổ.
 - Ban hành Hiến pháp năm 1889. - Xác lập chế độ quân chủ 
 - Đưa quý tộc tư sản hoá và đại tư sản lên lập hiến.
 nắm quyền.
Kinh tế - Thống nhất tiền tệ và thị trường, cho phép - Mở đường cho kinh tế tư 
 mua bán ruộng đất và tự do kinh doanh. bản chủ nghĩa phát triển.
 - Xây dựng đường xá, cầu cống...
Khoa học, - Thi hành chính sách giáo dục bắt buộc, - Nâng cao dân trí; đào tạo 
giáo dục chú trọng nội dung khoa học - kĩ thuật nhân lực; bồi dưỡng nhân tài 
 trong chương trình giảng dạy. cho đất nước.
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 9
 - Cử học sinh ưu tú du học ở phương Tây. - Là cơ sở, động lực quan 
 trọng để để phát triển kinh tế 
 - xã hội 
Quân sự - Tổ chức và huấn luyện quân đội theo kiểu - Hiện đại hóa quân đội.
 phương Tây, thực hiện chế độ nghĩa vụ thay 
 cho chế độ trưng binh.
 - Phát triển công nghiệp đóng tàu, sản xuất - Giúp Nhật Bản xây dựng 
 vũ khí.... được lực lượng quân sự 
 - Học tập các chuyên gia quân sự nước hùng hậu.
 ngoài về lục quân, hải quân.
 KHBD môn Lịch sử 8-Tuần 22 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024