Bài giảng môn Toán Lớp 8 - Chương III - Bài 3: Hàm số bậc nhất - Thân Văn Trung

 CHÀO MỪNG CÁC EM 
 ĐẾN VỚI BUỔI HỌC 
 NGÀY HÔM NAY! KHỞI ĐỘNG
Một doanh nghiệp xuất khẩu gạo thu mua lúa với giá 7 triệu
đồng/tấn, phí vận chuyển từ nơi thu mua đến kho là 2 triệu
đồng/chuyến. Doanh nghiệp mua được x tấn lúa và chỉ sử
dụng 3 chuyến vận chuyển số lúa đó về kho. 
Gọi y ( triệu đồng) là tổng chi phí mà doanh nghiệp đã trả
để mua x tấn lúa và phí vận chuyển. Viết công thức tính y 
theo x.
Hàm số cho bằng công thức tính y theo x ở trên gợi lên khái niệm nào trong toán học? CHƯƠNG III: HÀM SỐ VÀ ĐỒ THỊ
 BÀI 3:HÀM SỐ BẬC NHẤT 
 = + ( 0) NỘI DUNG BÀI HỌC
 1 Hàm số bậc nhất
 2 Ứng dụng
 3 Luyện tập 1 Hàm số bậc nhất
HĐ 1:
Trong bài toán ở phần mở đầu, y có phải là đa thức bậc 
nhất của biến x hay không?
 a. Do yx 76 nên 
 y là một đa thứ bậc nhất 
 của biến x 
 b. Hàm số yx 76 
 là hàm số bậc 
 nhất TỔNG QUÁT
Hàm số bậc nhất là hàm số được cho bởi công thức y ax b ,
trong đó a, b là số cho trước và a khác 0
 CHÚ Ý
Khi b 0 ta có hàm số y ax Ví dụ 1 (SGK – tr67)
Trong các hàm số sau, hàm số nào không phải là hàm số bậc 
nhất? Đối với những hàm số bậc nhất đó, xác định a, b lần lượt 
là hệ số của x, hệ số tự do.
 a) y 2 x 3 b)4 y x
c) y 0 x 1 d)4 y x LUYỆN TẬP 1
Trong các hàm số sau, hàm số nào không phải là hàm số bậc 
nhất? Đối với những hàm số bậc nhất đó, xác định a, b lần lượt là 
hệ số của x, hệ số tự do.
a) y 3 x 6 b)4 y x 
 3
cy)2 dy)2 
 x Ví dụ 2 (SGK – tr68)
Cho hàm số yx 39. Tìm giá trị của y tương ứng với mỗi giá trị sau
của x. x 3; x 0; x 1
 Giải
Thay lần lượt x 3; x 0; x 1 vào công thức yx 39
Ta tính được giá trị của y tương ứng trong bảng sau.
 x - 3 0 1
 y 0 9 12 LUYỆN TẬP 2
Cho hàm số yx 24 . Tìm giá trị của y tương ứng với mỗi giá trị sau
của x. x 0; x 2; x 4
 Giải
Thay lần lượt x 0; x 2; x 4 vào công thức yx 24 
 Ta tính được giá trị của y tương ứng trong bảng sau.
 x 0 2 4
 y 4 0 - 4 2 Ứng dụng
 Ví dụ 3 (SGK – tr68)
Giá bán 1kg vải thiều loại I là 35 000 đồng
a) Viết công thức biểu thị số tiền y( đồng) thu được khi bán x kg 
vải thiều loại I. Hỏi y có phải là hàm số bậc nhất của x hay không?
b) Tính số tiền thu được khi bán 15 kg vải thiều loại I
c) Cần bán bao nhiêu kilogam vải thiều loại I để thu được số tiền 
1 400 000 đồng? Giải
a) Công thức biểu thị số tiền y đồng thu được khi bán x kilogam vải
thiều loại I là:.yx 35000 Vậy y là hàm số bậc nhất của x
b) Số tiền thu được khi bán 15 kilogam vải thiều loại I là:
 35 000 .15 = 525 000(đồng)
c) Số kilogam vải thiều loại I cần bán để thu được số tiền 1 400 000 đồng
là:
 1 400 000 : 35 000 = 40(kg) Ví dụ 4 (SGK – tr68)
Để đổi từ độ Fahrenheit( độ F) sang độ Celesius( độ C), người ta dùng 
 5
công thức sau: CF ( 32)
 9
 a) C có phải là hàm số bậc nhất của F không? vì sao?
 b)F có phả là hàm số bậc nhất của C không? Vì sao?
 c) Hãy tính nhiết độ của F khi biết nhiệt độ của C là 1000 C Giải
 5 5 160
a) Ta có:.CF ( 32) Tức là CF 
 9 99
Vậy C là hàm số bậc nhất của F với hệ số của F, hệ số tự do lần lượt
 5 160
là: ;
 99
 5 9
b) Vì CF ( 32) nên FC ( 32) . Vậy F là hàm số bậc nhất của C
 9 5 9
với hệ số của C, hệ số tự do lần lượt là: ;32
 5
 9
c) KhiCC 100(0 ) thì FF .100 32 212(0 ) Vậy nhiệt đọ theo độ F là
 5
 2120 F Ví dụ 5 (SGK – tr69)
 Ở dưới mặt biển. Khi độ sâu tăng thêm 1m thì áp suất nước tăng
 thêm sấp xỉ 10300Nm / 2 (Nguồn: Theo Bài tập vật lí 8, NXB Giáo
 dục Việt Nam, năm 2011).
a) Viết công thức biểu thị áp suất nước p (/) Nm 2 theo độ sâu x 
 (m). Hỏi p có phải là ham số bậc nhất của x hay không? 
b) Một người thợ lặn ở độ sâu 40 m dưới mực nước biển. Tính áp
 suất nước tại vị trí của người thợ lặn đó.
c) Một người thợ lặn chụi được áp suất tối đa là 505 000 (/)Nm2
 Hỏi người thợ lặn đó chỉ có thể lặn tới độ sâu tối đa là bao nhiêu
mét để đảm bảo an toàn. LUYỆN TẬP 3
 Nếu hiện tại nước Anh là mùa đông thì Lôn Đôn ở múi giờ + 0, Hà
Nội ở múi giờ + 7. Giả sử vào thời điểm mùa đông của nước Anh, giờ
Lôn Đôn là x(giờ), giờ Hà Nội là y(giờ). Viết công thức biểu thị y theo x. 
Hỏi y có phải là hàm số bậc nhất của x theo y hay không? 
 Giải
 Với giờ London là x (giờ), giờ Hà Nội là y (giờ) thì công thức biểu thị y 
theo x là: y = x + 7
 Vậy y là hàm số bậc nhất của x VẬN DỤNG
 Phiếu bài tập 1
 1. Các giá trị tương ứng của hai đại
 x - 4 -3 - 2 -1 1 2 3 1 4
 lượng x và y được cho trong bảng sau:
 Đại lượng y có phải là hàm số của đại
 lượng x không? y 16 9 4 1 1 4 9 16
2. Trong các công thức sau, hàm số nào là hàm số bậc nhât, đối với hàm số bậc nhất
đó xác định a, b lần lượt là hệ số của x và hệ số tự do? 3. Cho bảng giá trị tương ứng của hai đại lượng x và y:
 x -3 -2 0 2 4 5
 y -11 -8 -2 4 10 13
a) Đại lượng y có phải là hàm số của đại lượng x không?
b) Tìm giá trị của y tại x=-3,x=0,x=4.
4. Cho hàm số y = 2x - 5. Lập bảng các giá trị tương ứng của y khi
 31
 x 4; 2; ; ;1;2
 24 Kết quả:
 1. Mỗi giá trị của x đều có duy nhất một giá trị tương ứng của y nên y là hàm số
của x.
 2.
 3. a) Mỗi giá trị của x đều có duy nhất một giá trị tương ứng của y nên
 y là hàm số của x.
 b) Khi x = -3, y = -11; x = 0 thì y = -2; x = 4 thì y = 10.
 4. Ta có bảng kết quả sau: 3 LUYỆN TẬP
 Bài 1: SGK – T70
Trong ccs phát biểu sau, phát biểu nào dung, phát biểu nào sai?
a) Hàm số bậc nhất có dạng y ax b trong đó a, b là các số cho trước
b) Hàm số bậc nhất có dạng y ax b trong đó a, b là các số cho trước
 và a khác 0.
c) Hàm số bậc nhất có dạng y ax b trong đó a, b là các số cho trước
 và b khác 0.