Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8 - Tuần 24 - Năm học 2020-2021

 Trường: THCS Nguyễn Minh Nhựt 
TỔ: Văn-GDCD- Sử -Địa 
 TÊN BÀI DẠY: HỆ THỐNG CÁC KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT 8 HK2
 (Thực hành làm bài tập)
 Môn học/Hoạt động giáo dục: TC Ngữ văn; Lớp 8
 Thời gian thực hiện: 1 tiết (TUẦN 24)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Nắm được các kiểu câu nghi vấn, câu cầu khiến câu cảm thán, câu trần thuật, câu 
phủ định
- Nắm được các hành động nói
- Hiểu cách thực hiện hành động nói bằng các kiểu câu khác nhau.
2. Năng lực
* Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập 
được giao.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, lắng nghe/ phản hồi 
tích cực; giao tiếp và hợp tác khi làm việc nhóm.
* Năng lực bộ môn
- Biết sử dụng các kiểu câu phù hợp với hành động nói để thực hiện những mục 
đích giao tiếp khác nhau
- Biết lựa chọn trật tự từ phù hợp để tạo câu có sắc thái khác nhau trong giao tiếp và 
làm văn bản..
3. Phẩm chất
- Xác định giá trị bản thân: sống có trách nhiệm với vận mệnh đất nước, dân tộc.
* Nội dung tích hợp giáo dục đạo đức các giá trị sống: trách nhiệm, hạnh phúc, 
đoàn kết, yêu thương, hợp tác, tôn trọng.
 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của GV: 
- Nghiên cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo.
- Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, máy chiếu)
2. Chuẩn bị của HS: Đọc kĩ SGK, tài liệu liên quan.
+ Soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK SGK, vở ghi
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu (3 phút)
a) Mục tiêu: Nắm được các kiểu câu nghi vấn, câu cầu khiến câu cảm thán, câu trần 
thuật, câu phủ định.
b) Nội dung:
c) Sản phẩm: d) Tổ chức thực hiện:
 Bước 1: Giao nhiệm vụ: 
 Bước 2: HS quan sát và bằng hiểu biết để trả lời.
 Bước 3: HS báo cáo kết quả (một học sinh trả lời, các học sinh khác nhận xét)
 Bước 4: GV dẫn dắt vào bài
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
 Các kiểu câu.
TT KC Khái niệm
1. Câu * Câu nghi vấn là câu:
 nghi - Có những từ nghi vấn (ai, gì, nào, sao, tại sao...) hoặc có từ hay ( nối các vế có 
 vấn quan hệ lựa chọn).
 - Có chức năng chính là dùng để hỏi.
 * Khi viết câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm hỏi.
 *Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng để hỏi mà để cầu khiến, 
 khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ tình cảm, cảm xúc... và không yêu cầu 
 người đối thoại trả lời
 VD: Hôm nay bạn có đi học không ? 
2. Câu * Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như : hãy, đừng, chớ, đi, thôi, 
 cầu nào,... hay ngữ điệu cầu khiến; dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo...
 khiến * Khi viết câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu 
 khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm.
 VD: Bạn lấy dùm tôi cây viết nhé!
3. Câu * Là câu có những từ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi...dùng để bộc lộ trực tiếp 
 cảm cảm xúc của người nói hoặc người viết, xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói 
 thán hàng ngày hay ngôn ngữ văn chương.
 - Khi viết câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than.
 VD: Trời ơi, sao mà khổ quá.
4. Câu * Câu trần thuật không có đặc điểm hình thức của các kiểu câu nghi vấn, cầu 
 trần khiến, cảm thán; thường dùng để kể, thông báo, nhận đinh, miêu tả,..
 thuật - Ngoài những chức năng trên đây câu trần thuật còn dùng để yêu cầu, đề nghị 
 hay bộc lộ tình cảm, cảm xúc...( vốn là chức năng chính của những kiểu câu 
 khác).
 * Khi viết câu trần thuật thường kết thúc bằng dấu chấm, nhưng đôi khi nó có 
 thể kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm lửng.
 * Đây là kiểu câu cơ bản và được dùng phổ biến trong giao tiếp. 
 VD: Em đang đi học.
5. Câu * Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định như: không, chưa, chẳng, 
 phủ đâu.....
 định * Câu phủ định dùng để :
 - Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó (Câu 
 phủ định miêu tả) - Phản bác một ý kiến, một nhận định.(Câu phủ định bác bỏ).
2. Hành động nói
* Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm những mục đích 
nhất định.
* Những kiểu hành động nói thường gặp là :
- Hành động hỏi ( Bạn làm gì vậy ? )
- Hành động trình bày( báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán..) ( Ngày mai trời sẽ 
mưa. )
- Hành động điều khiển ( cầu khiến, đe dọa, thách thức,...) ( Bạn giúp tôi trực nhật 
nhé! )
- Hành động hứa hẹn .( Tôi xin hứa sẽ không đi học muộn nữa )
- Hành động bộc lộ cảm xúc. ( Trời ơi, sao mà khổ quá. )
* Mỗi hành động nói có thể được thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù 
hợp với hành động đó ( cách dùng trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác ( cách dùng 
gián tiếp)
3. Hoạt động: Luyện tập 
a) Mục tiêu:
b) Nội dung: 
c) Sản phẩm: 
d) Tổ chức thực hiện:
 Câu 1: Nhận diện kiểu câu:
 - (1): Vợ tôi không ác, nhưng thị khổ quá rồi
 Là câu trần thuật ghép, vế 1 là dạng câu phủ định.
 - (2): Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp 
 mất.
 Là câu trần thuật đơn.
 - (3): Tôi biết vậy, nên tôi chỉ buồn chứ không lỡ giận.
 Là câu trần thuật ghép, vế 2 có một vị ngữ phủ định.
 Câu 2: Có thể đặt câu nghi vấn diễn đạt nội dung câu đó như sau:
 - Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất 
 hay sao?
 - Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất 
 đi không?.
 Câu 3: Có thể đặt các câu cảm thán như sau:
 - Chao ôi buồn!
 - Hôm nay trông mình đẹp quá!
 - Hay tuyệt cú mèo!
 - Ôi! Vui quá!
 Câu 4: Trong đoạn trích:
 Tôi bật cười bảo lão (1):
 - Sao cụ lo xa thế (2) ? Cụ còn khoẻ lắm, chưa chết đâu mà sợ (3) ! Cụ cứ để tiền 
 ấy mà ăn, lúc chết hãy hay (4) ! Tội gì bây giờ nhịn đói mà để tiền lại (5) ? - Không, ông giáo ạ (6) ! ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu (7) ?
 (Nam Cao, Lão Hạc)
 a. Các câu (1), (3), (6) là những câu trần thuật; câu (4) là câu cầu khiến; các câu 
 còn lại là câu nghi vấn.
 b. Câu nghi vấn dùng để hỏi là câu (7).
 c. Câu nghi vấn (2) và (5) không dùng để hỏi. Câu (2) dùng để biểu lộ sự ngạc 
 nhiên. Câu (5) dùng để giải thích.
4. Hoạt động: Vận dụng
a) Mục tiêu: Củng cố, khắc sâu kiến thức đã học.
b) Nội dung: Vận dụng kiến thức đã học hoàn thành nhiệm vụ: 
c) Sản phẩm: 
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ: 
Bước 2: Hướng dẫn: 
Bước 3: GV dặn dò HS tự làm ở nhà tiết sau nhận xét.
 Ký duyệt tuần 22 ngày 3\/2/2021
 Tổ trưởng
 -ND, HT:
 -PP:
 TP: Đinh Thu Trang