Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8 - Tuần 9: Rèn kĩ năng trình bày đoạn văn nghị luận (Tiếp theo) - Năm học 2020-2021

 TỰ CHỌN 8
Ngày soạn: 21/10/2020
Tiết: 7
Tuần: 9 
 RÈN KĨ NĂNG: TRÌNH BÀY ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN(tt)
I. MỤC TIÊU:
 1. Kiến thức:
 - Khái niệm văn bản nghị luận, luận điểm, luận cứ, lập luận, dàn bài, cách làm.
 - Nhu cầu nghị luận trong đời sống và những đặc điểm chung của văn bản nghị luận.
 2. Kĩ năng:
 Nhận biết văn bản nghị luận khi đọc sách báo,chuẩn bị để tiếp tục tìm hiểu sâu, kĩ 
hơn về kiểu văn bản quan trọng này.
 3. Thái độ:
 Yêu thích kiểu văn bản nghị luận.
II. CHUẨN BỊ:
 - Thầy: SGK – GA. CHUẨN KIẾN THỨC, nghiên cứu kĩ bài học.
 - Trò: SGK - soạn bài.
III.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
 1. Ổn định lớp: 1p
 2. Kiểm tra bài cũ: 4p
 Kiểm tra vở bài soạn của học sinh
 3. Nội dung bài mới: 35p
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
 I. Nhu cầu nghị luận và 
 văn bản nghị luận:
 1. Nhu cầu nghị luận:
- Khi nào ta có nhu cầu a. Em rất thường gặp các a. Em rất thường gặp các 
nghị luận? vấn đề và những câu hỏi vấn đề và những câu hỏi 
 tương tự như trên trong tương tự như trên trong 
 cuộc sống. cuộc sống.
 Ví dụ: Ví dụ:
 + Ma túy là gì? Tại sao + Ma túy là gì? Tại sao 
 phải nói không với ma phải nói không với ma 
 túy? túy?
 + Môi trường là gì? + Môi trường là gì? 
 Làm cách nào để giữ gìn Làm cách nào để giữ gìn 
 bảo vệ môi trường? bảo vệ môi trường?
 + Rừng mang đến lợi + Rừng mang đến lợi 
 ích gì cho ta?Làm cách ích gì cho ta?Làm cách 
 nào để bảo vệ rừng? nào để bảo vệ rừng?
- Những vấn đề và câu hỏi b. Những vấn đề và câu b. Những vấn đề và câu 
loại này không thể sử dụng hỏi loại này không thể sử hỏi loại này không thể sử 
kiểu văn bản nào? dụng kiểu văn bản miêu dụng kiểu văn bản miêu 
 tả, tự sự hay biểu cảm, mà tả, tự sự hay biểu cảm, mà 
 cần dùng kiểu văn nghị cần dùng kiểu văn nghị 
 luận vì văn nghị luận là luận vì văn nghị luận là 
 một phương thức biểu đạt một phương thức biểu đạt 
 chính với các lí lẽ chặt chính với các lí lẽ chặt chẽ, thuyết phục và có thể chẽ, thuyết phục và có thể 
 giải quyết thoả đáng vấn giải quyết thoả đáng vấn 
 đề đặt ra. đề đặt ra.
- Qua báo chí, đài phát c. Qua báo chí, đài phát c. Qua báo chí, đài phát 
thanh, truyền hình ta thấy thanh, truyền hình ta thấy thanh, truyền hình ta thấy 
thường sử dụng văn bản thường sử dụng văn bản thường sử dụng văn bản 
nào? nghị luận như lời phát nghị luận như lời phát 
 biểu, nêu ý kiến một bài biểu, nêu ý kiến một bài 
 xã hội, bình luận về một xã hội, bình luận về một 
 vấn đề của đời sống. vấn đề của đời sống.
 Thế nào là văn bản nghị 2. Thế nào là văn bản 
 luận? nghị luận?
 - Thế nào là văn bản a.
 nghị luận? - Bác Hồ viết bài này - Bác Hồ viết bài này 
 nhằm mục đích: vạch rõ nhằm mục đích: vạch rõ 
 tình trạng dân trí chung tình trạng dân trí chung 
 của xã hội ta từ đó đề cập của xã hội ta từ đó đề cập 
 đến việc cần thiết phải đến việc cần thiết phải 
 học tập, kêu gọi mọi học tập, kêu gọi mọi 
 người cùng học tập. người cùng học tập.
 - Bài viết nêu ra những ý - Bài viết nêu ra những ý 
 kiến: kiến:
 + Trong thời kì Pháp + Trong thời kì Pháp 
 cai trị mọi người bị thất cai trị mọi người bị thất 
 học để chúng dễ cai trị. học để chúng dễ cai trị.
 + Chỉ cho mọi người + Chỉ cho mọi người 
 biết ích lợi của việc học. biết ích lợi của việc học.
 + Kêu gọi mọi người + Kêu gọi mọi người 
 học chữ (chú ý các đối học chữ (chú ý các đối 
 tượng). tượng).
 - Diễn đạt thành những - Diễn đạt thành những 
 luận điểm: luận điểm:
 + Tình trạng thất học, + Tình trạng thất học, 
 lạc hậu trước Cách mạng lạc hậu trước Cách mạng 
 tháng Tám. tháng Tám.
 + Những điều kiện cần + Những điều kiện cần 
 phải có để người dân phải có để người dân 
 tham gia xây dựng nước tham gia xây dựng nước 
 nhà. nhà.
 + Những khả năng thực + Những khả năng thực 
 tế trong việc chống nạn tế trong việc chống nạn 
 thất học. thất học.
 - Các câu văn mang luận - Các câu văn mang luận 
 điểm chính của bài văn: điểm chính của bài văn:
 + "Một trong những + "Một trong những 
 công việc phải thực hiện công việc phải thực hiện 
 cấp tốc trong lúc này, là cấp tốc trong lúc này, là 
 nâng cao dân trí" nâng cao dân trí" + "Mọi người Việt + "Mọi người Việt 
 Nam phải hiểu biết quyền Nam phải hiểu biết quyền 
 lợi của mình, bổn phận lợi của mình, bổn phận 
 của mình, phải có kiến của mình, phải có kiến 
 thức mới để tham gia vào thức mới để tham gia vào 
 công cuộc xây dựng nước công cuộc xây dựng nước 
 nhà, và trước hết phải biết nhà, và trước hết phải biết 
 đọc, biết viết chữ Quốc đọc, biết viết chữ Quốc 
 ngữ". ngữ".
 b. Để tạo sức thuyết phục b. Để tạo sức thuyết phục 
 cho bài viết, người viết đã cho bài viết, người viết đã 
 triển khai những luận triển khai những luận 
 điểm chính với các lí lẽ điểm chính với các lí lẽ 
 chặt chẽ: chặt chẽ:
 + Trước Cách mạng + Trước Cách mạng 
 tháng Tám, dưới ách đô tháng Tám, dưới ách đô 
 hộ của thực dân, nhân dân hộ của thực dân, nhân dân 
 ta phải chịu cảnh thất học, ta phải chịu cảnh thất học, 
 mù chữ; mù chữ;
 + Nay đã dành được + Nay đã dành được 
 độc lập; để xây dựng đất độc lập; để xây dựng đất 
 nước thì không thể không nước thì không thể không 
 học, mọi người phải biết học, mọi người phải biết 
 đọc, biết viết; đọc, biết viết;
 + Biến việc học thành + Biến việc học thành 
 việc làm rộng khắp, với việc làm rộng khắp, với 
 các hình thức cụ thể có các hình thức cụ thể có 
 thể áp dụng mọi lúc, mọi thể áp dụng mọi lúc, mọi 
 nơi. nơi.
 c. Tác giả không thể thực c. Tác giả không thể thực 
 hiện mục đích của mình hiện mục đích của mình 
 bằng văn kể chuyện, miêu bằng văn kể chuyện, miêu 
 tả, biểu cảm được. Sức tả, biểu cảm được. Sức 
 thuyết phục chỉ có thể thuyết phục chỉ có thể 
 được tạo nên bằng hệ được tạo nên bằng hệ 
 thống các luận điểm, trình thống các luận điểm, trình 
 bày với lí lẽ lôgic, chặt bày với lí lẽ lôgic, chặt 
 chẽ. Nhiệm vụ giải quyết chẽ. Nhiệm vụ giải quyết 
 vấn đề đặt ra đòi hỏi phải vấn đề đặt ra đòi hỏi phải 
 sử dụng nghị luận. sử dụng nghị luận.
 II. Luyện tập : II. Luyện tập : II. Luyện tập :
 ĐÍNH KÈM ĐÍNH KÈM ĐÍNH KÈM
II. Luyện tập :
 Giới thiệu một bài văn nghị luận
“Rừng đang kêu cứu!” “Hãy bảo vệ lá phổi xanh của con người!” Hàng trăm tít 
báo! Hàng ngàn lời kêu gọi! Đó là tất cả những gì mang chúng ta đang đối diện khi 
môi trường tuyệt vọng kêu cứu. Xã hội phát triên, nhịp sống công nghiệp hiện đại 
đưa con người tiến cao hơn trong mọi lĩnh vực. Nhưng song song với nó là sự ô nhiễm nghiêm trọng môi trường sống. Hậu quả tất yếu của “thế kỉ công nghiệp” là 
hàng ngàn hécta rừng đang bị hủy diệt, tầng ôzôn ngày một lâm nguy. Tại sao con 
người nhẫn tâm hủy hoại sừng? Tại sao quá ít người nhận thức được sự quan trọng 
của lá phổi xanh, sự nghiêm trọng tàn khốc nếu vẫn tiếp tục tàn phá rừng?
 Rừng ở đây được hiểu là một quần thể cây cối sinh sống, nảy nở trên một vùng 
đất rộng lớn, cao hơn so với đồng bằng. Cỏ cây, hoa lá, động vật hoang dã đều là 
các yếu tố hình thành nên rừng. Rừng được chia làm hai loại : rừng nguyên sinh và 
rừng nhân tạo. Rừng nguyên sinh là do thiên nhiên tạo ra còn rừng nhân tạo là rừng 
được hình thành nên bởi con người. 
 Rừng vô cùng quan trọng đối với đời sống con người. Rừng được chia làm hai 
loại : rừng nguyên sinh và rừng nhân tạo. Rừng nguyên sinh là do thiên nhiên tạo ra 
còn rừng nhân tạo là rừng được hình thành nên bởi con người.Cỏ cây, hoa lá, động 
vật hoang dã đều là các yếu tố hình thành nên rừng. Rừng có mối liên quan mật 
thiết đến đời sống con người, rừng là lá phổi xanh của Trái Đất, lá máy lọc khí khổng 
lồ của con người. Chính vì điều đó, rừng là một yếu tố thiên nhiên hữu dụng và lợi 
ích. 
 Như ta đã biết, cây xanh khi quang hợp sẽ tiếp nhận khí CO2 và thải ra khí O2. 
Hơn nữa rừng có màu xanh để điều hòa khí hậu, lọc các khí độc hại, đảm bảo sức 
khỏa con người không bị suy giảm. Bởi vật mới có câu nói “Rừng là lá phổi xanh của 
con người”. Nhờ cây xanh mà bầu không khí trở nên trong lành, giảm thiểu những tác 
nhân gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, rừng phòng hộ cung cấp gỗ cho nhà máy sản 
xuất đồ nội thất, làm giấy,... Không những thế rừng đầu nguồn còn ngăn nước tránh 
luc lụt. Chưa hết, Rừng còn là nơi cư trú của nhiều loại động vật quý hiếm có nguy 
cơ bị tuyệt chủng: sóc bây, rùa vàng, trâu rừng, 
 Tuy nhiên, dù vai trò quan trọng của rừng đến đâu thì nạn khai thác rừng vẫn 
diễn ra từng ngày. Chỉ vì cái lợi trước mắt, họ bỏ qua những lợi ích lâu dài mà rừng 
đem lại. Rừng đầu nguồn bị chặt phá làm cho lũ lụt xảy ra triền miên, làm xói mòn 
đất đai, nhiều người mất của cải và thậm chí là thiệt mạng. Nhiều cây quý hiếm trong 
rừng bị chặt phá khiến cho nhiều loài động vật bị mất đi nơi trú ngụ của mình. Nạn 
đốt rừng làm nương rẫy cũng làm cho diện tích rừng suy giảm nghiêm trọng. Thực 
trạng thiên tai hằng năm diễn ra ở nước ta rất nhiều như bão lũ, sạt lở đất, cát lấn. 
Nếu không có hệ thống rừng phòng hộ, rừng ngập mặn được chăm sóc hằng năm thì 
liệu rằng con số thiệt hại do thiên tai mang đến không dừng lại ở mức đã thống kê. 
Nhờ có rừng mà ngăn chặn được dòng nước lũ, ngăn chặn cát xâm chiếm đồng bằng. 
Có thể nói rừng chính là bùa hộ mệnh, giúp cho đời sống con người luôn được bình 
an. Còn chưa kể đến những người kiểm lâm thông đồng với lâm tặc chặt phá rừng 
bừa bãi để lấy lợi cho bản thân.
 Theo số liệu ban đầu, diện tích rừng trên thế giới là 31% diện tích bề mặt Trái 
Đất, những mỗi năm diên tích dừng bị giảm 120000-150000km2 cứ đà nay không 
bao lâu nữa Trái Đất sẽ không còn rừng .Các bạn cứ thử tưởng tượng 1 ngày nào đó 
mà rừng không còn thì chuyện gì sẽ xảy ra? Môi trường bị phá hoại nghiêm trọng bởi 
khói bụi của các nhà máy, và phương tiện giao thông. Cảnh quan thiên nhiên bị ảnh 
hưởng nghiêm trọng, không có gỗ phục vụ cho nhu cầu của con người. Không còn 
những khu du lịch sinh thái, giải chí. Không những thế, Trái đất đang ngày càng nóng 
lên, băng ở 2 cực tan ra làm cho mực nước biển dâng cao, đe dọa cuộc sống của người dân ở vùng thấp. Cảnh quan thiên nhiên bị ảnh hưởng. Nghiêm trọng hơn là 
con người không có khí Ô2 để hô hấp.
 Để bảo vệ rừng, chúng ta cần có những hành động thiết thực ngay từ bây giờ. 
Cần tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ rừng. Những 
vùng thường hay xảy ra thiên tai, bão lũ cần trồng rừng đầu nguồn. Bên cạnh đó, 
chúng ta cũng cần tích cực trồng cây phủ xanh đồi trọc. Đối với nạn phá rừng, Nhà 
nước cần có những chính sách chặt chẽ cũng như biện pháp xử lí nghiêm minh nhằm 
răn đe mọi người.
 Như vậy, bảo vệ rừng, xây dựng và phát rừng hiện nay đang là một bài toán cấp 
bách cho các cơ quan chức năng cũng như của người dân đang rất nan giải. Rừng có 
một vai trò rất quan trọng đối với đời sống con người. Vì vậy, mỗi con người chúng 
ta hãy góp một chút ít sức lực của mình để bảo vệ rừng, cũng như là bảo vệ cuộc sống 
của chính chúng ta.
4. Củng cố: 3p
Lập ý cho bài văn nghị luận là cần thiết lập những gì?
5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 2p
 - Về nhà xem lại thật kĩ các bài tập đã làm.
 - Học thuộc khái niệm về luận điểm, luận cứ và lập luận, lập ý cho bài văn nghị luận. 
 - Tiết sau học về thực hành viết một bài văn nghị luận.
IV. Rút kinh nghiệm:
- Thầy : .................................................................................
- Trò : ....................................................................................
 Kí duyệt của tổ tuần 9
 Ngày: 28/10/2020
 Tổ phó
 - ND: .
 - PP: 
 Đinh Thu Trang