Giáo án Tự chọn Ngữ văn 8 - Tiết 10: Hệ thống hóa kiến thức Văn bản truyện kí hiện đại, văn bản nhật dụng (Chủ đề, nội dung) - Năm học 2020-2021

 TƯ CHỌN 8
Ngày soạn: 11/11/2020
TIẾT: 10
TUẦN: 12
 HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC: VĂN BẢN TRUYỆN KÍ HIỆN ĐẠI; VĂN BẢN 
 NHẬT DỤNG(CHỦ ĐỀ, NỘI DUNG)
I/ Mục tiêu:
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ:
 Kiến thức:
 - Sự giống và khác nhau cơ bản của các truyện kí đã học về các phương diện thể 
loại, phương thức biểu đạt, nội dung, nghệ thuật.
 - Những nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của từng bài.
 - Đặc điểm của nhân vật trong các tác phẩm truyện.
Kĩ năng:
 - Khái quát, hệ thống hóa và nhận xét về tác phẩm văn học trên một số phương 
diện cụ thể.
 - Cảm thụ nét riêng, độc đáo của các tác phẩm đã học.
Thái độ: Giáo dục ý thức học tập tích cực, nghiêm túc. 
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
 Các phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho HS qua nội dung bài/ chủ đề 
dạy - học:
 - Năng lực tự học, đọc hiểu: đọc, hiểu.
 - Năng lực nêu và giải quyết vấn đề, sáng tạo: trả lời được các câu hỏi.
 - Năng lực hợp tác nhóm: thảo luận, trình bày kết quả.
II/ Chuẩn bị:
- GV: Nghiên cứu kĩ nội dung của bài ôn tập. Giáo án, SGK, bảng phụ. Chuẩn kiến 
thức.
- HS: Học bài cũ, soạn trước bài ôn tập SGK trang 104.
III/ Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: (1’)
 2. Kiểm tra bài cũ: (4’)
 Kiểm tra vở bài soạn của học sinh.
 3. Bài mới: (35P)
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn(Tình huống xuất phát/Mở đầu/Khởi 
động): (1P)
Mục đích: Giúp học sinh ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú, tạo tâm thế sẵn sàng 
để đến với nội dung bài học.
 Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của học sinh Kết luận của giáo viên
 động
Kể tên bốn văn bản truyện Kể tên bốn văn bản truyện GV chốt lại
kí Việt Nam. kí Việt Nam.
 1 Hoạt động 2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến thức:
 Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của học sinh Kết luận của giáo viên
 động
Kiến thức 1: (11’) Kiến thức 1: 1. Lập bảng thống kê 
Mục đích: Lập bảng những văn bản truyện kí 
thống kê những văn bản Việt Nam đã học từ đầu 
truyện kí Việt Nam đã học năm học đến nay theo 
từ đầu năm học đến nay mẫu sau:
theo mẫu sau: ( Đính kèm)
- Hướng dẫn học sinh lập 
bảng thống kê những văn 
 - Lập bảng thống kê.
bản truyện kí Việt Nam 
đã học từ đầu năm học 
đến nay theo mẫu bên.
Kiến thức 2: (9’) Kiến thức 2: 2. Nêu những điểm giống 
Mục đích: Hướng dẫn - Nêu những điểm giống nhau và khác nhau chủ yếu 
học sinh Nêu những điểm nhau và khác nhau chủ yếu về nội dung và hình thức 
giống nhau và khác nhau về nội dung và hình thức nghệ thuật của 3 văn bản 
chủ yếu về nội dung và nghệ thuật của 3 văn bản trong các bài 2,3 và 4:
hình thức nghệ thuật của trong các bài 2,3 và 4. (Đính kèm).
3 văn bản trong các bài 
2,3 và 4. (khá-giỏi)
Kiến thức 3: (8’) Kiến thức 3: 3. Trong mỗi văn bản của 
Mục đích: Yêu cầu học Nêu cảm nghĩ về các nhân các bài 2, 3 và 4 kể trên, em 
sinh nêu cảm nghĩ về các vật mà em yêu thích trong thích nhất nhân vật hoặc 
nhân vật mà em yêu thích các văn bản của các bài 2, 3 đoạn văn nào:? Vì sao:?
trong các văn bản của các và 4. (Đính kèm).
bài 2, 3 và 4. 
1- Truyện kí hiện đại Việt Nam : Trong lòng mẹ, Tức nước vỡ bờ, Lão Hạc
a. Trong lòng mẹ;
- Tác giả - Nguyên Hồng
- Ý nghĩa vb: Tình mẫu tử là nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn con 
người. 
Ghi nhớ : Đoạn văn Trong lòng mẹ, trích hồi kí Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng, đã kể 
lại một cách chân thực và cảm động những cay đắng, tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng 
của nhà văn thời thơ ấu đối với người mẹ bất hạnh.
b. Tức nước vỡ bờ (Tắt đèn) 
- Tác giả- Ngô Tất Tố
 2 - Ý nghĩa vb: Với cảm nhận nhạy bén, nhà văn Ngô Tất Tố đã phản ánh hiện thực về 
sức phản kháng mãnh liệt chống lại áp bức của những người nông dân hiền lành, chất 
phác.
- Ghi nhớ Bằng ngòi bút hiện thực sinh động, đoạn văn Tức nước vỡ bờ ( trích tiểu 
thuyết Tắt Đèn) đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến 
đương thời; xã hội ấy đã đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ, khiến họ 
phải liều mạng chống lại . Đoạn trích còn cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ 
nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ.
c. Lão Hạc:
- Tác giả - Nam Cao
- Ý nghĩa vb: Văn bản thể hiện phẩm chất của người nông dân không thể bị hoen ố 
phải sống trong cảnh khốn cùng.
 - Ghi nhớ: Truyện ngắn LÃO HẠC đã thể hiện một cách chân thực, cảm động số phận 
đau thương của người nông dân trong xã hội cũ và phẩm chất cao quý tiềm tàng của họ. 
Đồng thời, truyện còn cho thấy tấm lòng yêu thương , trân trọng đối với người nông dân 
và tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao, đặc biệt trong việc miêu tả tâm lý 
nhân vật và cách kể chuyện.
** Tóm tắt văn bản:
 1/Lão Hạc :
 Lão Hạc có một con trai, một mảnh vườn và một con chó. Con trai lão đi phu đồn 
điền cao su, lão chỉ còn lại cậu Vàng. Vì muốn giữ lại mảnh vườn cho con, lão đành phải 
bán con chó, mặc dù hết sức buồn bã và đau xót. Lão mang tất cả tiền dành dụm được 
gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn. Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão 
kiếm được gì ăn nấy và từ chối những gì ông giáo giúp. Một hôm lão xin Binh Tư ít bả 
chó, nói là để giết con chó hay đến vườn, làm thịt và rủ Binh Tư cùng uống rượu. Ông 
giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy. Nhưng bỗng nhiên lão Hạc chết - cái chết 
thật dữ dội. Cả làng không hiểu vì sao lão chết, chỉ có Binh Tư và ông giáo hiểu.
2/ Tức nước vỡ bờ
 Vì thiếu xuất sưu của người em đã chết, anh Dậu bị bọn tay sai đánh, trói, lôi ra đình 
cùm kẹp, vừa được tha về. Một bà lão hàng xóm ái ngại hoàn cảnh nhà chị nhịn đói từ 
hôm qua, mang đến cho chị bát gạo để nấu cháo. Anh Dậu vừa cố ngồi dậy cầm bát 
cháo, chưa kịp đưa lên miệng thì cai lệ và gã đầy tớ nhà Lí trưởng lại xộc vào định trói 
anh mang đi. Van xin thiết không được, chị Dậu đã liều mạng chống lại quyết liệt, đánh 
ngã cả hai tên tai sai vô lại.
2- Văn bản nhật dụng : Thông tin về Ngày trái đất năm 2000; Ôn dịch, thuốc lá; 
Bài toán dân số.
a. Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000
- Ý nghĩa: Nhận thức về tác dụng của một hành động nhỏ, có tính khả thi trong việc bảo 
vệ môi trường trái đất. 
- Ghi nhớ(SGK) Lời kêu gọi bình thường : “Một ngày không dùng bao bì ni lông” được 
truyền đạt bằng một hình thức rất trang trọng : Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000. 
Điều đó, cùng với sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ về tác hại của việc dùng bao bì ni 
lông, về lợi ích của việc giảm bớt chất thải ni lông, đã gợi cho chúng ta những việc có 
 3 thể làm ngay để cải thiện môi trường sống, để bảo vệ Trái Đất, ngôi nhà chung của 
chúng ta.
b. Ôn dịch, thuốc lá 
- Ý nghĩa: Với những phân tích khoa học, tác giả đã chỉ ra tác hại của việc hút thuốc lá 
đối với đời sống con người, từ đó phê phán và kêu gọi mọi người ngăn ngừa tệ nạn hút 
thuốc lá.
- Ghi nhớ: Giống như ôn dịch, nạn nghiện thuốc lá rất dễ lây lan và gây những tổn thất 
to lớn cho sức khoẻ và tính mạng con người. Song nạn nghiện thuốc lá còn nguy hiểm 
hơn cả ôn dịch : nó gặm nhấm sức khoẻ con người nên không dễ kịp thời nhận biết, nó 
gây tác hại nhiều mặt đối với cuộc sống gia đình và xã hội. Bởi vậy, muốn chống lại nó, 
cần phải có quyết tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôn dịch.
c. Bài toán dân số
 - Ý nghĩa: Văn bản nêu lên vấn đề thời sự của đời sống hiện đại: Dân số và tương lai 
của dân tộc, nhân loại.
- Ghi nhớ: Đất đai không sinh thêm, con người ngày càng nhiều lên gấp bội. Nếu không 
hạn chế sự gia tăng dân số thì con người sẽ làm hại chính mình. Từ câu chuyện một bài 
toán cổ về cấp số nhân, tác giả đã dưa ra các con số buộc người đọc phải liên tưởng và 
suy ngẫm về sự gia tăng dân số đáng lo ngại của thế giới, nhất là ở những nước chậm 
phát triển. 
**. Phân tích ý nghĩa của việc dùng dấu phẩy trong đầu đề của văn bản Ôn dịch, thuốc 
lá. Có thể sửa thành Ôn dịch thuốc lá hoặc Thuốc lá là một loại ôn dịch được không ?Vì 
sao ?
Ý nghĩa nhan đề:
 - Ôn dịch: Chỉ 1 thứ bệnh lan truyền rộng (có thể gây chết người hàng loạt trong một 
thời gian nhất định)
- Thuốc lá: Là cách gọi tắt của tệ nghiện thuốc lá
- Dấu phẩy tu từ: nhấn mạnh sắc thái b/c: vừa căm tức vừa ghê tởm, nguyền rủa, tẩy 
chay.
=> Nhan đề có ý nghĩa: “Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch!”
** Nguyên nhân và tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông ?
* Nguyên nhân gây hại. Do đặc tính không phân huỷ của nhựa Plaxtic.
* Tác hại
 - Lẫn vào đất, cản trở sự phát triển của thực vật dẫn đến xói mòn.
 - Làm chết động vật khi nuốt phải.
 - Làm tắc cống rãnh gây muỗi, bệnh tật, dịch. 
Ngoài ra:
 - Làm ô nhiễm thực phẩm, gây tác hại cho não, là nguyên nhân gây nên ung thư phổi.
 - Vứt túi bừa bãi: gây mất mĩ quan.
 - Ngăn cản sự phân huỷ của các rác thải khác.
 - Nếu chôn sẽ rất tốn diện tích.
 - Khi đốt gây ngộ độc, ảnh hưởng tuyến nội tiết, giảm khả năng miễn dịch, ...
3- Chương trình địa phương.
 4 HS nhận biết về một số tác giả, tác phẩm trong tài liệu văn học địa phương.
Hoạt động 3: Luyện tập.(Không)
Mục đích: 
 Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của học sinh Kết luận của giáo viên
 động
Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng và mở rộng. (4P)
Mục đích: Mở rộng và nâng cao kiến thức cho học sinh.
 Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của học sinh Kết luận của giáo viên
 động
Nêu cảm nhận của em về Nêu cảm nhận của em về GV chốt lại
nhân vật Lão Hạc, bé Hống. nhân vật Lão Hạc, bé Hống.
4. Hướng dẫn về nhà hoạt động nối tiếp: (2P)
Mục đích: HS biết được nội dung tự học ở nhà, nắm vững kiến thức của bài vừa học.
 Cách thức tổ chức hoạt Sản phẩm của học sinh Kết luận của giáo viên
 động
- Về nhà học bài. - Về nhà học bài. - Về nhà học bài.
 - Soạn bài: Thông tin về - Soạn bài: Thông tin về - Soạn bài: Thông tin về 
ngày trái đất năm 2000. ngày trái đất năm 2000. ngày trái đất năm 2000.
IV. Kiểm tra đánh giá bài học: (5P)
 - Nêu cảm nghĩ về 1 nhân vật mà em yêu thích trong các văn bản của các bài 2, 3 
và 4. 
 - GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học.
IV. RÚT KINH NGHIỆM:
 - Thầy: ..
 - Trò: .
 Kí duyệt của tổ tuần 12
 Ngày: 18/11/2020
 Tổ phó
 - ND: .
 - PP: 
 Đinh Thu Trang
 5